ତୈଶ୍ଚାପି ଵିଦ୍ଧଃ ଶୁଶୁଭେ ରୁଧିରେମ ସମୁକ୍ଷିତଃ । ଗିରିଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଯଦ୍ଵଦ୍ଗୈରିକାଦିଵିମିଶ୍ରିତୈଃ
ସେମାନଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଲାଲ୍ ମାଟି ମିଶିଥିବା ଝରଣା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋଽପି ସମରେ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍ । କାଲଯାମାସ ବଲଵାନ୍ପାଲଃ ପଶୁଗଣାନିଵ
ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଗୋମାନେକୁ ହଂକାଇଥାଏ।
ତତୋ ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ । ଦକ୍ଷିଣେନ ଵରୂଥିନ୍ଯାଃ ପାର୍ଥସ୍ଯରୀନ୍ଵିନିଘ୍ନତଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ମାରିବା ସମୟରେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଚାରିପଟେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଉତ୍ତସ୍ଥୁଃ ସମରେ ତତ୍ର କବନ୍ଧାନି ସମନ୍ତତଃ। କୁରୂଣାଂ ଚୈଵ ସୈନ୍ଯେଷୁ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ସେଠାରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ଦେହଗୁଡିକ ଉଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଶୋଣିତୋଦଂ ଶରାଵର୍ତଂ ଗଜଦ୍ଵୀପଂ ହଯୋର୍ମିଣମ୍ । ରଥନୌଭିର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପ୍ରତେରୁଃ ସୈନ୍ଯସାଗରମ୍
ଲୁହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ, ତୀରଗୁଡିକ ତରଙ୍ଗ, ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଘୋଡାମାନେ ତରଙ୍ଗ ହୋଇ, ରଥରେ ବସିଥିବା ବୀରମାନେ ସେନାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ।
ଛିନ୍ନହସ୍ତା ଵିକଵଚା ଵିଦେହାଶ୍ଚ ନରୋତ୍ତମାଃ । ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପତିତାସ୍ତତ୍ର ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ହଜାର-ହଜାର ମଣିଷ ହାତ କଟା, କବଚ ଭଙ୍ଗ ଓ ଦେହ ବିହୀନ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ।
ନିହତୈର୍ମତ୍ତମାତଙ୍ଗୈଃ ଶୋଣିତୌଘପରିପ୍ଲୁତୈଃ । ଭୂର୍ଭାତି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ଵତୈରାଚିତା ଯଥା
ମୃତ, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ଲୁହର ଧାରାରେ ଭିଜି ଯେପରି ଭୂମିକୁ ଚାଲିଥିଲେ, ତେଣୁ ପୃଥିବୀ ମାନେ ପାହାଡ଼ ଭରି ରହିଛି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ । ନ ତତ୍ରାସୀତ୍ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଯୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ନାଭିକାଙ୍କ୍ଷତି
ସେଠାରେ, ହେ ଭାରତ, ଆମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲୁ; ସେଠାରେ ଏମିତି କେହି ନଥିଲେ ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନଥିଲେ।
ଏଵଂ ଯୁଯୁଧିରେ ଵୀରାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯାନା ମହଦ୍ଯଶଃ। ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧମାକାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୋ ଜଯଂ ଯୁଧି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତୁମର ଲୋକମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାନ ଯଶ ଆଶା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଲୋହିତାଯତି ଭାସ୍କରେ। ସଂଗ୍ରାମରଭସୋ ଭୀମଂ ହନ୍ତୁକାମୋଽଭ୍ଯଧାଵତ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ତମାଯାନ୍ତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନୃଵୀରଂ ଦୃଢଵୈରିଣମ୍ । ଭୀମସେନଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଦୃଢ଼ ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରି ଆସୁଥିବା ବୀର ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଦେଖି, ଭୀମସେନ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ସ କାଲଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଵର୍ଷପୂଗାଭିଵାଞ୍ଛିତଃ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଯଦି ନୋତ୍ସୃଜସେ ରଣମ୍
ଏହି ସମୟ ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା; ଆଜି ତୁମେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ନଯାଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ପରିକ୍ଲେଶଂ ଵନଵାସଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶଂ ପ୍ରଣେଷ୍ଯାମି ହତେ ତ୍ଵଯି
ଆଜି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ବନବାସ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ଦୁଃଖ ମୁଁ ଶେଷ କରିଦେବି।
ଯତ୍ପୁରା ମତ୍ସରୀଭୂତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନଵମନ୍ଯସେ । ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଗାନ୍ଧାରେ ପଶ୍ଯ ଵ୍ଯସନମାଗତମ୍
ହେ ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିଲ, ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଏବେ ଦେଖ।
କର୍ଣସ୍ଯ ମତମାସ୍ଥାଯ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ପୁରା । ଅଚିନ୍ତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍କାମାଦ୍ଯଥେଷ୍ଟଂ କୃତଵାନସି
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କର ମତ ଧରି, ଆଗ୍ରହରେ ପୂର୍ବେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଯେପରି ଚାହିଁଥିଲ, ସେଠି ତୁମେ କରିଥିଲ।
ଯାଚମାନଂ ଚ ଯନ୍ମୋହାଦ୍ଦାଶାର୍ହମଵମନ୍ଯସେ। ଉଲୂକସ୍ଯ ସମାଦେଶଂ ଯଦ୍ଦଦାସି ଚ ହୃଷ୍ଟଵତ୍
ମୂଢ଼ତାରେ, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କଲ, ଓ ଉଲୂକଙ୍କର ଦୂତବାଣୀ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲ।
ତେନ ତ୍ଵାଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ସାନୁବନ୍ଧଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍ । ଶମୀକରିଷ୍ଯେ ତତ୍ପାପଂ ଯତ୍ପୁରା କୃତଵାନସି
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମର ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସହଚରମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ଏବଂ ତୁମେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମର ଶେଷ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧନୁର୍ଘୋରଂ ଵିକୃଷ୍ଯୋଦ୍ଭ୍ରାମ୍ଯ ଚାସକୃତ୍ । ସମାଧତ୍ତ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ମହାଶନିସମପ୍ରଭାନ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଟାଣି, ପୁନିପୁନି ଘୁରାଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭୟଙ୍କର ତୀରଗୁଡିକ ଧନୁଷ୍ୟରେ ଧରିଲେ।
ଷଡ୍ଵିଂଶତିମସଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମୁମୋଚାଶୁ ସୁଯୋଧନେ । ଜ୍ଵଲିତାଗ୍ନିଶିଖାକାରାନ୍ଵଜ୍ରକଲ୍ପାନଜିହ୍ମଗାନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଛବିଶି ତୀରକୁ ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ସିଧା ଥିଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସୂତଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଚ ଵିଵ୍ଯଧେ । ଚତୁର୍ଭିରଶ୍ଵାଞ୍ଜଵନାନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ତାପରେ, ଦୁଇଟି ତୀରରେ ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ, ଆଉ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ସାରଥିକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଚାରିଟି ତୀରରେ ସୁଯୋଧନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଘୋଡାଗୁଡିକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁଵିକୃଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାମରିମର୍ଦନଃ । ଛତ୍ରଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ନାୟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇଟି ସଠିକ୍ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ଛତାକୁ କାଟିଦେଲେ, ହେ ମହାମାନବ।
ଷଙ୍ଭିଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ଧ୍ଵଜମୁତ୍ତମମ୍ । ଛିତ୍ତ୍ଵା ତଂ ଚ ନନାଦୋଚ୍ଚୈସ୍ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ପୁନି ଛଅଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏହା କାଟିଦେଇ ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷ କଲେ, ତୁମର ପୁଅ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।
ରଥାଚ୍ଚ ସ ଧ୍ଵଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାତ୍। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵିଦ୍ଯୁଞ୍ଜଲଧରାଦିଵ
ସେ ରଥରେ ନାନା ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରୀମୟ ଧ୍ୱଜ ହଠାତ୍ ଭୂମିକୁ ପଡିଗଲା, ମେଘରୁ ବିଜୁଳି ପଡିବା ପରି।
ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ନାଗଂ ମଣିମଯଂ ଶୁଭମ୍ । ଧ୍ଵଜଂ କୁରୁପତେଶ୍ଛିନ୍ନଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ କୁରୁପତିଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ, ମଣିମୟ ଓ ଶୋଭାମୟ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟି ପଡିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅଥୈନଂ ଦଶଭିର୍ବାଣୈସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍ । ଆଜଘାନ ରଣେ ଵୀରଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ
ତାପରେ, ମହାରଥୀ ହସୁଥିବା ପରି ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୂରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାହାତୀକୁ ଅଙ୍କୁଶ ଲାଗିବା ପରି ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଗାଢଵିଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଥିତୋ ଭୀମସେନେନ ସଂଯୁଗେ । ନିଷସାଦ ରଥୋପସ୍ଥେ ମୂର୍ଚ୍ଛାଭିହତଚେତନଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ରଥର ଆସନରେ ବସିପଡିଲେ, ମୂର୍ଛାରେ ଚେତନା ହରାଇ।
ତତଃ ସ ରାଜା ସିନ୍ଧୂନାଂ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାବଲଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଷ୍ଣିଂ ସ୍ଵପୁରୁଷୈର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ ସିନ୍ଧୁର ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ପଛକୁ ଧରିଲେ।
କୃପଶ୍ଚ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଵ ପୁତ୍ରମଚେତନମ୍ । ଆରୋପଯଦ୍ରଥଂ ରାଜନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା, ତୁମର ଅଚେତନ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଉଠାଇଲେ, ହେ ରାଜା।
ପରିଵାର୍ଯ ତତୋ ଭୀମଂ ଜେତୁକାମୋ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ରଥୈରନେକସାହସ୍ରୈର୍ଭୀମସ୍ଯାଵାରଯଦ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଜୟଦ୍ରଥ, ଭୀମଙ୍କୁ ଜିତିବା ଆଶାରେ, ଅନେକ ହଜାର ରଥ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅଟକାଇଲେ।
ଧୃଷ୍ଟକେତୁସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ନଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। କେକଯା ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ତଵ ପୁତ୍ରାନଯୋଧଯନ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଓ ପ୍ରବଳ ଅଭିମନ୍ୟୁ, କେକୟ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ତୁମର ପୁଅମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।