ସ ବଭୌ ରଥଶାର୍ଦୂଲୋ ଲଲାଟେ ସଂସ୍ଥିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ଶିଖରୈଃ କାଞ୍ଚନମଯୈର୍ମେରୁସ୍ତ୍ରିଭିରିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତୈଃ
ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ତିନିଟି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଲାଗିଥିବାରୁ, ମେରୁ ପର୍ବତର ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିମେଷାର୍ଧାଚ୍ଛିଖଣ୍ଡିନଃ । ଧ୍ଵଜଂ ସୂତମଥୋ ରାଜଂସ୍ତୁରଗାନାଯୁଧାନି ଚ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମା ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ପତାକା, ସାରଥି, ରାଜା, ଘୋଡା ଓ ଅସ୍ତ୍ରସାଜକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଶରୈର୍ବହୁଭିରାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ପାତଯାମାସ ସଂଯୁଗେ ଷ। ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାଦ୍ଵୈ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ଅନେକ ତୀରରେ କାଟି, ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। ଘୋଡା ନଥିବାରୁ, ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରିଲେ।
ଖଙ୍ଗମାଦାଯ ସୁଶିତଂ ଵିମଲଂ ଚ ଶରାଵରମ୍ । ଶ୍ଯେନଵଦ୍ଵ୍ଯଚରତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶତ୍ରୁତାପନଃ
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶୁଭ୍ର ତଲୱାର ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ଢାଳ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚିଲିକା ପରି ଘୁରିବା ଲାଗିଲେ।
ସଖଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାରାଜ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ ଦ୍ରୌଣିସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତଲୱାର ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୁରୁଥିବା ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ କୌଣସି ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରାଣି ବହୂନି ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିଃ ପରମକୋପନଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସମରେ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସୁଦାରୁଣାମ୍। ଅସିନା ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବାକୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଲୱାରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯ ଵିମଲଂ ଦ୍ରୌଣିଃ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ମନୋରମମ୍। ଚର୍ମାଚ୍ଛିନଦସିଂ ଚାସ୍ଥ ଖଣ୍ଡଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଶତଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷକ ଢାଳକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ତଲୱାରକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଶିତୈସ୍ତୁ ବହୁଶୋ ରାଜଂସ୍ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତଃ ଖଙ୍ଗଂ ଖଣ୍ଡିତଂ ତେନ ସାଯକୈଃ
ରାଜା, ସେ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୁନିପୁନି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାହାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତଳୱାର ସେହି ବାଣରେ ଭଙ୍ଗିଗଲା।
ଆଵିଧ୍ଯ ଵ୍ଯସୃଜତ୍ତୂର୍ଣଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପନ୍ନଗମ୍ । ତମାପତନ୍ତଂ ସହସା କାଲାନଲସମପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବେଗରେ ଏକ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱଳା ନାଗସଦୃଶ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ବାଣ ହଠାତ୍ ଆସି, ସଂହାରାଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିର୍ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ଶରୈର୍ବହୁଭିରାଯସୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌଣି ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଇ, ସେ ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏବଂ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବହୁତ ଲୋହାର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ଭୃଶଂ ରାଜଂସ୍ତଡ୍ଯମାନଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭଳି ଭଳି ଆଘାତ ପାଇ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁରନ୍ତ ମହାତ୍ମା ମାଧବଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚାପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୂରମାହଵେ। ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ଏହି ସମୟରେ, ସାତ୍ୟକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ଅଲମ୍ବୁସାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭାରତ। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସମରେ ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଏ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ମାଯାଂ ଚ ରାକ୍ଷସୀଂ କୃତ୍ଵା ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍। ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ଶୈନେଯସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସୀ ମାୟା ଦେଖାଇ, ବାଣର ବର୍ଷାରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଆମେ ଶୈନେୟଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖିଲୁ।
ଅସଂଭ୍ରମସ୍ତୁ ସମରେ ଵଧ୍ଯମାନଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ଯୋଜଯାମାସ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୈନେୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏ ଭାରତ, ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଵିଜଯାଦ୍ଯଦନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଧଵେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଭସ୍ମାସାତ୍କୃତ୍ଵା ମାଯାଂ ତାଂ ରାକ୍ଷସୀଂ ତଦା
ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଯଶସ୍ୱୀ ମାଧବ ବିଜୟଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲେ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ତାହିଁବେଳେ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀ ମାୟାକୁ ଆଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରିଦେଲା।
ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈରନ୍ଯୈରଭ୍ଯାକିରତ ସର୍ଵତଃ। ପର୍ଵତଂ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଲମ୍ବୁସାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ଜଳଧାରାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ତଥା ପୀଡିତଂ ତେନ ମାଧଵେନ ଯଶସ୍ଵିନା । ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଭଯାଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସାତ୍ଯକିମାହଵେ
ଏପରି ଭାବରେ ଯଶସ୍ୱୀ ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
........ ମାଘଵତା ଜିତ୍ଵା ଭାରତ ସାତ୍ଯକିଃ। ଶୈନେଯଃ ପ୍ରାଣଦ?ଜ୍ଜିତ୍ଵା ଯୋଧାନାଂ ତଵ ପଶ୍ଯତାମ୍
ମାଘବତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଶୈନେୟ ସାତ୍ୟକି ତୁମର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ବିଜୟ ଲାଗିଲେ।
ନ୍ଯହନତ୍ତାଵକାଂଶ୍ଚାପି ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ନିଶିତୈର୍ବହୁଭିର୍ବାଣୈସ୍ତେଽଦ୍ରଵନ୍ତ ଭଯାର୍ଦିତାଃ
ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି ତୁମର ସେନାକୁ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ। ଭୟରେ ସେମାନେ ପଳାଇଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ବଲୀ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରଂ ତଵ ଜନେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ବଳଶାଳୀ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ସ ଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନୋ ଵିଶିଖୈର୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବାକା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ବହୁ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏ ଭାରତ—
ଵିଵ୍ଯଥେ ନ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵର । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃକ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ତୁମର ପୁତ୍ର ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁରନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଂଶତା ଚୈଵ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ
ଷାଠି ଏବଂ ତିରିଶି ବାଣରେ—ଏହା ଅସାଧାରଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ତୁମର କ୍ରୁଧ୍ଧ ସେନାପତି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ, ମାରିଷ।
ହଯାଂଶ୍ଚ ଚତୁରଃ ଶୀଘ୍ରଂ ନିଜଘାନ ମହାବଲଃ । ଶରୈଶ୍ଚୈନଂ ସୁନିଶିତୈଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ
ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ। ସାଥିରେ ସାତଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵାନ୍ମହାବାହୁରଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାଦ୍ବଲୀ । ପଦାତିରସିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପ୍ରାଦ୍ରଵତ୍ପାର୍ଷତଂ ପ୍ରତି
ତା’ପରେ, ବଳଶାଳୀ ମହାବାହୁ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଳୱାର ଧରି ପଦାତି ହୋଇ ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶକୁନିସ୍ତଂ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରାଜଗୃଦ୍ଧୀ ମହାବଲଃ । ରାଜାନଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ରଥମାରୋପଯତ୍ସ୍ଵକମ୍
ତେବେ ସମ୍ପତ୍ତିପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଶକୁନି ତାଙ୍କଠାରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ତତୋ ନୃପଂ ପରାଜିତ୍ଯ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା । ନ୍ଯହନତ୍ତାଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍
ତା’ପରେ, ପୃଷତପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ତୁମର ସେନାକୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ପରି ସଂହାର କଲେ।
କୃତଵର୍ମା ରଣେ ଭୀମଂ ଶରୈରାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାରଥଃ । ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଚ ତଂ ମହାମେଘୋ ରଵିଂ ଯଥା
ମହାରଥୀ କୃତବର୍ମା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଏକ ମହାମେଘ ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦିଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲେ।