ଆଦିତ୍ଯକେତୁର୍ବହ୍ଵାଶୀ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ମହୋଦରଃ । ଅପରାଜିତଃ ପଣ୍ଡିତକୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ
ଆଦିତ୍ୟକେତୁ, ବହ୍ୱାଶୀ, କୁଣ୍ଡଧାର, ମହୋଦର, ଅପରାଜିତ, ପଣ୍ଡିତକ, ଓ ବିଶାଳାକ୍ଷ—ଏହି ସବୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ—
ପାଣ୍ଡଵଂ ଚିତ୍ରସନ୍ନାହା ଵିଚିତ୍ରକଵଚଧ୍ଵଜାଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୋଦ୍ଧୁକାମାରିମର୍ଦନାଃ
ବିଚିତ୍ର କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜ ପିନ୍ଧି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ସଂଗ୍ରାମରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ମହୋଦରସ୍ତୁ ସମରେ ଭୀମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃ । ନଵଭିର୍ଵଦ୍ରସଂକାଶୈର୍ନମୁଚିଂ ଵୃତ୍ରହା ଯଥା
ମହୋଦର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ନଅଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନେ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯକେତୁଃ ସପ୍ତତ୍ଯା ବହ୍ଵାଶୀ ଚାପି ପଞ୍ଚଭିଃ । ନଵତ୍ଯା କୁଣ୍ଡଧାରଶ୍ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ
ଆଦିତ୍ୟକେତୁ ସତରେ ତୀର, ବହ୍ୱାଶୀ ପାଞ୍ଚଟି, କୁଣ୍ଡଧାର ନବ୍ବେଟି ଏବଂ ବିଶାଳାକ୍ଷ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ଅପରାଜିତୋ ମହାରାଜ ପରାଜିଷ୍ଣୁର୍ମହାରଥମ୍ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ଭୀମସେନଂ ମହାବଲମ୍
ହେ ରାଜା, ଅପରାଜିତ ଅନେକ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବର୍ଷା କଲେ।
ରଣେ ପଣ୍ଡିତକଶ୍ଚୈନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ସମାର୍ପଯତ୍। ସ ତଂ ନ ମମୃଷେ ଭୀମଃ ଶତ୍ରୁଭିର୍ଵଧମାହଵେ
ପଣ୍ଡିତକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ମାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ଆଘାତ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଧନୁଃ ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ଵାମେନ କରେଣାମିତ୍ରକର୍ସନଃ । ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ବାମ ହାତରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଧାରାଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅପରାଜିତସ୍ଯ ସୁନସଂ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ପରାଜିତସ୍ଯ ଭୀମେନ କୃତ୍ତଂ ଗାମପତଚ୍ଛିରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମର ପୁଅ ସୁନାସ ଯେତେବେଳେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ କୁଣ୍ଡଧାରଂ ମହାରଥମ୍ । ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତା'ପରେ, ଆଉ ଏକ ଚୌଡ଼ା ତୀର ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଭୀମ କୁଣ୍ଡଧାର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନରମେଯାତ୍ମା ପ୍ରସଂଧାଯ ଶିଲୀମୁଖମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ପଣ୍ଡିତଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ତା'ପରେ, ଅପାର ଆତ୍ମା ଭୀମ ଏକ ତୀର ଧନୁଷ୍ୟରେ ଲଗାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଣ୍ଡିତକ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସ ଶରଃ ପଣ୍ଡିତଂ ହତ୍ଵା ଵିଵେଶ ଧରଣୀତଲମ୍ । ଯଥା ନରଂ ନିହତ୍ଯାଶୁ ଭୁଜଗଃ କାଲଚୋଦିତଃ
ସେ ତୀର ପଣ୍ଡିତକୁ ମାରି, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ ଏକ ସାପ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମଣିଷକୁ ମାରି ଭୂମିକୁ ଯାଏ।
ଵିଶାଲାକ୍ଷଶିରଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ। ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈରଦୀନାତ୍ମା ସ୍ମରନ୍କ୍ଲେଶଂ ପୁରାତନମ୍
ପୁରୁଣା ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଦମ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭୀମ ତିନିଟି ତୀରରେ ବିଶାଳାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ମହୋଦରଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ନାରାଚେନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ରାଜନ୍ସ ହତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମ ଏକ ଚୌଡ଼ା ତୀରରେ ମହୋଦର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ରାଜା।
ଆଦିତ୍ଯକେତୋଃ କେତୁଂ ଚ ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାଣେନ ସଂଯୁଗେ । ଭଲ୍ଲେନ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ତୀରରେ ଭୀମ ଆଦିତ୍ୟକେତୁଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ତୀବ୍ର ଧାରାଳ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ବହ୍ଵାଶିନଂ ତତ ଭୀମଃ ଶରେଣାନତର୍ଵଣା । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ତେବେ ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଖାଇଥିବା ସେଠିଏକୁ ଆଘାତ କରି, ତାକୁ ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତତସ୍ତେଽନ୍ଯେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ମନ୍ଯମାନା ହି ତତ୍ସତ୍ଯଂ ସଭାଯାଂ ତସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହା ଦେଖି, ତୁମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, କାରଣ ସଭାରେ ଭୀମ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ସତ୍ୟ ହେଉଛି ବୋଲି ସେମାନେ ଭାବିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାଵକାନ୍ଯୋଧାନ୍ଭୀମୋଽଯଂ ଵଧ୍ଯତାମିତି
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭାଇମାନଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମର ସେନାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଭୀମକୁ ମାରିଦିଅ।'
ଏଵମେତେ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ । ଭ୍ରାତୄନ୍ସଂଦୃଶ୍ଯ ନିହତାନ୍ପ୍ରସ୍ମରଂସ୍ତେ ହି ତଦ୍ଵଚଃ
ଏଭଳି, ରାଜା, ତୁମର ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ପୁଅମାନେ, ଭାଇମାନଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ସେଇ କଥା ମନେପକାଇଲେ।
ଯଦୁକ୍ତଵାନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କ୍ଷତ୍ତା ହିତମନାମଯମ୍ । ତଦିଦଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵଚନଂ ଦିଵ୍ଯଦର୍ଶିନଃ
ଯେଉଁ କଥା ଦୂରଦର୍ଶୀ ବିଦୁର, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିର ବାକ୍ୟ ଏବେ ସତ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି।
ଲୋଭମୋହସମାଵିଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରପ୍ରୀତ୍ଯା ଜନାଧିପ। ନ ବୁଧ୍ଯସେ ପୁରା ଯତ୍ତତ୍ତଥ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଵଚୋ ମହତ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପୁଅମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ସେ ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ କଥାକୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଥୈଵ ଚ ଵଧାର୍ଥାଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ। ନୂନଂ ଜାତୋ ମହାବାହୁର୍ଯଥା ହନ୍ତି ସ୍ମ କୌରଵାନ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ତୁମର ପୁଅମାନଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଏଭଳି କରି କୌରବମାନେକୁ ମାରୁଛନ୍ତି।
ତତୋ ଦୁରଯୋଧନୋ ରାଜା ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଦୁଃଖେନ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି, ଗଭୀର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କନ୍ଦିଲେ।
ନିହତା ଭ୍ରାତରଃ ଶୂରା ଭୀମସେନେନ ମେ ଯୁଧି। ଯତମାନାସ୍ତଥାନ୍ଯେଽପି ହନ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵସୈନିକାଃ
ମୋର ସାହସୀ ଭାଇମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ମରିଯାଉଛନ୍ତି।
ଭଵାଂଶ୍ଚ ମଧ୍ଯସ୍ଥତଯା ନିତ୍ଯମସ୍ମାନୁପେକ୍ଷତେ। ସୋଽହଂ କୁପଥମାରୂଢଃ ପଶ୍ଯ ଦୈଵମିଦଂ ମମ
ଆଉ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ସଦା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ରହି, ଆମକୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି; ଏଭଳି ମୁଁ ଭୁଲ ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼ି, ମୋର ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ଦେଖୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ କ୍ରୂରଂ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ। ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ସମାଶ୍ରୁଲୋଚନଃ
ଏହି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ, ଲୁହା ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଉକ୍ତମେତନ୍ମଯା ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ । ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଚ ଯଶସ୍ଵିନ୍ଯା ତତ୍ତ୍ଵଂ ତାତ ନ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍
ଏହି କଥା ମୁଁ, ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର ଓ ମହିମାଶାଳୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲୁ; କିନ୍ତୁ, ପୁଅ, ତୁମେ ସେଇ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସମଯଶ୍ଚ ମଯା ପୂର୍ଵଂ କୃତୋ ଵୈ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ । ନାହଂଯୁଧି ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯୋ ନାପ୍ଯାଚାର୍ଯଃ କଥଂଚନା
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଯେ ମୁଁ କିମ୍ବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଯ ହି ଧର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଭୀମୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ସଂଯୁଗେ। ହନିଷ୍ଯତି ରଣେ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିବେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ସ ତ୍ଵଂ ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ରଣେ କୃତ୍ଵା ଦୃଢାଂ ମତିମ୍ । ଯୋଧଯସ୍ଵ ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ପରାଯଣମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ରାଜା, ଦୃଢ଼ ହୁଅ, ମନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
ନ ଶକ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵା ଜେତୁଂ ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଥିରାଂ କୃତ୍ଵା ମତିଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ଭାରତ
ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ, ଭାରତ, ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟୁଟ ରୁହି ଯୁଦ୍ଧ କର।