ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ। ତ୍ଵାଂ ଦେଵି ଵୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନିର୍ଵିଶଙ୍କାଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ, ରାଣୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ପତିବ୍ରତା ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବେ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଯଂ ଵୃତୋ ରାଜ୍ଯେ ତ୍ଵମଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ
ଏହି ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚୟନିତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ।
ଯଚ୍ଚ କୋପନଯାତ୍ଯର୍ଥଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋଽସ୍ମ୍ଯପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯେ। ପ୍ରଣଯିନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷିତତ୍କ୍ଷାନ୍ତଂ ତେ ମଯା ଶୁଭେ
ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଯେଉଁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିଲ, ମୋର ପ୍ରିୟା, ତୁମର ବଡ଼ ଆଖି ଦେଖି, ସେସବୁ କଥାକୁ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।
ଅନୃତଂ ଵାପ୍ଯନିଷ୍ଟଂ ଵା ଦୁରୁକ୍ତଂ ଵାତିଦୁଷ୍କୃତମ୍। ତ୍ଵଯାପ୍ଯେଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଦୁର୍ଵଚଃ। କ୍ଷାନ୍ତ୍ଯା ପତିକୃତେ ନାର୍ଯଃ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତାଃ
ମୋ ଦ୍ୱାରା କହିଯାଇଥିବା ଯଦି କିଛି ମିଥ୍ୟା, ଅନୁଚିତ, କଠୋର କିମ୍ବା ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କଥା ଥାଏ, ମୋର ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ପତି ପାଇଁ ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଥିଲେ, ନାରୀମାନେ ପତିବ୍ରତା ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରଂ ପ୍ରଵେଶ୍ଯାଥ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତୋ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଓ ଋଷି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ କରିଲେ।
ଵାସୋଭିରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଭାରତ। `ସ ମାତରମୁପସ୍ଥାଯ ରଥନ୍ତର୍ଯାମଭାଷତ
ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ରଥନ୍ତରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମମ ପୁତ୍ରୋ ଵନେ ଜାତସ୍ତଵ ଶୋକପ୍ରଣଶନଃ। ଋଣାଦଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ତଵ ପୌତ୍ରେଣ ଶୋଭନେ
ମୋର ପୁଅ ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ; ଆଜି ତୁମର ନାତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଲି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସୁତା ଚେଯଂ କଣ୍ଵେନ ଚ ଵିଵର୍ଧିତା। ସ୍ନୁଷା ତଵ ମହାଭାଗେ ପ୍ରସୀଦସ୍ଵ ଶକୁନ୍ତଲାମ୍
ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ଏବଂ କଣ୍ବ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ; ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା ତୁମ ସ୍ନୁଷା, ଦୟା କର।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୌତ୍ରଂ ସା ପରିଷସ୍ଵଜେ। ପାଦଯୋଃ ପତିତାଂ ତତ୍ର ରଥନ୍ତର୍ଯା ଶକୁନ୍ତଲାମ୍
ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ନାତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏଠି, ଶକୁନ୍ତଳା ରଥନ୍ତରୀଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ହର୍ଷାଦଶ୍ରୁଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଯେ ଲକ୍ଷଣାନି ଚ
ଦୁଇହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଖୁସିରେ ଲୁହ ଝରାଇ, ସେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି, ଏହା ସତ୍ୟ।
ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତଵ ଭର୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ତୁମ ପୁଅ, ବଡ଼ ଆଖିଅଳି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବେ; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତିନି ଲୋକ ଜିତିବେ।
ଦିଵ୍ଯାନ୍ଭୋଗାନନୁପ୍ରାପ୍ତା ଭଵ ତ୍ଵଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ଏଵମୁକ୍ତା ରଥ୍ତର୍ଯା ପରଂ ହର୍ଷମଵାପ ସା
ଅତି ଶୋଭାମୟୀ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇବ; ଏଭଳି ରଥନ୍ତରୀ କହିଲେ, ଶକୁନ୍ତଳା ଅତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ତଦା ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତେନୈଵ କର୍ମଣା। ତତୋଽଗ୍ରମହିଷୀଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍
ତାପରେ, ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ କରିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୈନିକାନାଂ ଚ ଭୂପତିଃ। ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିଂ ଚ ତତୋ ରାଜା ପୁତ୍ରଂ ଶାକୁନ୍ତଲଂ ତଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ରାଜା ତାପରେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଜନ୍ମା ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ।
ଭରତଂ ନାମତଃ କୃତ୍ଵା ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। `ଭରତେ ଭାରମାଵେଶ୍ଯ କୃତକୃତ୍ଯୋଽଭଵନ୍ନୃପଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଭାରତ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିଲେ; ଭାରତଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ରାଜା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନେ କଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ନରାଧିପଃ। ଗତ୍ଵା ଵନାନି ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମୁପେଯିଵାନ୍
ତାପରେ, ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତାଦ୍ଭରତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମଵାପ ସଃ।' ତସ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରଥିତଂ କର୍ମ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାତ୍ମନଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁସରି, ଭାରତ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଭାସ୍ଵରଂ ଦିଵ୍ଯମଜିତଂ ଲୋକସଂନାଦନଂ ମହତ୍। ସ ଵିଜିତ୍ଯ ମହୀପାଲାଂଶ୍ଚକାର ଵଶଵର୍ତିନଃ
ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଦେବତାମୟ, ଅଜୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ସେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ନିଜ ଅଧୀନ କଲେ।
ଚଚାର ଚ ସତାଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ସ ରାଜା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯାସୀତ୍ସାର୍ଵଭୌମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରିଲେ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ; ସେ ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ।
ଈଜେ ଚ ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଥା ଶକ୍ରୋ ମରୁତ୍ପତିଃ। ଯାଜଯାମାସ ତଂ କଣ୍ଵୋ ଦକ୍ଷଵଦ୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ମରୁତ୍ସ୍ୱାମୀ; କଣ୍ବ ମୁନି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ପରି ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ କଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଗୋଵିତତଂ ନାମ ଵାଜିମେଧମଵାପ ସଃ। ଯସ୍ମିନ୍ସହସ୍ରଂ ପଦ୍ମାନାଂ କଣ୍ଵାଯ ଭରତୋ ଦଦୌ
ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଗୋବିତତ ନାମକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେଠି, ଭାରତ କଣ୍ବଙ୍କୁ ହଜାରଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଲେ।
ସୋଽଶ୍ଵମେଧଶତୈରୀଜେ ଯମୁନାମନୁ ତୀରଗଃ। ତ୍ରିଶତୈଶ୍ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଗଙ୍ଗାମନୁ ଚତୁଃଶତୈଃ
ସେ ଯମୁନା ତଟରେ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ, ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ତିନିଶ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଚାରିଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିର୍ଭରତୋ ଯଜ୍ଞୈରୀଜେ ଶାକୁନ୍ତଲୋ ନୃପଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଭରତଵଂଶସ୍ଯ ଵିପ୍ରତସ୍ଥେ ମହଦ୍ଯଶଃ
ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ଭରତ, ଶାକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ରାଜା, ବହୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ଭରତ ବଂଶର ମହାନ କୀର୍ତି ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ଭରତସ୍ଯ ଵରସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପୁତ୍ରାଃ ସଂଜଜ୍ଞିରେ ପୃଥକ୍। ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ୍ତଦା ରାଜା ନାନୁରୂପା ମମେତି ତାନ୍
ଭରତଙ୍କ ନିଜେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମର ଜନନୀମାନେଠାରୁ ପୁଅ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜା ସେମାନେଠାରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ 'ଏମାନେ ମୋର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତାନ୍ମାତରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନିନ୍ଯୁର୍ଯମକ୍ଷଯମ୍। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିତଥଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ତତ୍
ତାପରେ, ସେହି ମାଆମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ପୁଅମାନେଠାରୁ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହେଲା।
ତତୋ ମହଦ୍ଭିଃ କ୍ରତୁଭିରୀଜାନୋ ଭରତସ୍ତଦା। ଲେଭେ ପୁତ୍ରଂ ଭରଦ୍ପାଜାଦ୍ଭୁମନ୍ଯୁଂ ନାମ ଭାରତ
ତାପରେ ଭରତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ଭରଦ୍ବାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମନ୍ୟୁ ନାମକ ପୁଅ ପାଇଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତଃ ପୁତ୍ରିଣମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୌରଵନନ୍ଦନଃ। ଭୁମନ୍ଯୁଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍
ପୁଅ ମିଳିବା ପରେ, ପୌରବ ବଂଶର ଗର୍ବ ଭରତ, ସେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ।
ତତୋ ଦିଵିରଥୋ ନାମ ଭୁମନ୍ଯୋରଭଵତ୍ସୁତଃ। ସୁହୋତ୍ରଶ୍ଚ ସୁହୋତା ଚ ସୁହଵିଃ ସୁଯଜୁସ୍ତଥା
ତାପରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଦିବିରଥ। ସେଠାରୁ ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତା, ସୁହବି, ସୁୟଜୁସ୍ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାମୃଚୀକଶ୍ଚ ଭୁମନ୍ଯୋରଭଵନ୍ସୁତାଃ। ତେଷାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁହୋତ୍ରସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯମାପ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଭୂମନ୍ୟୁଙ୍କ ରୁଚୀକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ବଡ଼ପୁଅ ସୁହୋତ୍ର ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଲେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଦ୍ଯୈଃ ସୋଽଯଜଦ୍ବହୁଭିଃ ସଵୈଃ। ସୁହୋତ୍ରଃ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ବୁଭୁଜେ ସାଗରାମ୍ବରାମ୍
ସୁହୋତ୍ର ରାଜସୂୟ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧା ଏଇ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ।