ଭୀମସେନେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ତୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽପି ପାର୍ଷତଃ । ଦ୍ରୋଣମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତରସା ଯଯୌ ଯତ୍ର ଵୃକୋଦରଃ
ଭୀମସେନ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତୁରନ୍ତ ଭୃକୋଦର ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ଵିଦାର୍ଯ ମହତୀଂ ସେନାଂ ତାଵକାନାଂ ନରର୍ଷଭଃ । ଆସସାଦ ରଥଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ତୁମ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭେଦି, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଖାଲି ରଥ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶୋକଂ ସମରେ ଭୀମସେନସ୍ଯ ସାରଥିମ୍ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରାଜ ଦୁର୍ମନା ଗତଚେତନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥଚାଳକ ବିଶୋକଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ଦେଖି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ମନେ ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ବାଷ୍ପସଂରୁଦ୍ଧୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ଵାଚମୀରଯନ୍ । ମମ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତମଃ କ୍ଵ ଭୀମ ଇତି ଦୁଃଖିତଃ
ଚୋଖୁରେ ଲୁହା ଆଣି, ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଏବଂ କଥା କହିବାକୁ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିବା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦୁଃଖରେ ପଚାରିଲେ— 'ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭୀମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?'
ଵିଶୋକସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ମାମିହ ବଲୀ ପାଣ୍ଡଵେଯଃ ପରାକ୍ରମୀ
ତାପରେ ବିଶୋକ ହାତ ଜୋଡି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମସେନ ମୋତେ ଏଠାରେ ରଖିଦେଇଛନ୍ତି।'
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାମେତଦ୍ବଲମହାର୍ଣଵମ୍ । ମାମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତମିଦଂ ଵଚଃ
'ସେ ମୋତେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେଇ ବିଶାଳ ସେନା ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ପ୍ରତିପାଲଯ ମାଂ ସୂତ ନିଯମ୍ଯାଶ୍ଵାନ୍ମୁହୂର୍ତକମ୍। ଯାଵଦେଵାନ୍ନିହନ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଯ ଇମେ ମଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତାଃ । ଅଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗଦାପାଣିସ୍ତଦ୍ବଲଂ ସ ମହାବଲଃ
'ହେ ସାରଥି, ମୋତେ ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କର, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ରଖ; ଯେଉଁମାନେ ଆଜି ମୋର ବଧ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ମାରିଦେଉଛି।' ଏପରି କହି, ସେ ମହାବଳଶାଳୀ ଗଦାଧାରୀ ଭୀମ ସେ ସେନା ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଧାଵନ୍ତଂ ଗଦାହସ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ସୈନ୍ଯାନାଂ ସଂହର୍ଷଃ ସମଜାଯତ
ତାପରେ ଗଦା ଧରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ସେନାରେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତସ୍ମିନ୍ସୁତୁମୁଲେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵର୍ତମାନେ ଭଯାନକେ । ଭିତ୍ତ୍ଵା ରାଜନ୍ମହାଵ୍ଯୂହଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସଖା ତଵ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ତୁମ ମିତ୍ର ମହାବ୍ୟୁହକୁ ଭେଦି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଶୋକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ପାର୍ଷତଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସୂତଂ ରଣମଧ୍ଯେ ମହାବଲଃ
ବିଶୋକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାହାପରେ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ହି ମେ ଜୀଵିତେନାପି ଵିଦ୍ଯତେଽଦ୍ଯ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଭୀମସେନଂ ରଣେ ହିତ୍ଵା ସ୍ନେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
'ମୋ ପାଇଁ ଆଜି ଜୀବନର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନକୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି।'
ଯଦି ଯାମି ଵିନା ଭୀମଂ କିଂ ମାଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଦିଷ୍ଯତି। ଏକାଯନଗତେ ଭୀମେ ମଯି ଚାଵସ୍ଥିତେ ଯୁଧି
'ମୁଁ ଭୀମ ବିନା ଯଦି ଯିବି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମୋ ବିଷୟରେ କଣ କହିବେ? ଭୀମ ଏକ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରହିଲି।'
ତସ୍ଯ ନ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତି ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ଯଃ ସହାଯାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତିମାନାଵ୍ରଜେଦ୍ଗୃହମ୍
'ଯିଏ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଘରକୁ ଫେରେ, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନାହାନ୍ତି।'
ରୌରଵେ ନରକେ ମଞ୍ଜେଦପ୍ଲଵେ ଦୁସ୍ତରେ ନୃଭିଃ ।' ମମ ଭୀମଃ ସଖା ଚୈଵ ସଂବନ୍ଧୀ ଚ ମହାବଲଃ । ଭକ୍ତୋଽସ୍ମାନ୍ଭକ୍ତିମାଂଶ୍ଚାହଂ ତମପ୍ଯରିନିଷୂଦନମ୍
'ସେ ମଣିଷ ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଯାହା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଓ ଭୟଙ୍କର। ଭୀମ ମୋର ମିତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠିକି ଭକ୍ତ। ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।'
ସୋଽହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ଯାତୋ ଵୃକୋଦରଃ । ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ମାଂ ରିପୂନ୍ପଶ୍ଯ ଦାନଵାନିଵ ଵାସଵମ୍
'ସେଠିପାଇଁ, ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ଗଲେ। ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସେଠି ମାରିବି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଵୀରୋ ଯଯୌ ମଧ୍ଯେନ ଵାହିନୀମ୍ । ଭୀମସେନସ୍ଯ ମାର୍ଗେଷୁ ଗଦାପ୍ରମଥିତୈର୍ଗଜୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ବୀର ସେନାର ମଧ୍ୟରୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁପଥରେ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ହାତୀମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ତଦା ଭୀମଂ ଦହନ୍ତଂ ରିପୁଵାହିନୀମ୍। ଵାତୋ ଵୃକ୍ଷାନିଵ ବଲାତ୍ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ତଂ ରଣେ ରିପୂନ୍
ସେଠାରେ ସେ ଭୀମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଶକ୍ତିରେ ଗଛମାନେକୁ ଉଖଳିଦିଏ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ସମରେ ରଥିନଃ ସାଦିନସ୍ତଥା । ପାଦାତା ଦନ୍ତିନଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରୁରାତ୍ସ୍ଵରଂ ମହତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମରୁଥିବା ରଥୀ, ଘୋଡ଼ାଚାଳକ, ପଦାତି ଓ ହାତୀଚାଳକମାନେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ହାହାକାରଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ । ଵଧ୍ଯତୋ ଭୀମସେନେନ କୃତିନା ଚିତ୍ରଯୋଧିନା
ତୁମ ସେନାରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ଉଠିଲା, ହେ ମହାପୁରୁଷ, ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମସେନ ସେମାନେକୁ ବଧ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ କୃତାସ୍ତ୍ରାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍ । ଅଭୀତାଃ ସମଵର୍ତନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରଂତପ
ତାପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଭୀମକୁ ଘେରି ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ଅଭିଦ୍ରୁତଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସମନ୍ତତଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଲୋକଵୀରଃ। ସୈନ୍ଯେନ ଘୋରେଣ ସୁସଂହିତେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲୀ ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନମ୍
ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁସଜ୍ଜିତ ସେନା ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଶୀ ପାର୍ଷତ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଅଥୋପଗଚ୍ଛଚ୍ଛରଵିକ୍ଷତାଙ୍ଗଂ ପଦାତିନଂ କ୍ରୋଧଵିଷଂ ଵମନ୍ତମ୍। ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ପାର୍ଷତୋ ଭୀମସେନଂ ଗଦାହସ୍ତଂ କାଲମିଵାନ୍ତକାଲେ
ତାପରେ ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ, ଯିଏ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ପଦାତି ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, କ୍ରୋଧର ବିଷ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଵିଶଲ୍ଯମେନଂ ଚ ଚକାର ତୂର୍ଣ- ମାରୋପଯଚ୍ଚାତ୍ମରଥେ ମହାତ୍ମା। ଭୃଶଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଭୀମସେନ- ମାଶ୍ଵାସଯାମାସ ସ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ
ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଶର ବାହାର କରି, ନିଜ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ତଥା ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ତମାନେଽତିଵେଗଂ ଭ୍ରାତୄନଥୋପେତ୍ଯ ତଵାପି ପୁତ୍ରଃ । ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ତଵ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଣେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ଏଭଳି ତୀବ୍ର ଘଟଣା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ତୁମ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସମାଗତୋ ଭୀମସେନେନ ସାର୍ଧମ୍
ଦେଖ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମସେନ ସହିତ ଏଠାରେ ଯୋଗ ଦେଇଛି।
ତଂ ଯାମ ସର୍ଵେ ମହତା ବଲେନ ମା ଵୋ ରିପୁଃ ପ୍ରାର୍ଥଯତାମନୀକମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ତମମୃଷ୍ଯମାଣା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଜ୍ଞଯା ନୋଦିତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାଙ୍କୁ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବା; ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଆମ ସେନାକୁ ଆଶା କରିନପାରନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵଧାଯ ନିଷ୍ପେତୁରୁଦାଯୁଧାସ୍ତେ ଯୁଗକ୍ଷଯେ କେତଵୋ ଯଦ୍ଵଦୁଗ୍ରାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଧନୂଂଷି ଵୀରା ଜ୍ଯାଂ ନେମିଘୋଷୈଃ ପ୍ରଵିକମ୍ପଯନ୍ତଃ
ମାରଣ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଧ୍ୱଜ ନେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱଜ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ଧରି, ବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଶରୈରଵର୍ଷନ୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ଯଥାମ୍ବୁଦା ଭୂଧରଂ ଵାରିଜାଲୈଃ । ନିହତ୍ଯ ତାଂଶ୍ଚାପି ଶରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈ- ର୍ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ସମରେ ଚିତ୍ରଯୋଧୀ
ସେମାନେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପାଣି ଝରାଏ। କିନ୍ତୁ, ତିକ୍ତ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକମ୍ପିତ ରହିଲେ।
ନ୍ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍ସମରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦମ୍ୟ ଥାନ୍ତି।
ସ ଵୈ ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ସୁମହାପ୍ରଭାଵଂ' ପ୍ରମୋହନଂ ଦ୍ରୋଣଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମା। ପ୍ରଯୋଜଯାମାସ ଉଦାରକର୍ମା ତସ୍ମିନ୍ରଣେ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ରାଜନ୍
ତାପରେ ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମନ ଭ୍ରମ କରାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁମ ସେନା ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରାଜା।