ତୌ ଦଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଵିନିଘ୍ନନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନାନୁଜାଃ ସର୍ଵେ ଶୂରାଃ ସଂତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଜୀବନ ଦେଇ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିତଂ ପୂର୍ଵଂ ନିଗ୍ରହେ ଭୀମକର୍ମଣଃ । ନିଶ୍ଚଯଂ ପରମଂ କୃତ୍ଵା ନିଗ୍ରହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ଭୀମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ମନେପକାଇ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।
ତାନାପତତ ଏଵାଜୌ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାରାଜ ଗଜଃ ପ୍ରତିଗଜାନିଵ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ରାଜା, ହାତୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହାତୀ ପରି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ନାରାଚେନ ସମାର୍ପଯତ୍ । ଚିତ୍ରସେନଂ ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରଂ ମହାଯଶାଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀମସେନ ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ରାଜା।
ତଥେତରାଂସ୍ତଵ ସୁତାଂସ୍ତାଡଯାମାସ ଭାରତ । ଶରୈର୍ବହୁଵିଧୈଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସୁତେଜନୈଃ
ଏହିପରି, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୁନା ମୁଣ୍ଡା ଓ ଚତୁର୍ ହସ୍ତକୃତ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୁତ୍ରୈସ୍ତେ ଭୀମସେନଂ ସମାଵୃତମ୍ । ଅଭିମନ୍ଯୁପ୍ରଭୃତଯସ୍ତେ ଦ୍ଵଦଶ ମହାରଥାଃ
ତାପରେ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଦି ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ ବଡ଼ ରଥୀ ଏକଠା ହେଲେ।
ପ୍ରେଷିତା ଧର୍ମରାଜେନ ଭୀମସେନପଦାନୁଗାଃ । ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରାନ୍ମହାବଲାନ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛରେ ଥିବା ସେମାନେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥସ୍ଥାଂସ୍ତାଞ୍ଶୂରାନ୍ସୂର୍ଯାଗ୍ନିସମତେଜସଃ । ସର୍ଵାନେଵ ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ଭ୍ରାଜମାନାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଵୃତାନ୍
ଯେତେବେଳେ ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ନାୟକମାନେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖାଗଲେ,
ମହାହଵେ ଦୀଷ୍ଯମାନାନ୍ସୁଵର୍ଣମକୁଟୋଞ୍ଜ୍ଵଲାନ୍। ତତ୍ଯଜୁଃ ସମରେ ଭୀମଂ ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନେ ଜଳନ୍ତା ସୁନା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ନାମୃଷ୍ଯତ କୌନ୍ତେଯୋ ଜୀଵମାନା ଗତା ଇତି । ଅନ୍ଵୀଯ ଚ ପୁନଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାନପୀଡଯତ୍
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଭୀମ, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଦେଖି ସହିପାରିଲେନି ଓ ଚାଲିଗଲେ; ପୁଣି ସେ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଥାଭିମନ୍ଯୁଃ ସମରେ ଭୀମସେନେନ ସଂଗତଃ । ପାର୍ଷତେନ ଚ ତେ ସର୍ଵେ କୈକଯା ଦ୍ରୌପଦୀସୁତାଃ
ତାପରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଭୀମସେନ, ପାର୍ଷତ, ସମସ୍ତ କୈକୟ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ତାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଂସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯେ ମହାରଥାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଭୃତଯଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନାଃ। ଭୃଶମର୍ଶ୍ଵୈଃ ପ୍ରଜଵିତୈଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯତ୍ର ତେ ରଥାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ତୁମ ସେନାର ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆଦି ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ଧନୁଷ ଧରି, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇ ସେହି ରଥମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଅପରାହ୍ଣେ ମହାରାଜ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାରଣଃ। ତାଵକାନାଂ ଚ ବଲିନାଂ ପରେଷାଂ ଚୈଵ ଭାରତ
ବିକାଳେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ସେନା ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ଵିକର୍ଣସ୍ଯ ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ମହାହଵେ। ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍
ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଅପରିପକ୍କ ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ।
ହତାଶ୍ଵଂ ରଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵିକର୍ଣସ୍ତୁ ମହାରଥଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ରାଜଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଭାରତ । ଯୋଧଯାମାସ ସମରେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଛାଡ଼ି ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ସ୍ଥିତାଵେକରଥେ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରୌ କୁଲଵର୍ଧନୌ। ଆର୍ଜିନିଃ ଶରଜାଲେନ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ
ସେ ଦୁଇ ଭାଇ, ଝାଟିର ଗର୍ବ ବଢ଼ାଇଥିବା, ଏକ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ିରେ ଢାକିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ କାର୍ଷ୍ଣିଂ ପଞ୍ଚଭିରାଯସୈଃ । ଵିଵ୍ଯଧାତେ ନ ଚାକମ୍ପତ୍କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମେରୁରିଵ ସ୍ଥିତଃ
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଲୋହା ବାଣ ମାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ସମରେ କେକଯାନ୍ପଞ୍ଚ ମାରିପ । ଯୋଧଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଦୁଃଶାସନ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚ କୈକୟ ଭାଇମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଦ୍ରୌପଦେଯା ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦୁର୍ଯୋଧନମଵାରଯନ୍ । ଶରୈରାଶୀଵିଷାକାରୈଃ ପୁତ୍ରଂ ତଵ ଵିଶାଂପତେ
ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୁମ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସାପ ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ବାଣରେ ରୋକିଦେଲେ, ହେ ରାଜା।
ପୁତ୍ରୋଽପି ତଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାସ୍ତନଯାନ୍ରଣେ । ସାଯକୈର୍ନିଶିତୈ ରାଜନ୍ନାଜଘାନ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ତୁମ ଅଜୟ ପୁଅ, ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଧାରାଳ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତୈଶ୍ଚାପି ଵିଦ୍ଧଃ ଶୁଶୁଭେ ରୁଧିରେମ ସମୁକ୍ଷିତଃ । ଗିରିଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ଯଦ୍ଵଦ୍ଗୈରିକାଦିଵିମିଶ୍ରିତୈଃ
ସେମାନଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଲାଲ୍ ମାଟି ମିଶିଥିବା ଝରଣା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋଽପି ସମରେ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍ । କାଲଯାମାସ ବଲଵାନ୍ପାଲଃ ପଶୁଗଣାନିଵ
ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଗୋମାନେକୁ ହଂକାଇଥାଏ।
ତତୋ ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ । ଦକ୍ଷିଣେନ ଵରୂଥିନ୍ଯାଃ ପାର୍ଥସ୍ଯରୀନ୍ଵିନିଘ୍ନତଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ମାରିବା ସମୟରେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଚାରିପଟେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଉତ୍ତସ୍ଥୁଃ ସମରେ ତତ୍ର କବନ୍ଧାନି ସମନ୍ତତଃ। କୁରୂଣାଂ ଚୈଵ ସୈନ୍ଯେଷୁ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ସେଠାରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ଦେହଗୁଡିକ ଉଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଶୋଣିତୋଦଂ ଶରାଵର୍ତଂ ଗଜଦ୍ଵୀପଂ ହଯୋର୍ମିଣମ୍ । ରଥନୌଭିର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପ୍ରତେରୁଃ ସୈନ୍ଯସାଗରମ୍
ଲୁହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ, ତୀରଗୁଡିକ ତରଙ୍ଗ, ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଘୋଡାମାନେ ତରଙ୍ଗ ହୋଇ, ରଥରେ ବସିଥିବା ବୀରମାନେ ସେନାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲେ।
ଛିନ୍ନହସ୍ତା ଵିକଵଚା ଵିଦେହାଶ୍ଚ ନରୋତ୍ତମାଃ । ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପତିତାସ୍ତତ୍ର ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ହଜାର-ହଜାର ମଣିଷ ହାତ କଟା, କବଚ ଭଙ୍ଗ ଓ ଦେହ ବିହୀନ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ।
ନିହତୈର୍ମତ୍ତମାତଙ୍ଗୈଃ ଶୋଣିତୌଘପରିପ୍ଲୁତୈଃ । ଭୂର୍ଭାତି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ଵତୈରାଚିତା ଯଥା
ମୃତ, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ଲୁହର ଧାରାରେ ଭିଜି ଯେପରି ଭୂମିକୁ ଚାଲିଥିଲେ, ତେଣୁ ପୃଥିବୀ ମାନେ ପାହାଡ଼ ଭରି ରହିଛି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ । ନ ତତ୍ରାସୀତ୍ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଯୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ନାଭିକାଙ୍କ୍ଷତି
ସେଠାରେ, ହେ ଭାରତ, ଆମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲୁ; ସେଠାରେ ଏମିତି କେହି ନଥିଲେ ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନଥିଲେ।
ଏଵଂ ଯୁଯୁଧିରେ ଵୀରାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯାନା ମହଦ୍ଯଶଃ। ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧମାକାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୋ ଜଯଂ ଯୁଧି
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତୁମର ଲୋକମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାନ ଯଶ ଆଶା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶା କରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଲୋହିତାଯତି ଭାସ୍କରେ। ସଂଗ୍ରାମରଭସୋ ଭୀମଂ ହନ୍ତୁକାମୋଽଭ୍ଯଧାଵତ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।