ବାଢମିତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ଯନୀକାନି ସର୍ଵଶଃ । ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହାରାଜ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ପିତାମହମ୍
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦଳ ମିଶି, ମହାରାଜା, ପିତାମହଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଯାତଃ ସହସା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋଽର୍ଜୁନମ୍ । ରଣେ ଭାରତମାଯାନ୍ତମାସସାଦ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ହଠାତ୍ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଅତିବଳଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମହାଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଯୁକ୍ତେନ ଭୀମଵାନରକେତୁନା । ମହତା ମେଘନାଦେନ ରଥେନାତିଵିରାଜତା
ଅର୍ଜୁନ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିତ ରଥରେ, ଭୟଙ୍କର ବାନର ଝଣ୍ଡା ସହିତ, ବଡ଼ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସମରେ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମୁପଯାନଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଅଭଵତ୍ତୁମୁଲୋ ନାଦୋ ଭଯାଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିରୀଟିନମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନଞ୍ଜୟ, ମୁକୁଟଧାରୀ, ସମସ୍ତ ସେନାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ଅଭୀଶୁହସ୍ତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦିତ୍ଯମିଵାପରମ୍ । ମଧ୍ଯଂଦିନଗତଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନ ଶେକୁଃ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ଅଭୀଶୁ ଧରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ, ସେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭଳି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଥା ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଂ ଶ୍ଵେତକାର୍ମୁକମ୍ । ନ ଶେକୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶ୍ଵେତଂ ଗ୍ରହମିଵୋଦିତମ୍
ଏହିପରି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଓ ଧଳା ଧନୁଷ୍ୟ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏମିତି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ନୂତନ ଉଦିତ ଧଳା ଗ୍ରହ।
ସ ସର୍ଵତଃ ପରିଵୃତସ୍ତ୍ରିଗର୍ତୈଃ ସୁମହାତ୍ମଭିଃ । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ତଥାଽନ୍ଯୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ
ସେ ଚାରିପାଖରେ ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେ ସହିତ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ତୁ ସମରେ ମତ୍ସ୍ଯଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଣା। ଧ୍ଵଜଂ ଚାସ୍ଯ ଶରେଣାଜୌ ଧନୁଶ୍ଚୈକେନ ଚିଚ୍ଛିଦେ
ଭାରଦ୍ୱାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ପଙ୍ଖୀ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଝଣ୍ଡା ଓ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
ତଦପାସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ । ଅନ୍ଯଦାଦତ୍ତ ଵେଗେନ ଧନୁର୍ଭାରସହଂ ଦୃଢମ୍
ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ସେନାପତି ବିରାଟ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି, ତ୍ୱରାପ୍ତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇଲେ, ଯାହା ଭାର ବହିପାରିବ।
ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରାଜ୍ଜ୍ଵଲିତାନ୍ପନ୍ନଗାନିଵ । ଦ୍ରୋଣଂ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵାଜିନଃ
ସେ ତିନିଟି ତୀରରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଏବଂ ଚାରିଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିମୟ ସର୍ପ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଧ୍ଵଜମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧକ ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ପଞ୍ଚଭିଃ । ଧନୁରେକେଷୁଣାଽଵିଧ୍ଯତ୍ତତ୍ରାକ୍ରୁଧ୍ଯଦ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ
ସେ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ପତାକାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ଆଉ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଧନୁଷକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣୋଽଵଧୀଦଶ୍ଵାଞ୍ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଅଷ୍ଟାଭିର୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତମେକେନ ପତ୍ରିଣା
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କର ଘୋଡାମାନେକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଏକ ତୀରରେ ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସ୍ଯନ୍ଦନାଦ୍ଧତସାରଥିଃ। ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ଘୋଡା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ପୁଅଙ୍କର ରଥକୁ ଦୃତ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତୌ ପିତାପୁତ୍ରୌ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ରଥେ ସ୍ଥିତୌ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରଯାମାସସତୁର୍ବଲାତ୍
ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ, ବାପା-ପୁଅ, ଏକ ରଥରେ ଦଢ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାରେ ରୋକିଲେ।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରତି ଜନେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସଂଖ୍ୟଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ତୀରକୁ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଦୃତ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ତ୍ଵା ଶୋଣିତମାହଵେ। ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ବାଣୋ ଲୋହିତାର୍ଦ୍ରଵରଚ୍ଛଦଃ
ସେ ତୀର ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଭେଦି, ରକ୍ତ ପିଇ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଖା ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଧରଣୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ପପାତ ରଣେ ତୂର୍ଣଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଶରାହତଃ। ଧନୁସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶରାଂଶ୍ଚୈଵ ପିତୁରେଵ ସମୀପତଃ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଛାଡ଼ି, ବାପାଙ୍କ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଲେ।
ହତଂ ତମାତ୍ମଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରାଟଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭଯାତ୍। ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ସମରେ ଦ୍ରୋଣଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍
ପୁଅକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ବିରାଟ ଭୟରେ ଡରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁର ଖୋଲା ମୁହଁ ଦେଖି ଲୋକେ ପଳାଏ।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାଚମୂମ୍। ଦାରଯାମାସ ସମରେ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ତୁରନ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌଣିମାସାଦ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଆଜଘାନ ଭ୍ରଵୋର୍ମଧ୍ଯେ ନାରାଚୈସ୍ତ୍ରିଭିରାଶୁଗୈଃ
କିନ୍ତୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ବଭୌ ରଥଶାର୍ଦୂଲୋ ଲଲାଟେ ସଂସ୍ଥିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ଶିଖରୈଃ କାଞ୍ଚନମଯୈର୍ମେରୁସ୍ତ୍ରିଭିରିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତୈଃ
ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ତିନିଟି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଲାଗିଥିବାରୁ, ମେରୁ ପର୍ବତର ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିମେଷାର୍ଧାଚ୍ଛିଖଣ୍ଡିନଃ । ଧ୍ଵଜଂ ସୂତମଥୋ ରାଜଂସ୍ତୁରଗାନାଯୁଧାନି ଚ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମା ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ପତାକା, ସାରଥି, ରାଜା, ଘୋଡା ଓ ଅସ୍ତ୍ରସାଜକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଶରୈର୍ବହୁଭିରାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ପାତଯାମାସ ସଂଯୁଗେ ଷ। ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାଦ୍ଵୈ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ଅନେକ ତୀରରେ କାଟି, ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। ଘୋଡା ନଥିବାରୁ, ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରିଲେ।
ଖଙ୍ଗମାଦାଯ ସୁଶିତଂ ଵିମଲଂ ଚ ଶରାଵରମ୍ । ଶ୍ଯେନଵଦ୍ଵ୍ଯଚରତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶତ୍ରୁତାପନଃ
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶୁଭ୍ର ତଲୱାର ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ଢାଳ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚିଲିକା ପରି ଘୁରିବା ଲାଗିଲେ।
ସଖଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାରାଜ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ ଦ୍ରୌଣିସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତଲୱାର ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୁରୁଥିବା ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ କୌଣସି ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରାଣି ବହୂନି ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ଦ୍ରୌଣିଃ ପରମକୋପନଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସମରେ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସୁଦାରୁଣାମ୍। ଅସିନା ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବାକୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଲୱାରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯ ଵିମଲଂ ଦ୍ରୌଣିଃ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ମନୋରମମ୍। ଚର୍ମାଚ୍ଛିନଦସିଂ ଚାସ୍ଥ ଖଣ୍ଡଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଶତଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷକ ଢାଳକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ତଲୱାରକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଶିତୈସ୍ତୁ ବହୁଶୋ ରାଜଂସ୍ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଭିଃ । ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତଃ ଖଙ୍ଗଂ ଖଣ୍ଡିତଂ ତେନ ସାଯକୈଃ
ରାଜା, ସେ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୁନିପୁନି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାହାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ତଳୱାର ସେହି ବାଣରେ ଭଙ୍ଗିଗଲା।
ଆଵିଧ୍ଯ ଵ୍ଯସୃଜତ୍ତୂର୍ଣଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପନ୍ନଗମ୍ । ତମାପତନ୍ତଂ ସହସା କାଲାନଲସମପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବେଗରେ ଏକ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱଳା ନାଗସଦୃଶ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ବାଣ ହଠାତ୍ ଆସି, ସଂହାରାଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା।