ନ ହି ମେ ଜୀଵିତେନାପି ଵିଦ୍ଯତେଽଦ୍ଯ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଭୀମସେନଂ ରଣେ ହିତ୍ଵା ସ୍ନେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
'ମୋ ପାଇଁ ଆଜି ଜୀବନର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନକୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି।'
ଯଦି ଯାମି ଵିନା ଭୀମଂ କିଂ ମାଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଦିଷ୍ଯତି। ଏକାଯନଗତେ ଭୀମେ ମଯି ଚାଵସ୍ଥିତେ ଯୁଧି
'ମୁଁ ଭୀମ ବିନା ଯଦି ଯିବି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମୋ ବିଷୟରେ କଣ କହିବେ? ଭୀମ ଏକ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରହିଲି।'
ତସ୍ଯ ନ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତି ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ଯଃ ସହାଯାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତିମାନାଵ୍ରଜେଦ୍ଗୃହମ୍
'ଯିଏ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଘରକୁ ଫେରେ, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନାହାନ୍ତି।'
ରୌରଵେ ନରକେ ମଞ୍ଜେଦପ୍ଲଵେ ଦୁସ୍ତରେ ନୃଭିଃ ।' ମମ ଭୀମଃ ସଖା ଚୈଵ ସଂବନ୍ଧୀ ଚ ମହାବଲଃ । ଭକ୍ତୋଽସ୍ମାନ୍ଭକ୍ତିମାଂଶ୍ଚାହଂ ତମପ୍ଯରିନିଷୂଦନମ୍
'ସେ ମଣିଷ ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଯାହା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଓ ଭୟଙ୍କର। ଭୀମ ମୋର ମିତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠିକି ଭକ୍ତ। ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।'
ସୋଽହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଯାତୋ ଵୃକୋଦରଃ । ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ମାଂ ରିପୂନ୍ପଶ୍ଯ ଦାନଵାନିଵ ଵାସଵମ୍
'ସେଠିପାଇଁ, ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ଗଲେ। ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସେଠି ମାରିବି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଵୀରୋ ଯଯୌ ମଧ୍ଯେନ ଵାହିନୀମ୍ । ଭୀମସେନସ୍ଯ ମାର୍ଗେଷୁ ଗଦାପ୍ରମଥିତୈର୍ଗଜୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ବୀର ସେନାର ମଧ୍ୟରୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁପଥରେ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ହାତୀମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ତଦା ଭୀମଂ ଦହନ୍ତଂ ରିପୁଵାହିନୀମ୍। ଵାତୋ ଵୃକ୍ଷାନିଵ ବଲାତ୍ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ତଂ ରଣେ ରିପୂନ୍
ସେଠାରେ ସେ ଭୀମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଶକ୍ତିରେ ଗଛମାନେକୁ ଉଖଳିଦିଏ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ସମରେ ରଥିନଃ ସାଦିନସ୍ତଥା । ପାଦାତା ଦନ୍ତିନଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରୁରାତ୍ସ୍ଵରଂ ମହତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମରୁଥିବା ରଥୀ, ଘୋଡ଼ାଚାଳକ, ପଦାତି ଓ ହାତୀଚାଳକମାନେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ହାହାକାରଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ । ଵଧ୍ଯତୋ ଭୀମସେନେନ କୃତିନା ଚିତ୍ରଯୋଧିନା
ତୁମ ସେନାରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ଉଠିଲା, ହେ ମହାପୁରୁଷ, ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମସେନ ସେମାନେକୁ ବଧ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ କୃତାସ୍ତ୍ରାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍ । ଅଭୀତାଃ ସମଵର୍ତନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରଂତପ
ତାପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଭୀମକୁ ଘେରି ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ଅଭିଦ୍ରୁତଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସମନ୍ତତଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଲୋକଵୀରଃ। ସୈନ୍ଯେନ ଘୋରେଣ ସୁସଂହିତେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲୀ ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନମ୍
ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁସଜ୍ଜିତ ସେନା ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଶୀ ପାର୍ଷତ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଅଥୋପଗଚ୍ଛଚ୍ଛରଵିକ୍ଷତାଙ୍ଗଂ ପଦାତିନଂ କ୍ରୋଧଵିଷଂ ଵମନ୍ତମ୍। ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନଂ ଗଦାହସ୍ତଂ କାଲମିଵାନ୍ତକାଲେ
ତାପରେ ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ, ଯିଏ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ପଦାତି ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, କ୍ରୋଧର ବିଷ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଵିଶଲ୍ଯମେନଂ ଚ ଚକାର ତୂର୍ଣ- ମାରୋପଯଚ୍ଚାତ୍ମରଥେ ମହାତ୍ମା। ଭୃଶଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଭୀମସେନ- ମାଶ୍ଵାସଯାମାସ ସ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ
ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଶର ବାହାର କରି, ନିଜ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ତମାନେଽତିଵେଗଂ ଭ୍ରାତୄନଥୋପେତ୍ଯ ତଵାପି ପୁତ୍ରଃ । ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ତଵ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଣେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ଏଭଳି ତୀବ୍ର ଘଟଣା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ତୁମ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମାଗତୋ ଭୀମସେନେନ ସାର୍ଧମ୍
ଦେଖ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମସେନ ସହିତ ଏଠାରେ ଯୋଗ ଦେଇଛି।
ତଂ ଯାମ ସର୍ଵେ ମହତା ବଲେନ ମା ଵୋ ରିପୁଃ ପ୍ରାର୍ଥଯତାମନୀକମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ତମମୃଷ୍ଯମାଣା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଜ୍ଞଯା ନୋଦିତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବା; ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଆମ ସେନାକୁ ଆଶା କରିନପାରନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵଧାଯ ନିଷ୍ପେତୁରୁଦାଯୁଧାସ୍ତେ ଯୁଗକ୍ଷଯେ କେତଵୋ ଯଦ୍ଵଦୁଗ୍ରାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଧନୂଂଷି ଵୀରା ଜ୍ଯାଂ ନେମିଘୋଷୈଃ ପ୍ରଵିକମ୍ପଯନ୍ତଃ
ମାରଣ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଧ୍ୱଜ ନେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ଧରି, ବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଶରୈରଵର୍ଷନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ଯଥାମ୍ବୁଦା ଭୂଧରଂ ଵାରିଜାଲୈଃ । ନିହତ୍ଯ ତାଂଶ୍ଚାପି ଶରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈ- ର୍ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ସମରେ ଚିତ୍ରଯୋଧୀ
ସେମାନେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପାଣି ଝରାଏ। କିନ୍ତୁ, ତିକ୍ତ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକମ୍ପିତ ରହିଲେ।
ନ୍ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍ସମରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦମ୍ୟ ଥାନ୍ତି।
ସ ଵୈ ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ସୁମହାପ୍ରଭାଵଂ' ପ୍ରମୋହନଂ ଦ୍ରୋଣଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମା। ପ୍ରଯୋଜଯାମାସ ଉଦାରକର୍ମା ତସ୍ମିନ୍ରଣେ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ରାଜନ୍
ତାପରେ ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମନ ଭ୍ରମ କରାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁମ ସେନା ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରାଜା।
ନ୍ମୋହୋପେତାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରାନ୍ନିଶମ୍ଯ
ତୁମ ପୁଅମାନେ ମନ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି,
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଚ ତଦା ରାଜନ୍ପୀତ୍ଵାଽମୃତରସଂ ଜଲମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୀମ ଅଲ୍ପବିରାମ ନେଇ, ଅମୃତ ସ୍ୱାଦ ଥିବା ପାଣି ପିଲେ।
ପୁନଃ ସନ୍ନହ୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୋଧଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯମ୍ନେନ ସହିତଃ କାଲଯାମାସ ଭାରତ
ପୁଣି ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୀମ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଭାରତ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ଦ୍ରୁପଦଂ ତ୍ରିଭିରାସାଦ୍ଯ ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଦାରୁଣୈଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ତିନିଟି କଠୋର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ରଣେ ଦ୍ରୋଣେନ ପାର୍ଥିଵଃ । ଅପାଯାଦ୍ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜନ୍ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିରିକ୍ତ ଆଘାତ ପାଇ, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେପକାଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଜିତ୍ଵା ତୁ ଦ୍ରୁପଦଂ ଦ୍ରୋଣଃ ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିତ୍ରେସୁଃ ସର୍ଵସୋମକାଃ
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଜିତି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସୋମକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଦ୍ରୋଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ପ୍ରମୋହନାସ୍ତ୍ରେଣ ରଣେ ମୋହିତାନାତ୍ମଜାଂସ୍ତଵ
ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଡ୍ରୋଣ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୋହନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ତ୍ଵରିତୋଽଭ୍ଯାଯଯୌ ରଣାତ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଡ୍ରୋଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆସିଲେ; ସେଠାରେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ମହାବଳୀ ଦେଖିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ଭୀମଂ ଚ ଵିଚରନ୍ତୌ ମହାରଣେ । ମୋହାଵିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ତେ ପୁତ୍ରାନପଶ୍ଯତ୍ସ ମହାରଥଃ
ସେ ମହାରଥୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଭୀମଙ୍କୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୂଢତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଂସ୍ତ୍ରମଦାଯ ମୋହନାସ୍ତ୍ରଂ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍ । ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତପ୍ରାଣାସ୍ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ
ତାପରେ, ଭ୍ରମ ଦୂର କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ମୋହ ଆସ୍ତ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ; ଏହା ପରେ ତୁମର ମହାରଥୀ ପୁଅମାନେ ପୁଣି ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରାଇଲେ।