ତସ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୋମରାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ତାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ରାକ୍ଷସଃ
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଯୋତିଷର ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଚଉଦ ଟୋମର ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାକ୍ଷସ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତାଂଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁସ୍ତୋମରାନ୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଭଗଦତ୍ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀତିକୁ ବାଣରେ ସେଇ ଟୋମରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ସପ୍ତତିଟି ପଖିଲା ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ରାଜା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ତସ୍ଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପାତଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଯୋତିଷର ରାଜା ହସୁଥିବା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ବାଣରେ ମାରିଦେଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ଵେଗେନ ପ୍ରଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଗଜଂ ପ୍ରତି
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ରହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଜୋରରେ ଶକ୍ତି ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ହାତୀ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ହେମଦଣ୍ଡାଂ ସୁଵେଗିନୀମ୍ । ତ୍ରିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ନୃପତିଃ ସା ଵ୍ଯକୀର୍ଯତ ମେଦିନୀଂ
ସେ ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଦ୍ରୁତ ଗତିର ଶକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିଲା, ରାଜା ଏହାକୁ ତିନି ଟୁକୁଡ଼ି କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏହା ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଗଲା।
ଶକ୍ତିଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୈଡିମ୍ବଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭଯାତ୍ । ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରଣାତ୍ପୂର୍ଵଂ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ
ନିଜ ଶକ୍ତି ଧ୍ୱଂସ ହେବାକୁ ଦେଖି, ହଇଡିମ୍ବଙ୍କ ପୁଅଁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନମୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂର୍ବେ ପଳାଇଥିଲେ।
ତଂ ଵିଜିତ୍ଯ ରଣେ ଶୂରଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ଖ୍ଯାତପୌରୁଷମ୍ । ଅଜଯ୍ଯଂ ସମରେ ଵୀରଂ ଯମେନ ଵରୁଣେନ ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶୂର, ପ୍ରବଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାୟକ, ଯାହାକୁ ଯମ ବା ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ରାଜା ଜିତିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵୀଂ ସମରେ ସେନାଂ ସଂମମର୍ଦ ସ କୁଞ୍ଜରଃ । ଯଥା ଵନଗଜୋ ରାଜନ୍ମୃଦ୍ଗଶ୍ଚରତି ପଦ୍ମିନୀମ୍
ସେ ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଏମିତି ଚକ୍ନାଚୁର କଲା, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ହାତୀ ଏକ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ମଦ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ତୁ ସମରେ ଯମାଭ୍ଯାଂ ସମସଞ୍ଜତ । ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯୌ ଛାଦଯାଂଚକ୍ରେ ଶରୌଘୈଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନୌ
କିନ୍ତୁ ମଦ୍ରର ରାଜା, ଯମଙ୍କ ଦୁଇପୁଅଁ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବାଣବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ।
ସହଦେଵସ୍ତୁ ସମରେ ମାତୁଲଂ ଦୃଶ୍ଯ ସଂଗତମ୍ । ଅଵାରଯଚ୍ଛରୌଘେଣ ମେଘୋ ଯଦ୍ଵଦ୍ଦିଵାକରମ୍
ସହଦେବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ମାମୁଁକୁ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଉଛି, ସେପରି ବାଣବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଛାଦ୍ଯମାନଃ ଶରୌଘେଣ ହୃଷ୍ଟରୂପତରୋଽଭଵତ୍ । ତଯୋଶ୍ଚାପ୍ଯଭଵତ୍ପ୍ରୀତିରତୁଲା ମାତୃକାରଣାତ୍
ତୀରର ଝଡ଼ରେ ଢାକାଯାଇ, ସେ ଆଉ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏବଂ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତୃସମ୍ପର୍କରୁ ଅପୂର୍ବ ସ୍ନେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ସମରେ ନକୁଲସ୍ଯ ମହାରଥଃ। ` ଧ୍ଵଜଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣେନ ଧନୁଶ୍ଚୈକେନ ମାରିଷ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ହସିକି, ନକୁଳଙ୍କର ଶୂର ବୀର ରଥୀ ଏକ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ତୀରରେ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ। ନିଜଘାନ ରଣେ ତଂ ତୁ ସୂତଂ ଚାସ୍ଯ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ସେ ତୀରରେ ଢାକାଯାଇଲେ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ଘାତ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ସମରେ ନକୁଲସ୍ଯ ମହାରଥଃ । ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ଚତୁରୋ ରାଜଂଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନକୁଳଙ୍କର ରଥୀ ଚାରିଟି ଉତ୍ତମ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି। ହତାଶ୍ଵାତ୍ତୁ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣମଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାରଥଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯମର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ଶୂର ବୀର ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଅବତରିଗଲେ।
ଆରୁରୋହ ତତୋ ଯାନଂ ଭ୍ରାତୁରେଵ ଯଶସ୍ଵିନଃ । ଏକସ୍ଥୌ ତୁ ରଣେ ଶୂରୌ ଦୃଢେ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ କାର୍ମୁକେ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ଭାଇଙ୍କର ଯାନରେ ଚଢ଼ିଗଲେ; ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠି ଦଢ଼ ଧନୁଷ ଧରି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଠିଲେ।
ମଦ୍ରରାଜରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଚ୍ଛାଦଯାମାସତୁଃ କ୍ଷଣାତ୍। ସ ଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନୋ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏକଠି ହୋଇ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ରଥକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୀରରେ ଢାକିଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ଅନେକ ଚମକୁଥିବା ତୀରରେ ଢାକାଯାଇଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯାଭ୍ଯାଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ନାକମ୍ପତ ଯଥାଽଚଲଃ। ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ତାଂ ଚାପି ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଂ ଜଘାନ ହ
ସେ ନରସିଂହ, ନିଜ ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ; ଏବଂ ହସୁଥିବା ପରି, ସେ ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ସହଦେଵସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରମୁଦ୍ଗୃହ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ମଦ୍ରରାଜମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ ସହଦେବ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏବଂ ବିରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ତୀର ଉଠାଇଲେ; ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ସେ ତୀରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଶରଃ ପ୍ରେଷିତସ୍ତେନ ଗରୁଡାନିଲଵେଗଵାନ୍ । ମଦ୍ରରାଜଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ନିପପାତ ମହୀତଲେ
ସେ ତୀର, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇ, ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ସମ ତ୍ୱରିତ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଭେଦି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ଗାଢଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତୋ ରଥୋପସ୍ଥେ ମହାରଥଃ । ନିଷସାଦ ମହାରାଜ କଶ୍ମଲଂ ଚ ଜଗାମ ହ
ଗଭୀର ଘାତ ଖାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ି, ଶୂର ବୀର ରଥରେ ବସିଗଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ମନ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଂ ଵିସଂଜ୍ଞଂ ନିପତିତଂ ସୂତଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଅପୋଵାହ ରଥେନାଜୌ ଯମାଭ୍ଯାମଭିପୀଡିତମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ତାଙ୍କର ସାରଥି ଦେଖି, ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ଯମପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ହଟାଇନେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଦ୍ରେଶ୍ଵରରଥଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ପରାଙ୍ଭୁଖମ୍। ସର୍ଵେ ଵିମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ନେଦମସ୍ତୀତ୍ଯଚିନ୍ତଯନ୍
ମଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ରଥ ପଛକୁ ଘୁରିଯିବା ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ମନମରା ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ଭାବିଲେ, 'ଏହିପରି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ'।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ମାତୁଲଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ମହାରଥୌ । ଦଧ୍ଯତୁର୍ମୁଦିତୌ ଶଙ୍ଖୌ ସିଂହନାଦଂ ଚ ନେଦତୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କୁ ଜିତି, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ବଳବାନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଶଂଖ ଦେଲେ ଏବଂ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରୁଵତୁର୍ହୃଷ୍ଟୌ ତଵ ସୈନ୍ଯଂ ଵିଶାଂପତେ । ଯଥା ଦୈତ୍ଯଚମୂଂ ରାଜନ୍ନିନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରାଵିଵାମରୌ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜା, ତୁମର ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଦାନବ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିଵାକରେ। ଶ୍ରୁତାଯୁପମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାଜିନଃ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୃତାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଆଗକୁ ଚଲାଇଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜଞ୍ଶ୍ରୁତାଯୁଷମରିନ୍ଦମନ୍ । ନିଜଘ୍ନେ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃକ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ନବଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ତୀରରେ ଶୃତାୟୁଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ସ ସଂଵାର୍ଯ ରମେ ରାଜା ପ୍ରେଷିତାନ୍ଧର୍ମସୂନୁନା । ଶରାନ୍ସପ୍ତ ମହେଷ୍ଵାସଃ କୌନ୍ତେଯାଯା ସମାର୍ଷଯତ୍
ସେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ମହାଧନୁର୍ଧର ଥିବା ଶୃତାୟୁ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସାତଟି ତୀରକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ।
ତେ ତସ୍ଵ କଵଚଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପପୁଃ ଶୋଣିତମାହଵେ। ଅସୂନିଵ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୋ ଦେହେ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର କବଚ ଭେଦି ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଲେ, ଯେପରି ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାର ଦେହରେ ପ୍ରାଣ ଖୋଜୁଥିବା ପରି।
ପାଣ୍ଡଵସ୍ତୁ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଦ୍ଧସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା । ରଣେ ଵରାହକର୍ଣେନ ରାଜାନଂ ହୃଦ୍ଯଵିଧ୍ଯତା
ପାଣ୍ଡବ, ସେଇ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆଘାତ ପାଇ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବରାହ ଦାନ୍ତ ଭଳି ତୀରରେ ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।