ଵାର୍ଯମାଣାଃ ଶକୁନିନା ସ୍ଵୈଶ୍ଚ ଯୋଧୈର୍ମହାବଲୈଃ । ସନ୍ନଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧକୁଶଲା ରୌଦ୍ରରୂପା ମହାବଲାଃ
ଶକୁନି ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ତଦନୀକଂ ମହାବହୋ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପରମଦୁର୍ଜଯମ୍ । ବଲେନ ମହତା ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ଵିଜଯୈଷିଣଃ
ହେ ମହାବାହୁ, ସେମାନେ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ବିନ୍ୟାସକୁ ଭାଙ୍ଗି, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ବିଜୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ଗାନ୍ଧାରା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ । ତାନ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଂସ୍ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଇରାଵାନପି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ଗାନ୍ଧାରୀମାନେ, ଯୁଦ୍ଧର ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଖି, ଇରାବାନ୍ ବି ଶୂରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସମରେ ଯୋଧାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଵିଚିତ୍ରହଯସ୍ଥିତାନ୍ । ଯଥୈତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଯୋଧାଃ ସାନୁଗଵାହନାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ, ଇରାବାନ୍ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ସେନାକୁ କହିଲେ, 'ଯେପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କ ସାଥି ଓ ଯାନ ସହିତ ଅଛନ୍ତି—'
ହନ୍ଯନ୍ତେ ସମରେ ସର୍ଵେ ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍ । ବାଢମିତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ଯୋଧା ଇରାଵତଃ
ସମରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଉ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଉ। ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଇରାବାନ୍ ସହିତ ସମସ୍ତ ଯୋଧା ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ମନୋମନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ଜଘ୍ନୁସ୍ତେଷାଂ ବଲାନୀକଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ସମରେ ପରୈଃ । ତଦନୀକମନୀକେନ ସମରେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପାତିତମ୍
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ ବଳକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଏହି ଦଳକୁ ଅନୀକେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିରେ ପତିତ ଦେଖିଲେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସୁବଲସ୍ଯାତ୍ମଜା ରଣେ । ଇରାଵନ୍ତମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ସର୍ଵତଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ସହିପାରି ନଥିବା ସୁବଳଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଇରାବାନ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ତାଡଯନ୍ତଃ ଶିତୈଃ ପ୍ରାସୈଶ୍ଚୋଦଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍। ତେ ଶୂରାଃ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ କୁର୍ଵନ୍ତୋ ମହଦାକୁଲମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ସେହି ସାହସୀମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଇରାଵାନଥ ନିର୍ଭିନ୍ନଃ ପ୍ରାସୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ । ସ୍ରଵତା ରୁଧିରେଣାକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଵିଦ୍ଧ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ତାପରେ ଇରାବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ହୋଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ, ଯେପରି ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ହାତୀ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଏ।
ଉରସ୍ଯପି ଚ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ଭୃଶାହତଃ । ଏକୋ ବହୁଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ ଧୈର୍ଯାଦ୍ରାଜନ୍ନ ଵିଵ୍ଯଥେ
ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଛାତି, ପିଠି ଓ ପାଶ୍ୱରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସାହସ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଭୟ ହେଲା ନାହିଁ, ରାଜନ।
ଇରାଵାନପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵାସ୍ତାନ୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ମୋହଯାମାସ ସମରେ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ପରପୁରଂଜଯଃ
ଇରାବାନ୍ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ; ସେ ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଜୟ କରିଥିବା ଯୋଧା।
ପ୍ରାସାନୁତ୍କୃଷ୍ଯ ତରସା ସ୍ଵଶରୀରାଦରିନ୍ଦମଃ । ତୈରେଵ ତାଡଯାମାସ ସୁବଲସ୍ଯାତ୍ମଜାନ୍ରଣେ
ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ୍ଡ ଜୋରରେ ଉତ୍କାଶି, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିକୃଷ୍ଯ ଚ ଶିତଂ ଖଙ୍ଗଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଶରାଵରମ୍ । ପଦାତିର୍ଦ୍ରୁତମାଗଚ୍ଛଜ୍ଜିଘାଂସୁଃ ସୌବଲାନ୍ଯୁଧି
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଏବଂ ଶରାବଳୀ ନେଇ, ପଦାତି ତେଜରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତପ୍ରାଣାଃ ସର୍ଵେ ତେ ସୁବଲାତ୍ମଜାଃ । ଭୂଯଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟା ଇରାଵନ୍ତମଭିଦ୍ରୁତାଃ
ତାପରେ ସୁବଳଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ପୁଣି ଶ୍ୱାସ ଫେରାଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଇରାବାନ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଇରାଵାନପି ଖଙ୍ଗେନ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ମାନୁଷାଂଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁଗେ
ଇରାବାନ୍ ମଧ୍ୟ ତଳୱାର ଓ ହାତର ଚତୁର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଲାଘଵେନାଥ ଚରତଃ ସର୍ଵେ ତେ ସୁବଲାତ୍ମଜାଃ । ଅନ୍ତରଂ ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ଚରନ୍ତଃ ଶୀଘ୍ରଗୈର୍ହଯୈଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଚଳନ ଦେଖି, ସୁବଳଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ତେଜ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅବସର ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଭୂମିଷ୍ଠମଥ ତଂ ସହ୍ଖ୍ଯେ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷାଦଵପ୍ଲୁତମ୍ । ପରିଵାର୍ଯ ଭୃଶଂ ସର୍ଵେ ଗ୍ରହୀତୁମୁପଚକ୍ରମୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ଲାଫିଲେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଅଥାଭ୍ଯାଶଗତାନାଂ ତେଷାଂ ଗାତ୍ରାଣ୍ଯକୃନ୍ତତ । ଅସିହସ୍ତୋଽସ୍ତ୍ରହସ୍ତାନାଂ ତେଷାଂ ଗାତ୍ରାଣ୍ଯକୃନ୍ତତ
ସେମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ବେଳେ, ତଳୱାର ଧାରୀ ଇରାବାନ୍ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ଦେହ ଅଂଶ କାଟିଦେଲେ।
ଆଯୁଧାନି ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ବାହୂନପି ଵିଭୂଷିତାନ୍। ଅପତନ୍ତ ନିକୃତ୍ତାଙ୍ଗା ମୃତା ଭୂମୌ ଗତାସଵଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭୂଷିତ ବାହୁ ଭି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ତାଙ୍କ ଅଂଗ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ହରାଇ, ମୃତ ହେଲେ।
ଵୃଷକସ୍ତୁ ମହାରାଜ ବହୁଧା ଵିପରିକ୍ଷତଃ। ଅମୁଚ୍ଯତ ମହାରୌଦ୍ରାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵୀରାଵକର୍ତନାତ୍
ହେ ରାଜା, ବୃଷ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ବୀର ହତ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପତିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପତିତ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆର୍ଶ୍ଯଶୃଙ୍ଗିଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ମାଯାଵିନମରିନ୍ଦମମ୍। ଵୈରିଣଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପୂର୍ଵଂ ବକଵଧେନ ଵୈ
ଅର୍ଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମାୟାବୀ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଭୀମସେନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ ଏବଂ ବକ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ପଶ୍ଯ ଵୀର ଯଥା ହ୍ଯେଷ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ସୁତୋ ବଲୀ। ମାଯାଵୀ ଵିପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମକାର୍ଷୀନ୍ମେ ବଲକ୍ଷଯମ୍
ଦେଖ, ବୀର, ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ପୁଅ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରି, ମୋର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା।
ତ୍ଵଂ ଚ କାମଗମସ୍ତାତ ମାଯାସ୍ତ୍ରେ ଚ ଵିଶାରଦଃ । କୃତଵୈରଶ୍ଚ ପାର୍ଥେନ ତସ୍ମାଦେନଂ ରଣେ ଜହି
ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାର, ମାୟାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଏବଂ ପାର୍ଥ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ରଖ। ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ମାର।
ବାଢମିତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାକ୍ଷସୋ ଘୋରଦର୍ଶନଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସିଂହନାଦେନ ଯତ୍ରାର୍ଜୁନସୁତୋ ଯୁଵା
ଏଭଳି କହି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବା ରାକ୍ଷସ 'ହଁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସିଂହ ଦହାଡ଼ରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁବକ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲା।
ସ ଯୋଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧକୁଶଲୈର୍ଵିମଲପ୍ରାସଯୋଧିଭିଃ । ଵୀରୈଃ ପ୍ରହାରିଭିର୍ଯୁକ୍ତୈଃ ସ୍ଵୈରନୀକୈଃ ସମାଵୃତଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ, ନିର୍ମଳ ବଣ୍ଡୁକ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପ୍ରହାର କରିପାରୁଥିବା ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଦଳ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
[ହତଶେଷୈର୍ମହାରାଜ ଦ୍ଵିସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ହଯୋତ୍ତମୈଃ] ନିହନ୍ତୁକାମଃ ସମରେ ଇରାଵନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍
ହେ ରାଜା, ଦୁଇ ହଜାର ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ବାକି ଥିଲା। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇରାବାନ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଇରାଵାନପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵରମାଣଃ ପରାକ୍ରମୀ ହନ୍ତୁକାମମଯିତ୍ରଘ୍ନୋ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଇରାବାନ୍ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଭାବେ, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାକ୍ଷସଃ ସୁମହାବଲଃ। ତ୍ଵରମାଣସ୍ତତୋ ମାଯାଂ ପ୍ରଯୋକ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ତୁରନ୍ତ ମାୟା ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତେନ ମାଯାମଯାଃ ସୃଷ୍ଟା ହଯାସ୍ତାଵନ୍ତ ଏଵ ହି। ସ୍ଵାରୂଢା ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରୈଃ ଶୂଲପଟ୍ଟସଧାରିଭିଃ
ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେତେ ଘୋଡ଼ା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧରି ବସିଥିଲେ।