ତତ୍ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣେନାମିତତେଜସା । ନାଶକ୍ରୁଵନ୍ଵାରଯିତୁଂ ସମସ୍ତାସ୍ତେ ମହାରଥାଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମହାବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵଧ୍ଯମାନଂ ତୁ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଦ୍ରୋଣେନ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଵ୍ଯଭ୍ରମତ୍ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେନା ମୃତ୍ୟୁମୁଖେ ପଡ଼ି, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେବା ପରି ଏଠାଉଠି ଭାଗିଗଲା।
ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଜହୃଷେ ତାଵକଂ ବଲମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚାର୍ଯଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତପନ୍ତଂ ରିପୁଵାହିନୀମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵତୋ ଯୋଧାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭାରତ
ଏପରି ଦେଖି ତୁମ ସେନା ଖୁସି ହେଲା; ଗୁରୁ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦଳିଦେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଚାରିପାଖରୁ 'ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ମହୋତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତସ୍ମୃତିଃ । ଶରଵର୍ଷୈଃ ପୁନର୍ଭୀମଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯଦଚ୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନ ଫେରିଆସି, ଆଉଥରେ ଭୀମଙ୍କୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ରୋକିଲେ।
ଏକୀଭୂତାସ୍ତତଶ୍ଚୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ । ସମେତ୍ଯ ସମରେ ଭୀମଂ ଯୋଧଯାମାସୁରୁଦ୍ଯତାଃ
ତାପରେ ତୁମ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ମିଶି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଗେଇଲେ।
ଭୀମସେନୋଽପି ସମରେ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵରଥଂ ପୁନଃ । ସମାରୁହ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଯଯୌ ଯେନ ତଵାତ୍ମଜଃ
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ରଥକୁ ପୁନି ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଚଢ଼ି, ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ ମହାଵେଗଂ ପରାସୁକରଣଂ ଦୃଢମ୍ । ସଜ୍ଯଂ ଶରାସନଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ତେ ସୁତମ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧରି, ତାରେ ବାଣ ଚଢ଼ାଇ, ତୁମ ପୁଅକୁ ବାଣରେ ବିଧିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଭୀମସେନଂ ମହାବଲମ୍ । ନାରାଚେନ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଭୃଶଂ ମର୍ମଣ୍ଯତାଡଯତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଧନ୍ଵିନା । କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନୋ ଵେଗେନାକ୍ଷିପ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭଳି ଆଘାତ ପାଇ, ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ଭୀମସେନଙ୍କ ଆଖି ରେଗେଇଗଲା, ସେ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଟାଣିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍ । ସ ତତ୍ର ଶୁଶୁଭେ ରାଜା ଶିଖରୈର୍ଗିରିରାଡିଵ
ସେ ତିନିଟି ବାଣରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ହାତ ଓ ଉରୁରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେଠାରେ ରାଜା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତୌ ଦଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଵିନିଘ୍ନନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନାନୁଜାଃ ସର୍ଵେ ଶୂରାଃ ସଂତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଜୀବନ ଦେଇ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିତଂ ପୂର୍ଵଂ ନିଗ୍ରହେ ଭୀମକର୍ମଣଃ । ନିଶ୍ଚଯଂ ପରମଂ କୃତ୍ଵା ନିଗ୍ରହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ଭୀମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ମନେପକାଇ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।
ତାନାପତତ ଏଵାଜୌ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାରାଜ ଗଜଃ ପ୍ରତିଗଜାନିଵ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ରାଜା, ହାତୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହାତୀ ପରି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ନାରାଚେନ ସମାର୍ପଯତ୍ । ଚିତ୍ରସେନଂ ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରଂ ମହାଯଶାଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀମସେନ ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ରାଜା।
ତଥେତରାଂସ୍ତଵ ସୁତାଂସ୍ତାଡଯାମାସ ଭାରତ । ଶରୈର୍ବହୁଵିଧୈଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସୁତେଜନୈଃ
ଏହିପରି, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୁନା ମୁଣ୍ଡା ଓ ଚତୁର୍ ହସ୍ତକୃତ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୁତ୍ରୈସ୍ତେ ଭୀମସେନଂ ସମାଵୃତମ୍ । ଅଭିମନ୍ଯୁପ୍ରଭୃତଯସ୍ତେ ଦ୍ଵଦଶ ମହାରଥାଃ
ତାପରେ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଦି ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ ବଡ଼ ରଥୀ ଏକଠା ହେଲେ।
ପ୍ରେଷିତା ଧର୍ମରାଜେନ ଭୀମସେନପଦାନୁଗାଃ । ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ମହାରାଜ ତଵ ପୁତ୍ରାନ୍ମହାବଲାନ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛରେ ଥିବା ସେମାନେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥସ୍ଥାଂସ୍ତାଞ୍ଶୂରାନ୍ସୂର୍ଯାଗ୍ନିସମତେଜସଃ । ସର୍ଵାନେଵ ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ଭ୍ରାଜମାନାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଵୃତାନ୍
ଯେତେବେଳେ ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ନାୟକମାନେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖାଗଲେ,
ମହାହଵେ ଦୀଷ୍ଯମାନାନ୍ସୁଵର୍ଣମକୁଟୋଞ୍ଜ୍ଵଲାନ୍। ତତ୍ଯଜୁଃ ସମରେ ଭୀମଂ ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନେ ଜଳନ୍ତା ସୁନା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ନାମୃଷ୍ଯତ କୌନ୍ତେଯୋ ଜୀଵମାନା ଗତା ଇତି । ଅନ୍ଵୀଯ ଚ ପୁନଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାନପୀଡଯତ୍
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଭୀମ, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଦେଖି ସହିପାରିଲେନି ଓ ଚାଲିଗଲେ; ପୁଣି ସେ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଧାଉଥିବା ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଥାଭିମନ୍ଯୁଃ ସମରେ ଭୀମସେନେନ ସଂଗତଃ । ପାର୍ଷତେନ ଚ ତେ ସର୍ଵେ କୈକଯା ଦ୍ରୌପଦୀସୁତାଃ
ତାପରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଭୀମସେନ, ପାର୍ଷତ, ସମସ୍ତ କୈକୟ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ତାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଂସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯେ ମହାରଥାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଭୃତଯଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନାଃ। ଭୃଶମର୍ଶ୍ଵୈଃ ପ୍ରଜଵିତୈଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯତ୍ର ତେ ରଥାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ତୁମ ସେନାର ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆଦି ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ଧନୁଷ ଧରି, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇ ସେହି ରଥମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଅପରାହ୍ଣେ ମହାରାଜ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାରଣଃ। ତାଵକାନାଂ ଚ ବଲିନାଂ ପରେଷାଂ ଚୈଵ ଭାରତ
ବିକାଳେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ସେନା ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ଵିକର୍ଣସ୍ଯ ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ମହାହଵେ। ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍
ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଅପରିପକ୍କ ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ।
ହତାଶ୍ଵଂ ରଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵିକର୍ଣସ୍ତୁ ମହାରଥଃ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ରାଜଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଭାରତ । ଯୋଧଯାମାସ ସମରେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଛାଡ଼ି ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ସ୍ଥିତାଵେକରଥେ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରୌ କୁଲଵର୍ଧନୌ। ଆର୍ଜିନିଃ ଶରଜାଲେନ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ
ସେ ଦୁଇ ଭାଇ, ଝାଟିର ଗର୍ବ ବଢ଼ାଇଥିବା, ଏକ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ିରେ ଢାକିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ କାର୍ଷ୍ଣିଂ ପଞ୍ଚଭିରାଯସୈଃ । ଵିଵ୍ଯଧାତେ ନ ଚାକମ୍ପତ୍କାର୍ଷ୍ଣିର୍ମେରୁରିଵ ସ୍ଥିତଃ
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଲୋହା ବାଣ ମାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ସମରେ କେକଯାନ୍ପଞ୍ଚ ମାରିପ । ଯୋଧଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଦୁଃଶାସନ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚ କୈକୟ ଭାଇମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଦ୍ରୌପଦେଯା ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦୁର୍ଯୋଧନମଵାରଯନ୍ । ଶରୈରାଶୀଵିଷାକାରୈଃ ପୁତ୍ରଂ ତଵ ଵିଶାଂପତେ
ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୁମ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସାପ ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ବାଣରେ ରୋକିଦେଲେ, ହେ ରାଜା।
ପୁତ୍ରୋଽପି ତଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାସ୍ତନଯାନ୍ରଣେ । ସାଯକୈର୍ନିଶିତୈ ରାଜନ୍ନାଜଘାନ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ତୁମ ଅଜୟ ପୁଅ, ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଧାରାଳ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।