ଅଭିଦ୍ରୁତଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସମନ୍ତତଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଲୋକଵୀରଃ। ସୈନ୍ଯେନ ଘୋରେଣ ସୁସଂହିତେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲୀ ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନମ୍
ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁସଜ୍ଜିତ ସେନା ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଶୀ ପାର୍ଷତ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଅଥୋପଗଚ୍ଛଚ୍ଛରଵିକ୍ଷତାଙ୍ଗଂ ପଦାତିନଂ କ୍ରୋଧଵିଷଂ ଵମନ୍ତମ୍। ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନଂ ଗଦାହସ୍ତଂ କାଲମିଵାନ୍ତକାଲେ
ତାପରେ ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ, ଯିଏ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ପଦାତି ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, କ୍ରୋଧର ବିଷ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଵିଶଲ୍ଯମେନଂ ଚ ଚକାର ତୂର୍ଣ- ମାରୋପଯଚ୍ଚାତ୍ମରଥେ ମହାତ୍ମା। ଭୃଶଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଭୀମସେନ- ମାଶ୍ଵାସଯାମାସ ସ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ
ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଶର ବାହାର କରି, ନିଜ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ତମାନେଽତିଵେଗଂ ଭ୍ରାତୄନଥୋପେତ୍ଯ ତଵାପି ପୁତ୍ରଃ । ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ତଵ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଣେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ଏଭଳି ତୀବ୍ର ଘଟଣା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ତୁମ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମାଗତୋ ଭୀମସେନେନ ସାର୍ଧମ୍
ଦେଖ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମସେନ ସହିତ ଏଠାରେ ଯୋଗ ଦେଇଛି।
ତଂ ଯାମ ସର୍ଵେ ମହତା ବଲେନ ମା ଵୋ ରିପୁଃ ପ୍ରାର୍ଥଯତାମନୀକମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ତମମୃଷ୍ଯମାଣା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଜ୍ଞଯା ନୋଦିତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବା; ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଆମ ସେନାକୁ ଆଶା କରିନପାରନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵଧାଯ ନିଷ୍ପେତୁରୁଦାଯୁଧାସ୍ତେ ଯୁଗକ୍ଷଯେ କେତଵୋ ଯଦ୍ଵଦୁଗ୍ରାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଧନୂଂଷି ଵୀରା ଜ୍ଯାଂ ନେମିଘୋଷୈଃ ପ୍ରଵିକମ୍ପଯନ୍ତଃ
ମାରଣ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଧ୍ୱଜ ନେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ଧରି, ବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଶରୈରଵର୍ଷନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ଯଥାମ୍ବୁଦା ଭୂଧରଂ ଵାରିଜାଲୈଃ । ନିହତ୍ଯ ତାଂଶ୍ଚାପି ଶରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈ- ର୍ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ସମରେ ଚିତ୍ରଯୋଧୀ
ସେମାନେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପାଣି ଝରାଏ। କିନ୍ତୁ, ତିକ୍ତ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକମ୍ପିତ ରହିଲେ।
ନ୍ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍ସମରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦମ୍ୟ ଥାନ୍ତି।
ସ ଵୈ ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ସୁମହାପ୍ରଭାଵଂ' ପ୍ରମୋହନଂ ଦ୍ରୋଣଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମା। ପ୍ରଯୋଜଯାମାସ ଉଦାରକର୍ମା ତସ୍ମିନ୍ରଣେ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ରାଜନ୍
ତାପରେ ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମନ ଭ୍ରମ କରାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁମ ସେନା ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରାଜା।
ନ୍ମୋହୋପେତାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାନ୍ନିଶମ୍ଯ
ତୁମ ପୁଅମାନେ ମନ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି,
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଚ ତଦା ରାଜନ୍ପୀତ୍ଵାଽମୃତରସଂ ଜଲମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୀମ ଅଲ୍ପବିରାମ ନେଇ, ଅମୃତ ସ୍ୱାଦ ଥିବା ପାଣି ପିଲେ।
ପୁନଃ ସନ୍ନହ୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୋଧଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯମ୍ନେନ ସହିତଃ କାଲଯାମାସ ଭାରତ
ପୁଣି ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୀମ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଭାରତ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ଦ୍ରୁପଦଂ ତ୍ରିଭିରାସାଦ୍ଯ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଦାରୁଣୈଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ତିନିଟି କଠୋର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ରଣେ ଦ୍ରୋଣେନ ପାର୍ଥିଵଃ । ଅପାଯାଦ୍ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜନ୍ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିରିକ୍ତ ଆଘାତ ପାଇ, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେପକାଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଜିତ୍ଵା ତୁ ଦ୍ରୁପଦଂ ଦ୍ରୋଣଃ ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିତ୍ରେସୁଃ ସର୍ଵସୋମକାଃ
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଜିତି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସୋମକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଦ୍ରୋଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ପ୍ରମୋହନାସ୍ତ୍ରେଣ ରଣେ ମୋହିତାନାତ୍ମଜାଂସ୍ତଵ
ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଡ୍ରୋଣ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୋହନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ତ୍ଵରିତୋଽଭ୍ଯାଯଯୌ ରଣାତ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଡ୍ରୋଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆସିଲେ; ସେଠାରେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ମହାବଳୀ ଦେଖିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ଭୀମଂ ଚ ଵିଚରନ୍ତୌ ମହାରଣେ । ମୋହାଵିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ତେ ପୁତ୍ରାନପଶ୍ଯତ୍ସ ମହାରଥଃ
ସେ ମହାରଥୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଭୀମଙ୍କୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୂଢତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଂସ୍ତ୍ରମଦାଯ ମୋହନାସ୍ତ୍ରଂ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍ । ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତପ୍ରାଣାସ୍ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ
ତାପରେ, ଭ୍ରମ ଦୂର କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ମୋହ ଆସ୍ତ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ; ଏହା ପରେ ତୁମର ମହାରଥୀ ପୁଅମାନେ ପୁଣି ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରାଇଲେ।
ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମରେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାତା ଜିଗୀଷଵଃ । ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପ୍ରାହ ସମାହୂଯ ସ୍ଵସୈନିକାନ୍
ପୁଣିଥରେ, ଜିତିବା ଆଶାରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ତେବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ସେନାମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପଦଵୀଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭୀମପାର୍ଷତଯୋର୍ଯୁଧି। ସୌଭଦ୍ରପ୍ରମୁଖା ଵୀରା ରଥା ଦ୍ଵାଦଶ ଦଂଶିତାଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ ରଥୀ ବୀରମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଭୀମ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପଥରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ନ ହି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ମେ ମନଃ । ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ଭିମସେନସ୍ଯ ପାର୍ଷତସ୍ଯ ଚ ସଂଯୁଗେ
ସେମାନେ ଯାଇ ଘଟଣା କ'ଣ ଘଟୁଛି ଜାଣନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ।
ଵିଜ୍ଞେଯା ସମରେ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଵିଶଧ୍ଵଂ ରଥାର୍ଣଵମ୍ । ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପରଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଭଵନ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବସ୍ଥା ଶୀଘ୍ର ଜାଣିବା ଦରକାର; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ରଥମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ—ଏହି ମୋର ନିଷ୍ପତ୍ତି।
ତ ଏଵଂ ସମନୁଜ୍ଞାତାଃ ଶୂରା ଵିକ୍ରାନ୍ତଯୋଧିନଃ । ବାଢମିତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵେ ପୁରୁଷମାନିନଃ । ମଧ୍ଯଂଦିନଗତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରଯଯୁଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ସେ ସାବଳି ଓ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ।
କେକଯା ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଵୃତାଃ
କେକୟ, ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଓ ପ୍ରବଳ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତେ କୃତ୍ଵା ସମରେ ଵ୍ଯୂହଂ ସୂଚୀମୁଖମରିନ୍ଦମମ୍ । ବିଭିଦୁର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ତଦ୍ରଥାନୀକମାହଵେ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂଚୀମୁଖ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରଥବାହିନୀକୁ ଭେଦିଦେଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରଯାତାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାନଭିମନ୍ଯୁପୁରୋଗମାନ୍। ଭୀମସେନଭଯାଵିଷ୍ଟା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଵିମୋହିତା
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ସେ ମହାଧନୁର୍ଧରମାନେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, କୌରବ ସେନା ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭ୍ରମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
ନ ସଂଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ତଵ ସେନା ଜନାଧିପ । ମଦମୂର୍ଚ୍ଛନ୍ଵିତାତ୍ମା ଵୈ ପ୍ରମଦେଵାଧ୍ଵନି ସ୍ଥିତା
ହେ ରାଜା, ତୁମ ସେନା ଅହଂକାର ଓ ମୂଢତାରେ ଭରିଯାଇ, ରାସ୍ତାରେ ଅସାବଧାନ ଜଣେ ଜନୀ ଭଳି, ସେମାନେକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେଽଭିଜାତା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଧ୍ଵଜାଃ । ପରୀପ୍ସନ୍ତୋଽଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ରଵୃକୋଦରୌ
ସେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ମହାଧନୁର୍ଧରମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଝଣ୍ଡା ଲଗାଇ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।