ଵର୍ତମାନେ ତଥା ରୌଦ୍ରେ ରାଜନ୍ଵୀରଵରକ୍ଷଯେ। ଶକୁନିଃ ସୌବଲଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜା, ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ତଥୈଵ ସାତ୍ଵତୋ ରାଜନ୍ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ ପରଵୀରହା। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଗ୍ରାମେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵରୂଥିନୀମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ହେ ରାଜା, ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ସାତ୍ୱତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ କାମ୍ଭୋଜମୁଖ୍ଯାନାଂ ନଦୀଜାନାଂ ଚ ଵାଜିନାମ୍ । ଆରଟ୍ଟାନାଂ ମହୀଜାନାଂ ସିନ୍ଧୁଜାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ, କାମ୍ଭୋଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ନଦୀପାରର ଘୋଡ଼ାସ୍ୱାରମାନେ, ଆରଟ୍ଟ, ମହୀଜ ଓ ସିନ୍ଧୁମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ଵନାଯୁଜାନାଂ ଶୁଭ୍ରାଣାଂ ତଥା ପର୍ଵତଵାସିନାମ୍ । ଵାଜିନାଂ ବହୁଭିଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵାରଯନ୍
ବନାୟୁଜ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବାମାନେ, ବହୁ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ।
ଯେ ଚାପରେ ତିତ୍ତିରିଜା ଜଵନା ଵାତରଂହସଃ । ସୁଵର୍ଣାଲଙ୍କୃତୈରେତୈର୍ଵର୍ମଵଦ୍ଭିଃ ସୁକଲ୍ପିତୈଃ
ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ—ତିତ୍ତିରିଜ, ବାୟୁବେଗୀ, ସୁନାର ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଭଲ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ—
ହଯୈର୍ଵାତଜଵୈର୍ମୁଖ୍ଯୈଃ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ସୁତୋ ବଲୀ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଟରୂପଃ ପରଂତପାଃ
ବାୟୁବେଗ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରବଳ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ସେନା ଉପରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନିରାଵାନ୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସୁତାଯାଂ ନାଗରାଜସ୍ଯ ଜାତଃ ପାର୍ଥେନ ଧୀମତା
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ ଇରାବତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପାର୍ଥ ଓ ନାଗରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଐରାଵତେନ ସା ଦତ୍ତା ଅନପତ୍ଯା ମହାତ୍ମନା । ପତ୍ଯୌ ହତେ ସୁପର୍ଣେନ କୃପଣା ଦୀନଚେତନା
ସେ, ସନ୍ତାନହୀନ ଓ ମହାତ୍ମା ଥିବା ଦୁଃଖିତା, ଏଇରାବତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ; ପତି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ସେ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ନିରାଶାରେ ଥିଲେ।
କାର୍ଯାର୍ଥଂ ତାଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଥଃ କାମଵଶାନୁଗାମ୍ । ଏଵମେଷ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପରକ୍ଷେତ୍ରେଽର୍ଜୁନାତ୍ମଜଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ, ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ, ଇଚ୍ଛାରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ; ଏଭଳି ଭାବରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସ ନାଗଲୋକେ ସଂଵୃଦ୍ଧୋ ମାତ୍ରା ଚ ପରିରକ୍ଷିତଃ । ପିତୃଵ୍ଯେଣ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ପାର୍ଥଦ୍ଵେଷାଦ୍ଦୁରାତ୍ମନା
ସେ ନାଗଲୋକରେ ବଢ଼ିଲେ, ମାଆଁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଚାଚା ତାଙ୍କୁ ପାର୍ଥ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।
ଖମୁତ୍ପତ୍ଯ ମହାରାଜ ନାଗରାଟ୍ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଜଗାମାଶୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ରାର୍ଜୁନଂ ଗତମ୍
ସେ ନାଗମାନଙ୍କ ରାଜା, ସତ୍ୟବୀର, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲେ, କାରଣ ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଥିବା ଖବର ପାଇଥିଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ପିତରଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ଅଭ୍ଯଵାଦଯଦଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଵିନଯେନ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ସତ୍ୟବୀର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ନ୍ଯଵେଦଯତ ଚାତ୍ମାନମର୍ଜୁନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଇରାଵାନସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାହଂ ତଵ ପ୍ରଭୋ
ସେ ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଇରାବତ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'
ମାତୁଃ ସମାଗମୋ ଯଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ତଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତମନୁସସ୍ମାର ପାଣ୍ଡଵଃ
ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଁ ସହିତ ମିଳିବା ଘଟଣା ସମସ୍ତ କଥା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ; ପାଣ୍ଡବ ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁତଂ ଚାପି ଆତ୍ମନଃ ସଦୃଶଂ ଗୁଣୈଃ । ପ୍ରୀତିମାନନଯତ୍ପାର୍ଥୋ ଦେଵରାଜନିଵେଶନମ୍
ସେ, ଗୁଣରେ ନିଜ ପରି ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପାର୍ଥ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ତାଙ୍କୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଗଲେ।
ସୋଽର୍ଜୁନେନ ସମାଜ୍ଞପ୍ତୋ ଦେଵଲୋକେ ତଦା ନୃପ । ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵଂ ମହାବାହୁଃ ସ୍ଵକାର୍ଯଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ସେଠାରେ, ଦେବଲୋକରେ, ହେ ରାଜା, ଅର୍ଜୁନ ସ୍ନେହ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ସ ଚାପି ନରଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମଃ।' ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ତଦା ପାର୍ଥମଯମସ୍ମି ତଵାନଘ
ସେ ମହାବୀର ପୁରୁଷ, ଯେଉଁଥିରେ ବାଘର ଭଳି ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ସେ ସମୟରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ତୁମର ହେଲି।'
ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରେଷ୍ଯଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶାଧି ମାମ୍ । କଂ କରୋମି ଚ ତେ କାମଂ କଂ ଚ କାମଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାଧୀନ, ତୁମର ସେବକ ଓ ପୁଅ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାଉ। ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ। କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏବଂ କଣ ଇଚ୍ଛା ରଖିଛ?
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ଵାସଵିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍। ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଚ କାର୍ଯା ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ମାନଦଃ
ବାସବୀ ସେ ପୁଅକୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରେମ ଭରା କଥାରେ କହିଲେ, 'ସ୍ନେହ ସହିତ କାମ କର, ହେ ମାନଦାତା।'
ଯୁଦ୍ଧକାଲେ ତୁ ସାହାଯ୍ଯଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ନୋ ଭଵେଦିତି । ବାଢମିତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୁଦ୍ଧକାଲ ଇହାଗତଃ
ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବାକୁ ନିଷେଧ ଥିଲା; ଏହି ଶର୍ତ୍ତକୁ ମନେଇ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ର ସମୟ ଆସିଛି।
କାମଵର୍ଣଜଵୈରଶ୍ଵୈଃ ସର୍ଵତଃ ଶୁଶୁଭେ ଵୃତଃ । ତେ ହଯାଃ କାଞ୍ଚନାପୀଡା ନାନାଵର୍ଣା ମନୋଜଵାଃ
ଚାରିପାଖରେ ଇଚ୍ଛା ରଙ୍ଗ, ତ୍ୱରିତ ଓ ଉତ୍ତମ ଜାତିର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ସେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେଇ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସୁନାର ମୁଣ୍ଡା ଓ ନାନା ରଙ୍ଗର, ମନର ତ୍ୱରା ଭଳି ଦ୍ରୁତ।
ଉତ୍ପେତୁଃ ସହସା ରାଜନ୍ହଂସା ଇଵ ମହୋଦଧୌ । ତେ ତ୍ଵଦୀଯାନ୍ସମାସାଦ୍ଯ ହଯସଂଘାନ୍ମନୋଜଵାନ୍
ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ହଠାତ୍ ମହାସାଗରରେ ହଂସମାନେ ଭଳି ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ଏବଂ ସେ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ତୁମର ଘୋଡ଼ା ଦଳ ସହିତ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ।
କ୍ରୋଡୈଃ କ୍ରୋଡାନଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ଘୋଣାଭିଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍ । ନିପେତୁଃ ସହସା ରାଜନ୍ସୁଵେଗାଭିହତା ଭୁଵି
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏକାପରେକ ଛାତି ଓ ନାକରେ ଆଘାତ କରି, ଭୟଙ୍କର ତ୍ୱରାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ରାଜା।
ନିପତଦ୍ଭିସ୍ତଥା ତୈଶ୍ଚ ହଯସଙ୍ଘୈଃ ପରସ୍ପରମ୍ । ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଦାରୁଣଃ ଶବ୍ଦଃ ସୁପର୍ଣପତନେ ଯଥା
ଏଭଳି ଘୋଡ଼ା ଦଳମାନେ ପରସ୍ପରେ ଲଡ଼ି ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯେପରି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପତନ କରିଲେ।
ତଥୈଵ ତାଵକା ରାଜନ୍ସମେତ୍ଯାନ୍ଯୋନ୍ଯମାହଵେ । ପରସ୍ପରଵଧଂ ଘୋରଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ହଯସାଦିନଃ
ଏହିପରି, ହେ ରାଜା, ତୁମର ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାପରେକ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୋଇ, ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା କରିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତଥା ଵର୍ତମାନେ ସଂକୁଲେ ତୁମୁଲେ ଭୃଶମ୍ । ଉଭଯୋରପି ସଂଶାନ୍ତା ହଯସଙ୍ଘାଃ ସମନ୍ତତଃ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଘୋଡ଼ା ଦଳ ସମସ୍ତଠାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରକ୍ଷୀଣସାଯକାଃ ଶୂରା ନିହତାଶ୍ଵାଃ ଶ୍ରମାତୁରାଃ । ଵିଲଯଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତକ୍ଷମାଣାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ବୀରମାନେ, ତାଙ୍କର ତୀର ଶେଷ, ଘୋଡ଼ା ମୃତ, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରମିତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ସହି ଅପସାରିଗଲେ।
ତତଃ କ୍ଷୀଣେ ହଯାନିକେ କିଂଚିଚ୍ଛେଷେ ଚ ଭାରତ । ସୌବଲସ୍ଯାନୁଜାଃ ଶୂରା ନିର୍ଗତା ରଣମୂର୍ଧନି
ଏପରେ, ଘୋଡ଼ା ଦଳ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ଓ କିଛିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ବେଳେ, ହେ ଭାରତ, ସୌବଳଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଶୂରବୀରତା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵାଯୁଵେଗସମସ୍ପର୍ଶାଞ୍ଜଵେ ଵାଯୁସମାଂଶ୍ଚ ତେ। ଆରୁହ୍ଯ ବଲସଂପନ୍ନାନ୍ଵଯଃସ୍ଥାଂସ୍ତୁରଗୋତ୍ତମାନ୍
ବାୟୁର ତ୍ୱରା ଓ ସ୍ପର୍ଶ ସମାନ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଗଜୋ ଗଵାକ୍ଷୋ ଵୃଷକଶ୍ଚର୍ମଵାନାର୍ଜଯଃ ଶୁକଃ। ଷଡେତେ ବଲସଂପନ୍ନା ନିର୍ଯଯୁର୍ମହତୋ ବଲାତ୍
ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, ବୃଷକ, ଚର୍ମବାନ, ଅର୍ଜୟ, ଶୁକ—ଏହି ଛଅ ଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ମହାବଳୀ ସେନାରୁ ବାହାରିଲେ।