ଶ୍ରୀମଦ୍ଗୋଵିତତଂ ନାମ ଵାଜିମେଧମଵାପ ସଃ। ଯସ୍ମିନ୍ସହସ୍ରଂ ପଦ୍ମାନାଂ କଣ୍ଵାଯ ଭରତୋ ଦଦୌ
ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଗୋବିତତ ନାମକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେଠି, ଭାରତ କଣ୍ବଙ୍କୁ ହଜାରଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଲେ।
ସୋଽଶ୍ଵମେଧଶତୈରୀଜେ ଯମୁନାମନୁ ତୀରଗଃ। ତ୍ରିଶତୈଶ୍ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଗଙ୍ଗାମନୁ ଚତୁଃଶତୈଃ
ସେ ଯମୁନା ତଟରେ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ, ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ତିନିଶ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଚାରିଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିର୍ଭରତୋ ଯଜ୍ଞୈରୀଜେ ଶାକୁନ୍ତଲୋ ନୃପଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଭରତଵଂଶସ୍ଯ ଵିପ୍ରତସ୍ଥେ ମହଦ୍ଯଶଃ
ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ଭରତ, ଶାକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ରାଜା, ବହୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ଭରତ ବଂଶର ମହାନ କୀର୍ତି ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ଭରତସ୍ଯ ଵରସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପୁତ୍ରାଃ ସଂଜଜ୍ଞିରେ ପୃଥକ୍। ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ୍ତଦା ରାଜା ନାନୁରୂପା ମମେତି ତାନ୍
ଭରତଙ୍କ ନିଜେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମର ଜନନୀମାନେଠାରୁ ପୁଅ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜା ସେମାନେଠାରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ 'ଏମାନେ ମୋର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତାନ୍ମାତରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନିନ୍ଯୁର୍ଯମକ୍ଷଯମ୍। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିତଥଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ତତ୍
ତାପରେ, ସେହି ମାଆମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ପୁଅମାନେଠାରୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହେଲା।
ତତୋ ମହଦ୍ଭିଃ କ୍ରତୁଭିରୀଜାନୋ ଭରତସ୍ତଦା। ଲେଭେ ପୁତ୍ରଂ ଭରଦ୍ପାଜାଦ୍ଭୁମନ୍ଯୁଂ ନାମ ଭାରତ
ତାପରେ ଭରତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ଭରଦ୍ବାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମନ୍ୟୁ ନାମକ ପୁଅ ପାଇଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତଃ ପୁତ୍ରିଣମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୌରଵନନ୍ଦନଃ। ଭୁମନ୍ଯୁଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍
ପୁଅ ମିଳିବା ପରେ, ପୌରବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଭରତ, ସେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ।
ତତୋ ଦିଵିରଥୋ ନାମ ଭୁମନ୍ଯୋରଭଵତ୍ସୁତଃ। ସୁହୋତ୍ରଶ୍ଚ ସୁହୋତା ଚ ସୁହଵିଃ ସୁଯଜୁସ୍ତଥା
ତାପରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଦିବିରଥ। ସେଠାରୁ ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତା, ସୁହବି, ସୁୟଜୁସ୍ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାମୃଚୀକଶ୍ଚ ଭୁମନ୍ଯୋରଭଵନ୍ସୁତାଃ। ତେଷାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁହୋତ୍ରସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯମାପ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ରୁଚୀକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ବଡ଼ପୁଅ ସୁହୋତ୍ର ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଲେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଦ୍ଯୈଃ ସୋଽଯଜଦ୍ବହୁଭିଃ ସଵୈଃ। ସୁହୋତ୍ରଃ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ବୁଭୁଜେ ସାଗରାମ୍ବରାମ୍
ସୁହୋତ୍ର ରାଜସୂୟ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧା ଏଇ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ।
ପୂର୍ଣାଂ ହସ୍ତିଗଵାଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ବହୁରତ୍ନସମାକୁଲାମ୍। ମମଜ୍ଜେଵ ମହୀ ତସ୍ଯ ଭୂରିଭାରାଵପୀଡିତା
ହାତୀ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଇ ଭୂମି, ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ଭାରୀ ଭାର ପଡ଼ିଥିଲା।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂପୂର୍ଣା ମନୁଷ୍ଯକଲିଲା ଭୃଶମ୍। ସୁହୋତ୍ରେ ରାଜନି ତଦା ଧର୍ମତଃ ଶାସତି ପ୍ରଜାଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଅନେକ ଲୋକରେ ଭୂମି ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେ ସମୟରେ, ସୁହୋତ୍ର ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଥିଲେ।
ଚୈତ୍ଯଯୂପାଙ୍କିତା ଚାସୀଦ୍ଭୂମିଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଜନସସ୍ଯା ଚ ସର୍ଵଦୈଵ ଵ୍ଯରୋଚତ
ସେଇ ଭୂମି ଶତ ଶହ ଯଜ୍ଞ ଯୂପ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା। ଏବଂ ସଦା ଲୋକ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର ହୋଇ ତେଜ ଦେଉଥିଲା।
ଐକ୍ଷ୍ଵାକୀ ଜନଯାମାସ ସୁହୋତ୍ରାତ୍ପୃଥିଵୀପତେଃ। ଅଜମୀଢଂ ସୁମୀଢଂ ଚ ପୁରୁମୀଢଂ ଚ ଭାରତ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଝିଅ ସୁହୋତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଅଜମୀଢ଼, ସୁମୀଢ଼ ଓ ପୁରୁମୀଢ଼ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଜମୀଢୋ ଵରସ୍ତେଷାଂ ତସ୍ମିନ୍ଵଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଷଟ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ସୋପ୍ଯଜନଯତ୍ତିସୃଷୁ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଭାରତ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଜମୀଢ଼ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସେଠି ବଂଶ ଦୃଢ଼ ହେଲା। ସେ ତିନି ଝିଅଠାରୁ ଛଅ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଋକ୍ଷଂ ଧୂମିନ୍ଯଥୋ ନୀଲୀ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତପରମେଷ୍ଠଇନୌ। କେଶିନ୍ଯଜନଯଜ୍ଜହ୍ନୁଂ ସୁତୌ ଚ ଜନରୂଷିଣୌ
ଋକ୍ଷ, ଧୂମିନୀ, ନୀଳୀ, ଦୌଷ୍ୟନ୍ତ, ପରମେଷ୍ଠିନ୍ ଓ କେଶିନ୍—ସେ ଜହ୍ନୁ ଓ ଦୁଇ ଜନ ଜନରୂଷି ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ।
ଵିଦୁଃ ସଂଵରଣଂ ଵୀରମୃକ୍ଷାଦ୍ରାଥନ୍ତରୀସୁତମ୍। ତଥେମେ ସର୍ଵପଞ୍ଚାଲା ଦୁଷ୍ଯନ୍ତପରମେଷ୍ଠିନୋଃ। ଅନ୍ଵଯାଃ କୁଶିକା ରାଜଞ୍ଜନ୍ହୋରମିତତେଜସଃ
ଋକ୍ଷଠାରୁ ରଥାନ୍ତରୀଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ବରଣ ଜନ୍ମିଲେ। ସମସ୍ତ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ପରମେଷ୍ଠିନ୍ଙ୍କ ବଂଶଜ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ କୁଶିକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ବଂଶର।
ଜନରୂଷଣଯୋର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠମୃକ୍ଷମାହୁର୍ଜନାଧିପମ୍। ଋକ୍ଷାତ୍ସଂଵରଣୋ ଜଜ୍ଞେ ରାଜନ୍ଵଂଶକରସ୍ତଵ
ଜନରୂଷିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଋକ୍ଷ ରାଜା ଥିଲେ। ଋକ୍ଷଠାରୁ ସମ୍ବରଣ ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ରାଜା, ଏହି ବଂଶର ମୂଳ।
ଆର୍କ୍ଷେ ସଂଵରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରଶାସତି ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ସଂକ୍ଷଯଃ ସୁମହାନାସୀତ୍ପ୍ରଜାନାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଋକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ବରଣ ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜା, ବଡ଼ ମାନବ ହାନି ଘଟିଥିଲା ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ ତତୋ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ କ୍ଷଯୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତଦା। କ୍ଷୁନ୍ମୃତ୍ଯୁଭ୍ଯାମନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ଯାଧିଭିଶ୍ଚ ସମାହତମ୍
ତାପରେ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ମୃତ୍ୟୁ, ଅଅବର୍ଷା ଓ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଅଭ୍ଯଘ୍ନନ୍ଭାରତାଂଶ୍ଚୈଵ ସପତ୍ନାନାଂ ବଲାନି ଚ। ଚାଲଯନ୍ଵସୁଧାଂ ଚେମାଂ ବଲେନ ଚତୁରଙ୍ଗିଣା
ସେମାନେ ଭାରତମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନାର ଶକ୍ତିରେ ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।
ଅଭ୍ଯଯାତ୍ତଂ ଚ ପାଞ୍ଚଲ୍ଯୋ ଵିଜିତ୍ଯ ତରସା ମହୀମ୍। ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଦଶଭିଃ ସ ଏନଂ ସମରେଽଜଯତ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ରାଜକୁମାରୀ ବଳବାନ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି, ଦଶଟି ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ସମରେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ।
ତତଃ ସଦାରଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସପୁତ୍ରଃ ସସୁହୃଜ୍ଜନଃ। ରାଜା ସଂଵରଣସ୍ତସ୍ମାତ୍ପଲାଯତ ମହାଭଯାତ୍
ତାପରେ ରାଜା ସଂବରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଭୟରେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତେ ପ୍ରତୀଚୀଂ ପରାଭୂତାଃ ପ୍ରପନ୍ନା ଭାରତା ଦିଶମ୍'। ସିନ୍ଧୋର୍ନଦସ୍ଯ ମହତୋ ନିକୁଞ୍ଜେ ନ୍ଯଵସଂସ୍ତଦା। ନଦୀଵିପଯପର୍ଯନ୍ତେ ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ପରାଜିତ ହୋଇ, ଭାରତମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ, ନଦୀ ଓ ଦ୍ୱୀପ ସୀମାନ୍ତ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତ୍ରାଵସନ୍ବହୂନ୍କାଲାନ୍ଭାରତା ଦୁର୍ଗମାଶ୍ରିତାଃ। ତେଷାଂ ନିଵସତାଂ ତତ୍ର ସହସ୍ରଂ ପରିଵତ୍ସରାନ୍
ସେଠାରେ ଭାରତମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଲେ, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଅଥାଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଭରତାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ତମାଗତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ବସିଷ୍ଠ ଭାରତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅର୍ଘ୍ଯମଭ୍ଯାହରଂସ୍ତସ୍ମୈ ତେ ସର୍ଵେ ଭାରତାସ୍ତଦା। ନିଵେଦ୍ଯ ସର୍ଵମୃଷଯେ ସତ୍କାରେଣ ସୁଵର୍ଚସେ
ସେବେଳେ ସମସ୍ତ ଭାରତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସମସ୍ତ କଥା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତମାସନେ ଚୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜା ଵଵ୍ରେ ସ୍ଵଯଂ ତଦା। ପୁରୋହିତୋ ଭଵାନ୍ନୋଽସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯାଯ ପ୍ରଯତେମହି
ସେ ଆସନରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ନିଜେ ଅନୁରୋଧ କଲେ: 'ଆପଣ ଆମ ପୁରୋହିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ଆମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବା।'
ଓମିତ୍ଯେଵଂ ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ଭାରତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ଅଥାଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ସାମ୍ରାଜ୍ଯେ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ପୌରଵମ୍
ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, 'ଓଁ', ଏବଂ ଭାରତମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଉପରେ ପୌରବଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଵିଷାଣଭୂତଂ ସର୍ଵସ୍ଯାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଭରତାଧ୍ଯୁଷିତଂ ପୂର୍ଵଂ ସୋଽଧ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ପୁରୋତୋତମମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ସେ ଭାରତଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ନିବାସ ସ୍ଥାନରୁ, ପୃଥିବୀରେ ଶିଖର ପରି ପ୍ରମୁଖ ନଗରରୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।