ତଂ ତୁ ଚ୍ଛିତ୍ଵା ରଣେ ଭୀଷ୍ମୋ ନାରାଚଂ କଲସଂମିତମ୍ । ନଜଘ୍ନେ କୌରଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ହଯାନ୍କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାନ୍
ଏହି ତୀରଟିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଇ, ଭୀଷ୍ମ କୌରବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁନା ଅଳଙ୍କୃତ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ହତାଶ୍ଵଂ ତୁ ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ନକୁଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃକ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ରଥ ଛାଡ଼ି, ତୁରନ୍ତ ମହାତ୍ମା ନକୁଳଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଯମାଵପି ହି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମାସାଦ୍ଯ ରଣେ ତଦା । ଶରୈଃ ସଂଛାଦଯାମାସ ଭୀଷ୍ମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ
ସେଇବେଳେ ଭୀଷ୍ମ, ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଜୟ କରିଥିବା, ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ଯମ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଢାକିଦେଲେ।
ତୌ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମବାଣପ୍ରପୀଡିତୌ। ଜଗାମ ପରମାଂ ଚିନ୍ତାଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵଧକାଙ୍କ୍ଷଯା
ମହାରାଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୀରରେ ଯମ ଭାଇମାନେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଵଶ୍ଯାନ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ସମଚୋଦଯତ୍ । ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ସର୍ଵେ ନିହତେତି ସୁହୃଦ୍ଗଣାନ୍
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଅନୁଗତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଯାଉ।'
ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । ମହତା ରଥଵଂଶେନ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ପିତାମହମ୍
ପୃଥାପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜା ମହାନ ରଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ପିତାମହଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ସ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵୃତଃ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ। ଚିକ୍ରୀଡ ଧନୁଷା ରାଜନ୍ପାତଯାନୋ ମହାରଥାନ୍
ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ରାଜା, ସେ ଧନୁଷ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତଂ ଚରନ୍ତଂ ରଣେ ପାର୍ଥା ଦଦୃଶୁଃ କୌରଵଂ ଯୁଧି। ମୃଗମଧ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯେଵ ଯଥା ସିଂହଶିଶୁଂ ଵନେ
ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେଇ କୌରବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଚାଲିଥିଲେ, ଯେପରି ଅରଣ୍ୟରେ ହରିଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସିଂହଶାବକ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ତର୍ଜଯାନଂ ରମେ ଵୀରାଂସ୍ତ୍ରାସଯାନଂ ଚ ସାଯକୈଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରେସୁର୍ମହାରାଜ ସିଂହଂ ମୃଗଗଣା ଇଵ
ସେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ଧମକ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ତାଙ୍କର କୁଷଳ ବାଣରେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା, ସେମାନେ ଏମିତି କମ୍ପିଉଥିଲେ, ଯେପରି ହରିଣମାନେ ସିଂହକୁ ଦେଖି କମ୍ପିଯାନ୍ତି।
ରଣେ ଭାରତ ସିଂହସ୍ଯ ଦଦୃଶୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଗତିମ୍। ଅଗ୍ନେର୍ଵାଯୁସହାଯସ୍ଯ ଯଥା କକ୍ଷଂ ଦିଧକ୍ଷତଃ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ସିଂହସଦୃଶ ପୁରୁଷଙ୍କ ଗତିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏମିତି ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଅରଣ୍ୟକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚାହେ।
ଶିରାଂସି ରଥିନାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପାତଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ତାଲେଭ୍ଯଃ ପରିପକ୍ଵାନି ଫଲାନି କୁଶଲୋ ନରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ରଥୀମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଏମିତି ପଡ଼ାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦକ୍ଷ ଲୋକ ତାଳଗଛରୁ ପକ୍ୱ ଫଳ ଖସାଏ।
ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଶିରୋଭିର୍ଧରଣୀତଲେ। ବଭୂଵ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦଃ ପତତାମଶ୍ମନାମିଵ
ମୁଣ୍ଡମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ରାଜା, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ପାଥର ଖସିଲେ ତାହାର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ।
ତସ୍ମିନ୍ସୁତୁମୁଲେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵର୍ତମାନେ ଭଯାନକେ। ସର୍ଵେଷାମେଵ ସୈନ୍ଯାନାମାସୀଦ୍ଵ୍ଯତିକରୋ ମହାନ୍
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥା ହେଉଥିଲା।
ଭିନ୍ନେଷୁ ତେଷୁ ଵ୍ଯୂହେଷୁ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଇତରେତରମ୍ । ଏକମେକଂ ସମାହୂଯ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵାଵତସ୍ଥିରେ
ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବା ପରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତ ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଯାଇ, 'ଥାଅ, ଥାଅ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଅନାଦୃତ୍ଯ ତତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମାହଵେ । ପ୍ରଯଯୌ ସୃଞ୍ଜଯାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କର ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ ବିଚାର କରି, କ୍ରୋଧରେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୃଂଜଯାସ୍ତୁ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟଂ ଭୀଷ୍ମ ମହାରଣେ । ସିଂହନାଦାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ଶଙ୍ଖଵିମିଶ୍ରିତାନ୍
ତାପରେ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସିଂହନାଦ ଏବଂ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ମିଶାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵ୍ଯତିଷକ୍ତରଥଦ୍ଵିପମ୍ । ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମାସାଦ୍ଯ ସ୍ଥିତେ ସଵିତରି ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରଥ ଏବଂ ହାତୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶରେ ଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ପୀଡଯନ୍ତୌ ଭୃଶଂ ସୈନ୍ଯଂ ଶକ୍ତିତୋମରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା ସାତ୍ୟକି ବହୁ ବଣ୍ଡ ଏବଂ ତୋମର ବର୍ଷା କରି ସେନାକୁ ଭଲଭାବେ ଚାପ ଦେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ବହୁଭୀ ରାଜଞ୍ଜଘ୍ନତୁସ୍ତାଵକାନ୍ରଣେ । ତେ ହନ୍ଯମାନାଃ ସମରେ ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ଏବଂ ରାଜା, ସେମାନେ ବହୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଥିଲେ; ଏବଂ ତୁମର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଭାରତବଂଶୀ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଆର୍ଯାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଯୁଗମ୍। ଯଥୋତ୍ସାହଂ ତୁ ସମରେ ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତାଵକା ରଣେ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରାକ୍ରନ୍ଦୋ ମହାନାସୀତ୍ତାଵକାନାଂ ମହାତ୍ମାନାମ୍ । ଵଧ୍ଯତାଂ ସମରେ ରାଜନ୍ପାର୍ଷତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେଠାରେ ତୁମର ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ ଚିତ୍କାର ହେଉଥିଲା, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ପୃଷତପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରୁଥିଲେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତାଵକାନାଂ ମହାରଥୌ । ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତୌ
ତୁମର ସେନାଙ୍କର ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ, ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ତୌ ତସ୍ଯ ତୁରଗାନ୍ହତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣୌ ମହାରଥୌ । ଛାଦଯାମାସତୁରୁଭୌ ଶରଵର୍ଷେଣ ପାର୍ଷତମ୍
ସେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରି, ତୁରନ୍ତ ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ।
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯାଥ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ମହାବଲଃ । ଆରୁରୋହକ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ସାତ୍ଯକେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ନିଜ ରଥରୁ ଉତରି, ଶୀଘ୍ର ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢିଗଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଵୃତଃ। ଆଵନ୍ତ୍ଯୌ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଵଭ୍ଯଯାତ୍ସ ପରଂତପୌ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଘିରି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଆବନ୍ତୀ ଭାଇଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଗଲେ, ସେମାନେ ରୋଷରେ ଭରିଥିଲେ।
ତଥୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରୋଽପି ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗେନ ମାରିଷ । ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦୌ ସମରେ ପରିଵାର୍ଯାଵତସ୍ଥିଵାନ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ତୁମର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ବିନ୍ଦା ଓ ଅନୁବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ଘିରି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ଅର୍ଜୁନଶ୍ଚାପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ । ଅଯୋଧଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରୋଷରେ ଭରି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ନେଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଦ୍ରୋଣାସ୍ତୁ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତଵ । ଵ୍ଯଧମତ୍ସର୍ଵପାଞ୍ଚାଲାଂସ୍ତୂଲରାଶିମିଵାନଲଃ
ଦ୍ରୋଣ, ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ରୋଷରେ ଭରି, ତୁମର ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ଜଳା ଶୁଖି ଘାସ ଭାରି ଅଗ୍ନି ଦହି ଦେଇଥିବା ପରି ପରାସ୍ତ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଯୁଯୁଧୁଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ନେତୃତ୍ୱରେ ତୁମର ପୁତ୍ରମାନେ, ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘିରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।