ଯୁଧ୍ଯତାଂ ହି ତଥା ରାଜନ୍ଵିଶେଷୋ ନ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ । ଯତତାଂ ଶତ୍ରୁନାଶାଯ କୃତପ୍ରତିକୃତୈଷିଣାମ୍
ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକାଉଁଥିରେ କିଏ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଚିହ୍ନଟ ହେଉନଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚେଷ୍ଟାକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ।
ଯୁଧାମନ୍ଯୁସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ନନୁଵିନ୍ଦସ୍ଯ ସାଯକୈଃ । ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ଵାହାନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ ଅନୁବିନ୍ଦଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଧନୁଃ କେତୁଂ ଚ ମାରିଷ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ରାଜଂସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏବଂ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲରେ, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଓ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନୁଵିନ୍ଦୋଽଥ ରଥଂ ଵିନ୍ଦସ୍ଯ ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ଧନୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ପରମଂ ଭାରସାଧନମୁତ୍ତମମ୍
ଅନୁବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ବିନ୍ଦଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ଓ ଭାରୀ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ତାଵେକସ୍ଥୌ ରଣେ ଵୀରାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ରଥିନାଂ ଵରୌ। ଶରାନ୍ମୁମୁଚତୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ଯୁଧାମନ୍ଯୌ ମହାତ୍ମନି
ଅବନ୍ତିର ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଭାଇ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକାଉଁଥି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଯୁଧାମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତା ମହାଵେଗାଃ ଶରାଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ । ଦିଵାକରପଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ୍ଛାଦଯାମାସୁରମ୍ବରମ୍
ସେମାନଙ୍କ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ତୀବ୍ର ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଛୁଇଁ, ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା।
ଯୁଧାମନ୍ଯୂ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତରୌ ତୌ ମହାରଥୌ । ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷେଣ ସାରଥିଂ ଚାପ୍ଯପାତଯତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ସେ ଦୁଇ ମହାରଥୀ ଭାଇଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପତିତେ ଭୂମୌ ଗତସତ୍ଵେ ତୁ ସାରଥୌ । ରଥଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଦିଶଃ ସମୁଦ୍ଧାନ୍ତହଯସ୍ତତଃ
ସାରଥି ମୃତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲାପରେ, ରଥର ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ, ସେଠିକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତୌ ସ ଜିତ୍ଵା ମହାରାଜ ଯଜ୍ଞସେନସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପୌରୁଷଂ ଖ୍ଯାପଯଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵ୍ଯଧମତ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଜିତି, ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କର ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦେଖାଇ, ତୁମର ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ଚିଥରାଇଦେଲେ।
ସା ଵଧ୍ଯମାନା ସମରେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ମହାଚମୂଃ । ଵେଗାନ୍ବହୁଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଷଂ ପୀତ୍ଵେନ ମାନଵଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ମରୁଥିଲା, ଏହି ସେନା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତୀବ୍ରତାରେ ଚଳିଥିଲା, ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ବିଷ ପିଇ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ହୈଡିମ୍ବୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଭଗଦତ୍ତଂ ସମାଦ୍ରଵତ୍। ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେନ ସଧ୍ଵଜେନ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଇଡିମ୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଓ ଧ୍ୱଜ ଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ମହାବଳୀ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ରାଜା ନାଗରାଜଂ ସମାସ୍ଥିତଃକ । ଯଥା ଵଜ୍ରଧରଃ ପୂର୍ଵଂ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ତାପରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରର ରାଜା ନାଗରାଜ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଏକଦା ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତାରକା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ । ଵିଶେଷଂ ନ ସ୍ମ ଵିଵିଦୁର୍ହୈଡିମ୍ବଭଗଦତ୍ତଯୋଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ହଇଡିମ୍ବ ଓ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଥା ସୁରପତିଃ ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରାସଯାମାସ ଦାନଵାନ୍। ତଥୈଵ ସମରେ ରାଜା ଦ୍ରାଵଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନୋଁକୁ ଦୌଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତେନ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯମାଣାସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍। ତ୍ରାତାରଂ ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ସ୍ଵେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ଭାରତ
ସେଠି ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଚାପି ଦିଆଯାଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ଦଳରେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଭୈମସେନିଂ ରଥସ୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ରାପଶ୍ଯାମ ଭାରତ । ଶେଷା ଵିମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ମହାରଥାଃ
ଭାରତ, ସେଠି ଆମେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅଁକୁ ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖିଲୁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମହାରଥୀମାନେ ମନମରା ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ।
ନିଵୃତ୍ତେଷୁ ତୁ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ପୁନଃ ସୈନ୍ଯେଷୁ ଭାରତ । ଆସୀନ୍ନିଷ୍ଠାନକୋ ଘୋରସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ପଛକୁ ହଟିଗଲାପରେ, ତୁମ ସେନାରେ ପୁନି ଭୟଙ୍କର ହୁଲୁସ୍ତୁଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଘଟୋତ୍କଚସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଭଗଦତ୍ତଂ ମହାରଣେ। ଶରୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯାମାସ ମେରୁଂ ଗିରିମିଵାମ୍ବୁଦଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ଘଟୋତ୍କଚ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ବାଣରେ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ନିହତ୍ଯ ତାଞ୍ଶରାନ୍ରାଜା ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ର୍ଯୁତାନ୍। ଭୈମସେନିଂ ରଣେ ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵମର୍ମସ୍ଵତାଡଯତ୍
ରାଜା, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅଁଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ଦାୟିଁ ସ୍ଥାନକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତାଡ୍ଯମାନୋ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ରାକ୍ଷସନ୍ଦ୍ରୋ ଭିଦ୍ଯମାନ ଇଵାଚଲଃ
ତିକ୍ତ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅନେକଥର ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଏମିତି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ହଲେଇନଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୋମରାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ତାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ରାକ୍ଷସଃ
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଯୋତିଷର ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଚଉଦ ଟୋମର ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାକ୍ଷସ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତାଂଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁସ୍ତୋମରାନ୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଭଗଦତ୍ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତତ୍ଯା କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀତିକୁ ବାଣରେ ସେଇ ଟୋମରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ସପ୍ତତିଟି ପଖିଲା ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷୋ ରାଜା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ତସ୍ଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପାତଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ତାପରେ, ପ୍ରାଗ୍ଯୋତିଷର ରାଜା ହସୁଥିବା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ବାଣରେ ମାରିଦେଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ଵେଗେନ ପ୍ରଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଗଜଂ ପ୍ରତି
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ରହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଜୋରରେ ଶକ୍ତି ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ହାତୀ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ହେମଦଣ୍ଡାଂ ସୁଵେଗିନୀମ୍ । ତ୍ରିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ନୃପତିଃ ସା ଵ୍ଯକୀର୍ଯତ ମେଦିନୀଂ
ସେ ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଦ୍ରୁତ ଗତିର ଶକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିଲା, ରାଜା ଏହାକୁ ତିନି ଟୁକୁଡ଼ି କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏହା ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଗଲା।
ଶକ୍ତିଂ ଵିନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୈଡିମ୍ବଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭଯାତ୍ । ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରଣାତ୍ପୂର୍ଵଂ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ
ନିଜ ଶକ୍ତି ଧ୍ୱଂସ ହେବାକୁ ଦେଖି, ହଇଡିମ୍ବଙ୍କ ପୁଅଁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନମୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂର୍ବେ ପଳାଇଥିଲେ।
ତଂ ଵିଜିତ୍ଯ ରଣେ ଶୂରଂ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ଖ୍ଯାତପୌରୁଷମ୍ । ଅଜଯ୍ଯଂ ସମରେ ଵୀରଂ ଯମେନ ଵରୁଣେନ ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶୂର, ପ୍ରବଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାୟକ, ଯାହାକୁ ଯମ ବା ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ରାଜା ଜିତିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵୀଂ ସମରେ ସେନାଂ ସଂମମର୍ଦ ସ କୁଞ୍ଜରଃ । ଯଥା ଵନଗଜୋ ରାଜନ୍ମୃଦ୍ଗଶ୍ଚରତି ପଦ୍ମିନୀମ୍
ସେ ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଏମିତି ଚକ୍ନାଚୁର କଲା, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ହାତୀ ଏକ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ମଦ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ତୁ ସମରେ ଯମାଭ୍ଯାଂ ସମସଞ୍ଜତ । ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯୌ ଛାଦଯାଂଚକ୍ରେ ଶରୌଘୈଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନୌ
କିନ୍ତୁ ମଦ୍ରର ରାଜା, ଯମଙ୍କ ଦୁଇପୁଅଁ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବାଣବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ।
ସହଦେଵସ୍ତୁ ସମରେ ମାତୁଲଂ ଦୃଶ୍ଯ ସଂଗତମ୍ । ଅଵାରଯଚ୍ଛରୌଘେଣ ମେଘୋ ଯଦ୍ଵଦ୍ଦିଵାକରମ୍
ସହଦେବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ମାମୁଁକୁ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଉଛି, ସେପରି ବାଣବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।