ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଲୋହିତାଯତି ଭାସ୍କରେ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାଵକାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ଵରଧ୍ଵମିତି ଭାରତ
ତାପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ହେବା ସମୟରେ, ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତ୍ୱରା କର!'
ଯୁଧ୍ଯତାଂ ତୁ ତଥା ତେଷାଂ କୁର୍ଵତାଂ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରମ୍। ଅସ୍ତଂ ଗିରିମଥାରୂଢେ ଅପ୍ରକାଶତି ଭାସ୍କରେ
ସେମାନେ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପହଁଚି ଆଲୋକ ଦେବା ବନ୍ଦ କଲେ।
ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ଶୋଣିତୌଘତରଙ୍ଗିଣୀ । ଗୋମାଯୁଗଣସଂକୀର୍ଣା କ୍ଷଣେନ କ୍ଷଣଦାମୁଖେ
ରାତି ଆସିବା ସମୟରେ, ରକ୍ତ ଝରା ତରଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଜଂଗଲୀ କୁକୁରମାନେ ଭରି ଥିଲେ।
ଶିଵାଭିରଶିଵାଭିଶ୍ଚ ରୁଵଦ୍ଭିର୍ଭୈରଵଂ ରଵମ୍। ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଜଜ୍ଞେ ଭୂତସଙ୍ଘୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଭୂତମାନେ ଭରିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ପିଶିତାଶିନଃ । ସମନ୍ତତୋ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଦେଖାଗଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋଽଥ ସୁଶର୍ମାଦୀନ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ସପଦାନୁଗାନ୍। ଵିଜିତ୍ଯ ପୃତନାମଧ୍ଯେ ଯଯୌ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନ ସୁଶର୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେଙ୍କୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପରାସ୍ତ କରି, ନିଜ ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଟିରୋଽପି କୌରଵ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ତଥା। ଯଯୌ ସ୍ଵଶିବିରଂ ରାଜା ନିଶାଯାଂ ସେନଯା ଵୃତଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ସେନା ସହିତ ଘିରି, ରାତିରେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ଭୀମସେନୋଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଖାନ୍ରଥାନ୍ । ଅଵଜିତ୍ଯ ତତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଯଯୌ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରି, ତାପରେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽପି ନୃପତିଃ ପରିଵାର୍ଯ ମହାରଣେ। ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରଯାତଃ ଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ଦୁର୍ୟୋଧନ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘିରି, ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ଦ୍ରୋଣୋ ଦ୍ରୌଣିଃ କୃପଃ ଶଲ୍ଯଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ସାତ୍ଵତଃ । ପରିଵାର୍ଯ ଚମୂଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୃପ, ଶଲ୍ୟ ଓ ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଘିରି, ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ତଥୈଵ ସାତ୍ଯକୀ ରାଜନ୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଯୋଧାନ୍ଯଯତୁଃ ଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ଏହିପରି ଭାବରେ, ରାଜା, ସାତ୍ୟକି ଓ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ଘିରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିବିରକୁ ଯାଇଲେ।
ଏଵମେତେ ମହାରାଜ ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ପର୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସହିତା ନିଶାକାଲେ ପରଂତପ
ଏଭଳି, ବଡ଼ ରାଜା, ତୁମର ଲୋକମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଏକତ୍ର ହୋଇ, ରାତିରେ ସମେତେ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵଶିବିରଂ ଗତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଃ କୁରଵସ୍ତଥା । ନ୍ଯଵସନ୍ତ ମହାରାଜ ପୂଜଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ କୌରବମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରହିଲେ।
ରକ୍ଷାଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ଶୂରା ନ୍ଯସ୍ଯ ଗୁଲ୍ମାନ୍ଯଥାଵିଧି। ଅପନୀଯ ଚ ଶଲ୍ଯାନି ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଜଲୈଃ
ତାପରେ ସେହି ସହସାମର୍ଥ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେନାର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଶରଗୁଡିକୁ ଅପସାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ ବନ୍ଦିଭିଃ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦେନ ଵ୍ଯକ୍ରୀଡନ୍ତ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସମସ୍ତେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବାଣ୍ଡିମାନେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିଲେ।
ମୁହୂର୍ତାଦିଵ ତତ୍ସର୍ଵମଭଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗସନ୍ନିଭମ୍ । ନ ହି ଯୁଦ୍ଧକଥାଂ କାଂଚିତ୍ତତ୍ରାକୁର୍ଵନ୍ମହାରଥାଃ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସେଠାର ସବୁକିଛି ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ହୋଇଗଲା; ସେଠାରେ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ପ୍ରସୁପ୍ତେ ବଲେ ତତ୍ର ପରିଶ୍ରାନ୍ତଜନେ ନୃପ । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵବହୁଲେ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯେ ବଭୂଵତୁଃ
ଏହିପରି, ସେଠାରେ ସେନା ଘୁମିଗଲା, ଲୋକମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ରାତି ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଦର୍ଶନୀୟ ହେଲା।
ପରିଣାମ୍ଯ ନିଶାଂ ତାଂ ତୁ ସୁଖସୁପ୍ତା ଜନେଶ୍ଵରାଃ। କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚୈଵ ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିର୍ଯଯୁଃ
ସେଇ ରାତି ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶାସକମାନେ, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭଲ ଘୁମି ଉଠି, ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
ତତଃ ଶବ୍ଦୋ ମହାନାସୀତ୍ସେନଯୋରୁଭଯୋର୍ନୃପ । ନିର୍ଗଚ୍ଛମାନଯୋଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଯଥା ସାଗରଯୋରିଵ
ତାପରେ, ରାଜା, ଦୁଇଟି ସେନା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେପରି ଦୁଇଟି ସାଗର ଗର୍ଜନ କରୁଛି।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଚିତ୍ରସେନ, ବିବିଂଶତି, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାରଦ୍ୱାଜ।
ଏକୀଭୂତାଃ ସୁସଂଯତ୍ତାଃ କୌରଵାଣାଂ ମହାଚମୂମ୍ । ଵ୍ଯୂହାଯ ଵିଦଧୂ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତିଦଂଶିତାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ଏବଂ ସଜାଗ ହୋଇ, ରାଜା, କୌରବମାନଙ୍କ ମହାସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଗଠନ କଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୁହଁମୁହିଁ ହେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
କୂର୍ମଵ୍ଯୂହଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପିତା ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ସାଗରପ୍ରତିମଂ ଘୋରଂ ଵାହନୋର୍ମିତରଙ୍ଗିଣମ୍
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମର ପିତା ସେନାକୁ କଚ୍ଛପ ଆକାରରେ ବିନ୍ୟାସ କଲେ, ଯାହା ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ଯେଉଁଠାରେ ଯାନବାହନମାନେ ତରଙ୍ଗ ପରି ଉଠୁଥିଲେ।
ଅଗ୍ରତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଯଯୌ । ମାଲଵୈର୍ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ଆଵନ୍ତ୍ଯୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତଃ
ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ ଯାଇଥିଲେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ମାଳବ, ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଓ ଆବନ୍ତୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ।
ତତୋଽନନ୍ତରମେଵାସୀଦ୍ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ । ପୁଲିନ୍ଦୈଃ ପାରଦୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା କ୍ଷୁଦ୍ରକମାଲଵୈଃ
ତାଙ୍କ ପରେ ସିଘ୍ର ଆସିଲେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ପୁଲିନ୍ଦ, ପାରଦ, ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ରକ ଓ ମାଳବ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ।
ଦ୍ରୋଣାଦନନ୍ତରଂ ଯତ୍ତୋ ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମଗଧୈଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭଗଦତ୍ତ ଆଗେଇଲେ, ମଗଧ, କଳିଙ୍ଗ ଏବଂ ପିଶାଚମାନେ ସହିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଦନୁ ନୃପଃ କୌସଲ୍ଯୋଽଥ ବୃହଦ୍ବଲଃ । ମେକଲୈଃ କୁରୁଵିନ୍ଦୈଶ୍ଚ ତ୍ରୈପୁରୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତାଃ
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜାଙ୍କ ପରେ କୌଶଳର ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ, ମେକଳ, କୁରୁବିନ୍ଦ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ।
ବୃହଦ୍ବଲାଦନୁ ନୃପସ୍ତ୍ରିଗର୍ତଃ ପ୍ରସ୍ଥଲାଧିପଃ। କାମ୍ଭୋଜୈର୍ବହୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଯଵନୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କ ପରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତର ରାଜା, ପ୍ରସ୍ଥଳର ଅଧିପତି, ବହୁ କାମ୍ଭୋଜ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଯବନ ସହିତ ଆସିଲେ।
ଦ୍ରୌଣିସ୍ତୁ ରଭସଃ ଶୂରସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତାଦନୁ ଭାରତ। ପ୍ରଯଯୌ ସିଂହନାଦେନ ନାଦଯାନୋ ଧରାତଲମ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ସାହସୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ପକ୍ଷରୁ ସିଂହ ନାଦ କରି କ୍ଷିତିରେ ଆଗେଇଲେ।
ତଥା ସର୍ଵେଣ ସୈନ୍ଯେନ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ଦ୍ରୌଣେରନନ୍ତରଂ ପ୍ରାଯାତ୍ସୋଦର୍ଯୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ଏହିପରି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ସହିତ ଏବଂ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ଆଗେଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନାଦନୁ ତତଃ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋ ଯଯୌ। ଏଵମେଷ ମହାଵ୍ଯୂହଃ ପ୍ରଯଯୌ ସାଗରୋପମଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପରେ ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପ ଆଗେଇଲେ; ଏଭଳି ଏହି ମହାସେନା ବଡ଼ ସାଗର ସମାନ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।