ସ ତେଷାଂ ରଥିନାଂ ଵୀରୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଯୁଧି । ଚିଚ୍ଛେଦ ସହସା ରାଜନ୍ବାହୂନଥ ଶିରାଂସି ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେମାନଙ୍କ ରଥୀମାନଙ୍କର ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ହଠାତ୍ କାଟିଦେଲେ, ହେ ରାଜା।
ଵିରଥାନ୍ରଥିନଶ୍ଚକ୍ରେ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ। ପତିତାନ୍ଯୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ହଯେଭ୍ଯୋ ହଯସାଦିନାମ୍
ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ ରଥୀମାନେକୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ; ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଧାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାରୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ନିର୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାଞ୍ଶଯାନାନ୍ପର୍ଵତୋପମାନ୍ । ଅପଶ୍ଯାମ ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରମାଥିତାନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପଡ଼ି, ପାହାଡ଼ ପରି ମହାନ ହାତୀମାନେ ମୃତ୍ଦେହ ହୋଇ ଲୁହା ମଣିଷ ବିନା ଶୋଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିଲୁ, ହେ ମହାରାଜ।
ନ ତତ୍ରାସୀତ୍ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିଶାଂପତେ। ଅନ୍ଯତ୍ର ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଦ୍ଭୀମସେନାନ୍ମହାବଲାତ୍
ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ରହିଲେ ନାହିଁ।
ସ ହି ଭୀଷ୍ମଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଛାଦଯାମାସ ସାଯକୈଃ । ତତୋ ନିଷ୍ଟାନକୋ ଘୋରୋ ଭୀଷ୍ମଭୀମସମାଗମେ
ସେ ଭୀମସେନ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ, ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ; ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଭୀମଙ୍କ ମିଳନରେ ଭୟଙ୍କର ଢୋଲ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ବଭୂଵ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ଘୋରରୂପୋ ଭଯାନକଃ । ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ହୃଷ୍ଟାଃ ସିଂହନାଦମଥାନଦନ୍
ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଦେଲା; ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସିରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ସୋଦର୍ଯୈଃ ପରିଵାରିତଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୋପ ସମରେ ଵର୍ତମାନେ ଜନକ୍ଷଯେ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ତାଙ୍କ ସହୋଦରମାନେଙ୍କ ସହିତ ଘେରାଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଚଳିଥିବାବେଳେ ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ମରୁଥିବା ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସାରଥିଂ ହତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ପ୍ରଦ୍ରୁତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ରଵମାଣେ ସମନ୍ତତଃ
ଭୀମ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ତା'ପରେ ଭୟଭୀତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିବା ସହ ଏହି ରଥକୁ ଚଳାଇଲେ।
ସୁନାଭସ୍ଯ ଶରେଣାଶୁ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ । କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ସ ହତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ହେ ଭାରତ, ଏକ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଧାରାଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସୁନାଭଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ହତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରେ ମହାରଥେ । ନାମୃଷ୍ଯନ୍ତ ରଣେ ଶୂରାଃ ସୋଦରାଃ ସପ୍ତ ସଂଯୁଗେ
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁଅ, ଏହି ବିଶାଳ ରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ତାଙ୍କ ସାତିଏ ଶୂରବୀର ସହୋଦର ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଆଦିତ୍ଯକେତୁର୍ବହ୍ଵାଶୀ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ମହୋଦରଃ । ଅପରାଜିତଃ ପଣ୍ଡିତକୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ
ଆଦିତ୍ୟକେତୁ, ବହ୍ୱାଶୀ, କୁଣ୍ଡଧାର, ମହୋଦର, ଅପରାଜିତ, ପଣ୍ଡିତକ, ଓ ବିଶାଳାକ୍ଷ—ଏହି ସବୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ—
ପାଣ୍ଡଵଂ ଚିତ୍ରସନ୍ନାହା ଵିଚିତ୍ରକଵଚଧ୍ଵଜାଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୋଦ୍ଧୁକାମାରିମର୍ଦନାଃ
ବିଚିତ୍ର କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜ ପିନ୍ଧି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ସଂଗ୍ରାମରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ମହୋଦରସ୍ତୁ ସମରେ ଭୀମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃ । ନଵଭିର୍ଵଦ୍ରସଂକାଶୈର୍ନମୁଚିଂ ଵୃତ୍ରହା ଯଥା
ମହୋଦର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ନଅଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନେ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯକେତୁଃ ସପ୍ତତ୍ଯା ବହ୍ଵାଶୀ ଚାପି ପଞ୍ଚଭିଃ । ନଵତ୍ଯା କୁଣ୍ଡଧାରଶ୍ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ
ଆଦିତ୍ୟକେତୁ ସତରେ ତୀର, ବହ୍ୱାଶୀ ପାଞ୍ଚଟି, କୁଣ୍ଡଧାର ନବ୍ବେଟି ଏବଂ ବିଶାଳାକ୍ଷ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ଅପରାଜିତୋ ମହାରାଜ ପରାଜିଷ୍ଣୁର୍ମହାରଥମ୍ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ଭୀମସେନଂ ମହାବଲମ୍
ହେ ରାଜା, ଅପରାଜିତ ଅନେକ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବର୍ଷା କଲେ।
ରଣେ ପଣ୍ଡିତକଶ୍ଚୈନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ସମାର୍ପଯତ୍। ସ ତଂ ନ ମମୃଷେ ଭୀମଃ ଶତ୍ରୁଭିର୍ଵଧମାହଵେ
ପଣ୍ଡିତକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ମାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ଆଘାତ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଧନୁଃ ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ଵାମେନ କରେଣାମିତ୍ରକର୍ସନଃ । ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ବାମ ହାତରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଧାରାଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅପରାଜିତସ୍ଯ ସୁନସଂ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ପରାଜିତସ୍ଯ ଭୀମେନ କୃତ୍ତଂ ଗାମପତଚ୍ଛିରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମର ପୁଅ ସୁନାସ ଯେତେବେଳେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ କୁଣ୍ଡଧାରଂ ମହାରଥମ୍ । ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତା'ପରେ, ଆଉ ଏକ ଚୌଡ଼ା ତୀର ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଭୀମ କୁଣ୍ଡଧାର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନରମେଯାତ୍ମା ପ୍ରସଂଧାଯ ଶିଲୀମୁଖମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ପଣ୍ଡିତଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ତା'ପରେ, ଅପାର ଆତ୍ମା ଭୀମ ଏକ ତୀର ଧନୁଷ୍ୟରେ ଲଗାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଣ୍ଡିତକ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସ ଶରଃ ପଣ୍ଡିତଂ ହତ୍ଵା ଵିଵେଶ ଧରଣୀତଲମ୍ । ଯଥା ନରଂ ନିହତ୍ଯାଶୁ ଭୁଜଗଃ କାଲଚୋଦିତଃ
ସେ ତୀର ପଣ୍ଡିତକୁ ମାରି, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ ଏକ ସାପ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମଣିଷକୁ ମାରି ଭୂମିକୁ ଯାଏ।
ଵିଶାଲାକ୍ଷଶିରଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ। ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈରଦୀନାତ୍ମା ସ୍ମରନ୍କ୍ଲେଶଂ ପୁରାତନମ୍
ପୁରୁଣା ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଦମ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭୀମ ତିନିଟି ତୀରରେ ବିଶାଳାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।
ମହୋଦରଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ନାରାଚେନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ରାଜନ୍ସ ହତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମ ଏକ ଚୌଡ଼ା ତୀରରେ ମହୋଦର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ରାଜା।
ଆଦିତ୍ଯକେତୋଃ କେତୁଂ ଚ ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାଣେନ ସଂଯୁଗେ । ଭଲ୍ଲେନ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ତୀରରେ ଭୀମ ଆଦିତ୍ୟକେତୁଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ତୀବ୍ର ଧାରାଳ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ବହ୍ଵାଶିନଂ ତତ ଭୀମଃ ଶରେଣାନତର୍ଵଣା । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ତେବେ ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଖାଇଥିବା ସେଠିଏକୁ ଆଘାତ କରି, ତାକୁ ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତତସ୍ତେଽନ୍ଯେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ମନ୍ଯମାନା ହି ତତ୍ସତ୍ଯଂ ସଭାଯାଂ ତସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଏହା ଦେଖି, ତୁମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, କାରଣ ସଭାରେ ଭୀମ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ସତ୍ୟ ହେଉଛି ବୋଲି ସେମାନେ ଭାବିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାଵକାନ୍ଯୋଧାନ୍ଭୀମୋଽଯଂ ଵଧ୍ଯତାମିତି
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭାଇମାନଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମର ସେନାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଭୀମକୁ ମାରିଦିଅ।'
ଏଵମେତେ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ । ଭ୍ରାତୄନ୍ସଂଦୃଶ୍ଯ ନିହତାନ୍ପ୍ରସ୍ମରଂସ୍ତେ ହି ତଦ୍ଵଚଃ
ଏଭଳି, ରାଜା, ତୁମର ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ପୁଅମାନେ, ଭାଇମାନଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ସେଇ କଥା ମନେପକାଇଲେ।
ଯଦୁକ୍ତଵାନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କ୍ଷତ୍ତା ହିତମନାମଯମ୍ । ତଦିଦଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵଚନଂ ଦିଵ୍ଯଦର୍ଶିନଃ
ଯେଉଁ କଥା ଦୂରଦର୍ଶୀ ବିଦୁର, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିର ବାକ୍ୟ ଏବେ ସତ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି।
ଲୋଭମୋହସମାଵିଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରପ୍ରୀତ୍ଯା ଜନାଧିପ। ନ ବୁଧ୍ଯସେ ପୁରା ଯତ୍ତତ୍ତଥ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଵଚୋ ମହତ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପୁଅମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ସେ ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ କଥାକୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।