ତେ ଶରା ହେମପୁଙ୍ଖାଗ୍ରା ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହୀତଲେ । ଵିକର୍ଣରୁଧିରକ୍ଲିନ୍ନା ଵମନ୍ତ ଇଵ ଶୋଣିତମ୍
ସେଇ ସୁନା ଟିପ୍ ଥିବା ତୀରଗୁଡିକ, ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ମାନେ ଲାଗୁଥିଲା ଯେଉଁଠି ଲାଲ ରକ୍ତ ଝରୁଛି।
ଵିକର୍ଣଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଭିନ୍ନଂ ତସ୍ଯୈଵାନ୍ଯେ ସହୋଦରାଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସମରେ ସୌଭଦ୍ରପ୍ରମୁଖାନ୍ରଥାନ୍
ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆହତ ଦେଖି, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଭିଯାତ୍ଵା ତଥୈଵାନ୍ଯାନ୍ରଥାଂସ୍ତାନ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ । ଅଵିଧ୍ଯନ୍ସମରେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂରମ୍ଭାଦ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ସେଇ ଉଜ୍ୱଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଆଗକୁ ବଢ଼ି, କ୍ରୋଧ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରଙ୍କ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୁର୍ମୁଖଃ ଶ୍ରୁତକର୍ମାଣଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସପ୍ତଭିରାଶୁଗୈଃ । ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ସପ୍ତମିଃ
ଦୁର୍ମୁଖ ଶ୍ରୁତକର୍ମାଙ୍କୁ ସାତଟି ତୀବ୍ର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଏକ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ସପ୍ତମ ତୀରରେ ସାରଥିକୁ ଆହତ କଲେ।
ଅଶ୍ଵାଞ୍ଜାମ୍ବୂନଦୈର୍ଜାଲୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାନ୍ଵାତରଂହସଃ । ଜଘାନ ଷଙ୍ଭିରାସାଦ୍ଯ ସାରଥିଂ ଚାଭ୍ଯପାତଯତ୍
ସେ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ତୀରର ଝରଣାରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଛଅଟି ତୀରରେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ସାରଥିକୁ ଆସି ଉଠାଇଦେଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତିଷ୍ଠଞ୍ଶ୍ରୁତକର୍ମା ମହାରଥଃ । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହୋଲ୍କାଂ ଜ୍ଵଲିତାମିଵ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ମହାରଥୀ ଶ୍ରୁତକର୍ମା ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦାଉଡ଼ିଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ଭଳି ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ସା ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ଵିମଲଂ ଵର୍ମ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଯଶସ୍ଵିନଃ । ଵିଦାର୍ଯ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଭୂଭିଂ ଦୀପ୍ଯମାନା ସ୍ଵତେଜସା
ସେଇ ଶକ୍ତି, ଯଶସ୍ୱୀ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ନିର୍ମଳ ବର୍ମକୁ ଭେଦି, ଭୂମିକୁ ଭାଗି ଯାଇ, ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଦୁର୍ମୁଖୋ ଵିହ୍ଵଲସ୍ତତ୍ର ନିଷସାଦ ରଣେ ଵିଭୋ। ଵିସଂଜ୍ଞଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ସେଠାରେ ଦୁର୍ମୁଖ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ବସିଗଲେ; ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରଥଂ ତତ୍ର ସୁତସୋମୋ ମହାରଥଃ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ରଥମାରୋପଯତ୍ସ୍ଵକମ୍
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ରଥହୀନ ଦେଖି, ମହାରଥୀ ସୁତସୋମ ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥ ଉପରେ ଉଠାଇନେଲେ।
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିସ୍ତଥା ଵୀରୋ ଜଯତ୍ସେନଂ ସୁତଂ ତଵ। ଅଭ୍ଯଯାତ୍ସମରେ ରାଜନ୍ହନ୍ତୁକାମୋ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ତେବେ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ତୁମର ପୁତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯଶସ୍ୱୀ ଜୟତ୍ସେନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପତଶ୍ଚାପଂ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତେର୍ମହାସ୍ଵନମ୍। ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ଜଯତ୍ସେନଃ ସୁତସ୍ତଵ
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ସହିତ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣୁଥିବାବେଳେ, ତୁମର ପୁତ୍ର ଜୟତ୍ସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ଶତାନୀକଃ ସହୋଦରମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର ତୀରରେ, ହସୁଥିବା ଭଳି, ଭାରତ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ତେଜସ୍ଵୀ ସିଂହଵନ୍ନିନଦନ୍ମୁହୁଃ । ଶତାନୀକସ୍ତୁ ସମରେ ଦୃଢଂ ଵିସ୍ପାର୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ତେଜସ୍ୱୀ ଶତାନୀକ, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ପୁନିପୁନି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଟାଣିଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଯତ୍ସେନଂ ଶିଲୀମୁଖୈଃ । ନନାଦ ସୁମହାନାଦଂ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ ଵାରଣଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଦଶଟି ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ଜୟତ୍ସେନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ରାଗରେ ଥିବା ହାତୀ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଅଥାନ୍ଯେନ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ସର୍ଵାଵରଣଭେଦିନା । ଶତାନୀକୋ ଜଯତ୍ସେନଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ହୃଦଯେ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଯାହା ସମସ୍ତ ରକ୍ଷାକୁ ଭେଦିଦେଲା, ଶତାନୀକ ଜୟତ୍ସେନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭାରି ଭାବରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ତମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ଣୋ ଭ୍ରାତୁରନ୍ତିକେ । ମୁମୋଚାସ୍ମୈଶିତାନ୍ବାଣାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍ ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଚାପଂ ନାକୁଲେଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ଏଭଳି ଘଟଣା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ ପାଖରେ ରହି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ନକୁଳଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଭାରସାହମନୁତ୍ତମମ୍ । ସମାଦତ୍ତ ଶରାନ୍ଘୋରାଞ୍ଶତାନୀକୋ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଶତାନୀକ ଏକ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଓ ଭାରୀ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଧରିଲେ।
ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦୁଷ୍କର୍ଣଂ ଭ୍ରାତୁରଗ୍ରତଃ। ମୁମୋଚାସ୍ମୈ ଶିତାନ୍ବାଣାଜ୍ଜ୍ଵଲିତାନ୍ପନ୍ନଗାନିଵ
ସେ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ 'ଥା, ଥା' ବୋଲି ଡାକି, ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତୋଽସ୍ଯ ଧନୁରେକେନ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସୂତଂ ଚ ମାରିଷ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ
ତାପରେ, ଏକ ତୀରରେ ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ, ଦୁଇଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ସାତଟି ତୀରରେ ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଅଶ୍ଵାନ୍ମନୋଜଵାଂସ୍ତସ୍ଯ କର୍ବୁରାନ୍ଵାତରଂହସଃ । ଜଘାନ ନିଶିତୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵାନ୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ, ବାୟୁପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ଚିହ୍ନା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ତୀର ଛାଡ଼ି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ସୁଯୁକ୍ତେନାଶୁପାତିନା। ଦୁଷ୍କର୍ଣଂ ନାକୁଲିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ହୃଦଯେ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଭଲ ଓ ତୀବ୍ର ଭଲ ତୀର ନେଇ, କ୍ରୋଧିତ ନାକୁଳି ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ସ ପପାତ ତତୋ ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ । ଦୁଷ୍କର୍ଣଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଞ୍ଚ ରାଜନ୍ମହାରଥାଃ
ସେ, ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ପରି, ଭୂମିରେ ଢେରିଗଲେ। ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ରାଜା, ପାଞ୍ଚ ମହାରଥୀ—
ଦିଘାଂସନ୍ତଃ ଶତାନୀକଂ ସର୍ଵତଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍। ଛାଦ୍ଯମାନଂ ଶରଵ୍ରତୈଃ ଶତାନୀକଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଦୌଡ଼ିଆସି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତାନୀକଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ, ଏବଂ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଶତାନୀକଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କେକଯାଃ ପଞ୍ଚ ସୋଦରାଃ । ତାନଭ୍ଯାପତତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ
କେକୟ ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗକୁ ଝପଟିଲେ। ସେମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତୁମର ପୁଅମାନେ, ମହାରଥୀମାନେ—
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁର୍ମହାରାଜ ଗଜାନିଵ ମହାଗଜାଃ । ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୁର୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଯୁଵା
ମହାରାଜ, ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ଅନ୍ୟ ହାତୀଙ୍କୁ ରୋକିବା ପରି, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁର୍ଜୟ ଏବଂ ଯୁବକ ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଏମାନେ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଶତ୍ରୁଂଜଯଃ ସତ୍ରୁସହଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଯଶସ୍ଵିନଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତା ମହାରାଜ କେକଯାନ୍ଭ୍ରାତରଃ ସମମ୍
ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ଏବଂ ଶତ୍ରୁସହ—ସମସ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ କ୍ରୋଧିତ—କେକୟ ଭାଇମାନଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଏକାଠି ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ରାଜା।
ରଥୈର୍ନଗରସଂକାଶୈର୍ହଯୈର୍ଯୁକ୍ତୈର୍ମନୋଜଵୈଃ । ନାନାଵର୍ଣଵିଚିତ୍ରାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଙ୍କୃତୈଃ
ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରଥ, ବାୟୁପରି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଓ ଚମତ୍କାର ପତାକାରେ ଶୋଭିତ।
ଶରଚାପଧରା ଵୀରା ଵିଚିତ୍ରକଵଚଧ୍ଵଜାଃ । ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ପରଂ ସୈନ୍ଯଂ ସିଂହା ଇଵ ଵନାଦ୍ଵନମ୍
ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଧରିଥିବା ବୀରମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆବରଣ ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ସିଂହ ପରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତେଷାଂ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵ୍ଯତିଷକ୍ତରଥଦ୍ଵିପମ୍। ଅଵର୍ତତ ମହାରୌଦ୍ରଂ ନିଘ୍ନତାମିତରେତରମ୍
ସେଠାରେ ରଥ ଓ ହାତୀ ମିଶିଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାଗସ୍କୃତାଂ ରାଜନ୍ଯମରାଷ୍ଟ୍ରଵିଵର୍ଧନମ୍ । ମୁହୂର୍ତାସ୍ତମିତେ ସୂର୍ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ପରସ୍ପର ଅପରାଧ କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ, ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।