ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିର୍ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ଶରୈର୍ବହୁଭିରାଯସୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌଣି ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଇ, ସେ ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏବଂ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବହୁତ ଲୋହାର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ଭୃଶଂ ରାଜଂସ୍ତଡ୍ଯମାନଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭଳି ଭଳି ଆଘାତ ପାଇ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁରନ୍ତ ମହାତ୍ମା ମାଧବଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚାପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୂରମାହଵେ। ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ଏହି ସମୟରେ, ସାତ୍ୟକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ଅଲମ୍ବୁସାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସମରେ ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଏ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ମାଯାଂ ଚ ରାକ୍ଷସୀଂ କୃତ୍ଵା ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍। ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ଶୈନେଯସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସୀ ମାୟା ଦେଖାଇ, ବାଣର ବର୍ଷାରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଆମେ ଶୈନେୟଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖିଲୁ।
ଅସଂଭ୍ରମସ୍ତୁ ସମରେ ଵଧ୍ଯମାନଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ଯୋଜଯାମାସ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୈନେୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏ ଭାରତ, ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଵିଜଯାଦ୍ଯଦନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଧଵେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଭସ୍ମାସାତ୍କୃତ୍ଵା ମାଯାଂ ତାଂ ରାକ୍ଷସୀଂ ତଦା
ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଯଶସ୍ୱୀ ମାଧବ ବିଜୟଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲେ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ତାହିଁବେଳେ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀ ମାୟାକୁ ଆଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରିଦେଲା।
ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈରନ୍ଯୈରଭ୍ଯାକିରତ ସର୍ଵତଃ। ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଲମ୍ବୁସାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ଜଳଧାରାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ତଥା ପୀଡିତଂ ତେନ ମାଧଵେନ ଯଶସ୍ଵିନା । ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଭଯାଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସାତ୍ଯକିମାହଵେ
ଏପରି ଭାବରେ ଯଶସ୍ୱୀ ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
........ ମାଘଵତା ଜିତ୍ଵା ଭାରତ ସାତ୍ଯକିଃ। ଶୈନେଯଃ ପ୍ରାଣଦ?ଜ୍ଜିତ୍ଵା ଯୋଧାନାଂ ତଵ ପଶ୍ଯତାମ୍
ମାଘବତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଶୈନେୟ ସାତ୍ୟକି ତୁମର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ବିଜୟ ଲାଗିଲେ।
ନ୍ଯହନତ୍ତାଵକାଂଶ୍ଚାପି ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ନିଶିତୈର୍ବହୁଭିର୍ବାଣୈସ୍ତେଽଦ୍ରଵନ୍ତ ଭଯାର୍ଦିତାଃ
ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି ତୁମର ସେନାକୁ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ। ଭୟରେ ସେମାନେ ପଳାଇଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ବଲୀ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରଂ ତଵ ଜନେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ବଳଶାଳୀ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ସ ଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନୋ ଵିଶିଖୈର୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବାକା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ବହୁ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏ ଭାରତ—
ଵିଵ୍ଯଥେ ନ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵର । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃକ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ତୁମର ପୁତ୍ର ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁରନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଂଶତା ଚୈଵ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ
ଷାଠି ଏବଂ ତିରିଶି ବାଣରେ—ଏହା ଅସାଧାରଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ତୁମର କ୍ରୁଧ୍ଧ ସେନାପତି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ, ମାରିଷ।
ହଯାଂଶ୍ଚ ଚତୁରଃ ଶୀଘ୍ରଂ ନିଜଘାନ ମହାବଲଃ । ଶରୈଶ୍ଚୈନଂ ସୁନିଶିତୈଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ
ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ। ସାଥିରେ ସାତଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵାନ୍ମହାବାହୁରଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାଦ୍ବଲୀ । ପଦାତିରସିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପ୍ରାଦ୍ରଵତ୍ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି
ତା’ପରେ, ବଳଶାଳୀ ମହାବାହୁ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଳୱାର ଧରି ପଦାତି ହୋଇ ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶକୁନିସ୍ତଂ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରାଜଗୃଦ୍ଧୀ ମହାବଲଃ । ରାଜାନଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ରଥମାରୋପଯତ୍ସ୍ଵକମ୍
ତେବେ ସମ୍ପତ୍ତିପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଶକୁନି ତାଙ୍କଠାରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତତୋ ନୃପଂ ପରାଜିତ୍ଯ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା । ନ୍ଯହନତ୍ତାଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍
ତା’ପରେ, ପୃଷତପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ତୁମର ସେନାକୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ପରି ସଂହାର କଲେ।
କୃତଵର୍ମା ରଣେ ଭୀମଂ ଶରୈରାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାରଥଃ । ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଚ ତଂ ମହାମେଘୋ ରଵିଂ ଯଥା
ମହାରଥୀ କୃତବର୍ମା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଏକ ମହାମେଘ ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦିଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ସମରେ ଭୀମସେନଃ ପରଂତପଃ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସାଯଂକାନ୍କୃତଵର୍ମଣେ
ତା’ପରେ, ଶତ୍ରୁମାରି ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ହସି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତୈରର୍ଦ୍ଯମାନୋଽତିରଥଃ ସାତ୍ଵତଃ ଶସ୍ତ୍ରକୋଵିଦଃ । ନାକମ୍ପତ ମହାରାଜ ଭୀମଂ ଚାର୍ଚ୍ଛଚ୍ଛିତୈଃ ଶରୈଃ
ସେଇ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଯିବା ସତ୍ୱେ, ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ସାତ୍ୱତ ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋ ହତ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ମହାରଥଃ । ସାରଥିଂ ପାତଯାମାସ ସଧ୍ଵଜଂ ସୁପରିଷ୍କୃତମ୍
ମହାରଥୀ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କର ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ସାରଥିକୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଶରୈର୍ବହୁଵିଧୈଶ୍ଚୈନମାଚିନୋତ୍ପରଵୀରହା । ଶକଲୀକୃତସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ଶ୍ଵାଵିତ୍ତୁ ଶଲଲୈର୍ଯଥା
ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଣରେ ଆବୃତ କଲେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ କୁକୁର ହାଡ଼କୁ ଦାନ୍ତରେ ଚିରିଦିଏ।
ହତାଶ୍ଵଶ୍ଚ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ସୁବଲସ୍ଯ ରଥଂ ଯଯୌ। ସ୍ଵାଲସ୍ଯ ତେ ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସୁବଳପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ଗଲେ—ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।
ଭୀମସେନୋଽପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ନିଜଘାନ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଣ୍ଡପାଣିରିଵାନ୍ତକଃ
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୁମର ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେକୁ ଯମଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ସଂହାର କଲେ।
ବହୂନି ହି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଦ୍ଵୈରଥାନି ସ୍ମ ସଞ୍ଜଯ। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ମାମକୈଃ ସାର୍ଧମଶ୍ରୌଷଂ ତଵ ଜଲ୍ପତଃ
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ କହୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ମୋର ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା।
ନ ଚୈଵ ମାମକଂ କିଂଚିଦ୍ଧୃଷ୍ଟଂ ଶଂସସି ସଞ୍ଜଯ । ନିତ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ହୃଷ୍ଟାନଭଗ୍ନାନ୍ସଂପ୍ରଶଂସସି
କିନ୍ତୁ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ କେବେ ମୋ ସେନାମାନେ କିଛି ସାହସ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କହୁନାହାଁ; ସବୁବେଳେ ପାଣ୍ଡବପୁଅମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଅଭେଦ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ।
ଜୀଯମାନାନ୍ଵିମନସୋ ମାମକାନ୍ଵିଗତୌଜସଃ । ଵଦସେ ସଂଯୁଗେ ସୂତ ଦିଷ୍ଟମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ସୂତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ସେନାମାନେ ହାରୁଛନ୍ତି, ମନମରା ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ କହୁଛ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଠିକ୍, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥୋତ୍ସାହଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଚେଷ୍ଟନ୍ତି ତାଵକାଃ। ଦର୍ଶଯାନାଃ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ପୌରୁଷଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ତୁମର ସେନାମାନେ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଇ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।