ଚେକିତାନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁନଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ତାଂ ଗଦାମ୍ । ଗୌତମସ୍ଯ ଵଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵୃତ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁରନ୍ଦରଃ
ତାପରେ ଚେକିତାନ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଗୌତମଙ୍କୁ ମାରିବା ଆଶାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବୃତ୍ରକୁ ଉପରେ ଗଦା ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେପରି ପୁଣି ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଵିମଲାମଶ୍ଯମଗର୍ଭାଂ ମହାଗଦାମ୍। ଶରୈରନେକସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ଵାରଯାମାସ ଗୌତମଃ
ସେ ମହାଗଦା, ଯାହା ଖୁବ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଲୋହାର ମଧ୍ୟରେ ଭରିଥିଲା, ତାହା ଦେଖି ଗୌତମ ହଜାର-ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଚେକିତାନସ୍ତତଃ ଖଙ୍ଗଂ କ୍ରୋଧାଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଭାରତ। ଲାଘଵଂ ପରମାସ୍ଥାଯ ଗୌତମଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ଚେକିତାନ ରାଗରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚୁରୁକି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଗୌତମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ଗୌତମୋଽପି ଧନୁସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଗୃହ୍ଯାସିଂ ସୁସଂଯତଃ । ଵେଗେନ ମହତା ରାଜଂଶ୍ଚେକିତାନମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ତଳୱାରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, ରାଜା, ବେଗରେ ଚେକିତାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତାଵୁଭୌ ବଲସଂପନ୍ନୌ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରଧାରିଣୌ । ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାଭ୍ଯାଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଭ୍ଯାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂତତକ୍ଷତୁଃ
ସେ ଦୁଇଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ ପ୍ରତିଏକ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ଆଘାତ କରିଲେ।
ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵେଗାଭିହତୌ ତତସ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ । ଧରଣୀଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ସର୍ଵଭୂତନିଷେଵିତାମ୍
ଏମିତି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତଳୱାରର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ମୂର୍ଛଯାଽଭିପରୀତାଙ୍ଗୌ ଵ୍ଯାଯାମେନ ତୁ ମୋହିତୌ । ତତୋଽଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଵେଗେନ ଭୀମସେନଃ ସୁହୃତ୍ତଯା
ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ମନ ଭ୍ରମିତ। ଏହିପରି ସମୟରେ ଭୀମସେନ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଚେକିତାନଂ ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରଦୁର୍ମଦଃ । ରଥମାରୋପଯଚ୍ଚୈନଂ ସର୍ଵସୈକନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହୀ ଭୀମସେନ ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତଥୈଵ ଶକୁନି ଶୂରଃ ସ୍ଯାଲସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେକ । ଆରୋପଯଦ୍ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଗୌତମଂ ରଥିନାଂ ଵରମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ବୀର ଶକୁନି, ମହାରାଜ, ତୁରନ୍ତ ଗୌତମଙ୍କୁ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ସୌମଦତ୍ତିଂ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ମହାବଲଃ । ନଵତ୍ଯା ସାଯକୈଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵକ୍ଷସି
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାଜା, ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କ ଛାତିରେ ନବେଟି ତୀର ବେଗରେ ଘୁସାଇଦେଲେ।
ସୌମଦତ୍ତିରୁରସ୍ଥୈସ୍ତୈର୍ଭୃଶଂ ବାଣୈରଶୋଭତ । ମଧ୍ଯଂଦିନେ ମହାରାଜ ରଶ୍ମିଭିସ୍ତପନୋ ଯଥା
ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କ ଛାତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମହାରାଜ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତୁ ସମରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଂ ମହାରଥମ୍ । ହତସୂତହଯଂ ଚକ୍ରେ ଵିରଥଂ ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂରିଶ୍ରବା, ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରି, ସେଉଁଠି ଏହି ମହାରଥୀଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲେ।
ଵିରଥଂ ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ହତାଶ୍ଵଂ ହତସାରଥିମ୍ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ରଥହୀନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଚାଳକ ମୃତ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂରିଶ୍ରବା ଏକ ବଡ଼ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ।
ସ ତୁ ତଂ ରଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ମହାମନାଃ । ଆରୁରୋହ ତତୋ ଯାନଂ ଶତାନୀକସ୍ଯ ମାରିଷ
କିନ୍ତୁ ମହାମନା ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ସେ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ମାରିଷ, ତାପରେ ଶତାନୀକଙ୍କ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଦୁର୍ମର୍ଷଣସ୍ତଥା। ରଥିନୋ ହେମସନ୍ନାହାଃ ସୌଭଦ୍ରମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ହେ ରାଜା, ଚିତ୍ରସେନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ସମସ୍ତେ ସୁନାର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରଥୀ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୋସ୍ତତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଘୋରଂ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ। ଶରୀରସ୍ଯ ଯଥା ରାଜନ୍ଵାତପିତ୍ତକଫୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଦେହକୁ ବାୟୁ, ପିତ୍ତ ଓ କଫ ଦୁଃଖ ଦିଏ।
ଵିରଥାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ରାଜନ୍ମହାହଵେ । ନ ଜଘାନ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସ୍ମରନ୍ଭୀମଵଚସ୍ତଦା
ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ସମାନ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଭୀମଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇ, ସେମାନେଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞାଂ ବହୁଶତୈର୍ଗଜାଶ୍ଵରଥଯାଯିଭିଃ । ସଂଵୃତଂ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଂ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦମ୍
ତାପରେ ଶତଶଃ ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେଲା।
ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ଶୀଘ୍ରମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପରିତ୍ରାତୁଂ ସୁତାଂସ୍ତଵ । ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ବାଲମେକଂ ମହାରଥମ୍
ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଭୀଷ୍ମ ତ୍ବରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ଏକା ଓ ଯୁବକ ମହାରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵାସୁଦେଵମୁଵାଚେଦଂ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ । ଚୋଦଯାଶ୍ଵାନ୍ହୃଷୀକେଶ ଯତ୍ରୈତେ ବହୁଲା ରଥାଃ
ଶ୍ୱେତଧ୍ୱଜ ଅର୍ଜୁନ, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହୃଷୀକେଶ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚଳାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଏତେ ଅଧିକ ରଥ ଏକଠା ହୋଇଛି।'
ଏତେ ହି ବହଵଃ ଶୂରାଃ କୃତାସ୍ତ୍ରା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। ଯଥା ହନ୍ଯୁର୍ନ ନଃ ସେନାଂ ତଥା ମାଧଵ ଚୋଦଯ
'ଏଠାରେ ବହୁତ ଶୂରବୀର, ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମାନୀ ଅଛନ୍ତି। ମାଧବ, ଏମିତି ଚଳାଅ, ଯେଉଁଠି ଏମାନେ ଆମ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ କୌନ୍ତେଯେନାମିତୌଜସା । ରଥଂ ଶ୍ଵେତହଯୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କଥା ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ବାସୁଦେବ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଲେ।
ନିଷ୍ଠାନକୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ । ଯଦର୍ଜୁନୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂଯାତସ୍ତାଵକାନ୍ପ୍ରତି
ଅର୍ଜୁନ ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମ ସେନା ଉପରେ ଆଗ୍ରସର ହେବା ସମୟରେ, ତୁମ ସେନାରେ ବଡ଼ ହଲାହଲ ଚାଲିଗଲା।
ସମାସାଦ୍ଯ ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ଭୀଷ୍ମରକ୍ଷିଣଃ । ସୁଶର୍ମାଣମଥୋ ରାଜନ୍ନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଅର୍ଜୁନ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ରାଜାମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, ହେ ରାଜା।
ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ଯୁଧାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମତ୍ଯନ୍ତଂ ପୂର୍ଵଵୈରିଣମ୍ । ଅନଯସ୍ଯାଦ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ପଶ୍ଯ ସୁଦାରୁଣମ୍
'ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଜାଣେ। ଆଜି ତୁମ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଦେଖ।'
ଅଦ୍ଯ ତେ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵପ୍ରେତାନ୍ପିତାମହାନ୍ । ଏଵଂ ସଂଜଲ୍ପତସ୍ତସ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୋଃ ଶତ୍ରୁଘାତିନଃ
'ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ପୂର୍ବଜ ପିତାମହମାନେଙ୍କୁ ଦେଖେଇଦେବି,' ଏଭଳି କହିଲେ ଶତ୍ରୁଘାତୀ ଭୀଭତ୍ସୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୁଶର୍ମା ରଥଯୂଥପଃ । ନ ଚୈନମବ୍ରଵୀତ୍କିଂଚିଚ୍ଛୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵାଽଶୁଭମ୍
ଭୀଭତ୍ସୁଙ୍କ ଏମିତି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ରଥୀମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ସୁଶର୍ମା କିଛି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅଭିଗମ୍ଯାର୍ଜୁନଂ ଵୀରଂ ରାଜଭିର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ପୁରସ୍ତାତ୍ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଶ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତଃ
ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଘେରାଉରେ ସୁଶର୍ମା ଅଗ୍ର, ପଛ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବୀର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପରିଵାର୍ଯାର୍ଜୁନଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ତଵ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥଃ । ଶରୈଃ ସଂଛାଦଯାମାସ ମେଘୈରିଵ ଦିଵାକରମ୍
ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ସେ ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ ଓ ବାଣରେ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦିନକୁ ଢାକିଦିଏ।
ତତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ସୁମହାନ୍ସଂଗ୍ରାମଃ ଶୋଣିତୋଦକଃ। ତାଵକାନାଂ ଚ ସମରେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ ତୁମ ସେନା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତ ନଦୀ ପରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ହେ ଭାରତ।