ପୁରୋହିତମମାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍। ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵେତଦ୍ଭଵନ୍ତୋଽପି ଦେଵଦୂତସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବଦୂତ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଦେଵତାନାଂ ଚ ମହର୍ଷୀଣାଂ ଚ ଭାଷିତମ୍'। ଅହମପ୍ଯେଵମେଵୈନଂ ଜାନାମି ସୁତମାତ୍ମଜମ୍
'ଦେବତା ଓ ମହାଋଷିମାନେ କହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁଅକୁ ନିଜ ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣେ।'
ଯଦ୍ଯହଂ ଵଚନାଦସ୍ଯା ଗୃହ୍ଣୀଯାମିମମାତ୍ମଜମ୍। ଭଵେଦ୍ଧି ଶଙ୍କା ଲୋକସ୍ଯ ନୈଵଂ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେଦଯମ୍
ଯଦି ମୁଁ କେବଳ ତାଙ୍କର କଥାରେ ଏହି ପୁଅକୁ ନିଜର ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ଲୋକମାନେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ ଏବଂ ସେ ପବିତ୍ର ହେବ ନାହିଁ।
ତାଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ତଦା ରାଜା ଦେଵୈଃ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ। ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରମୁଦିତଶ୍ଚାପି ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତଂ ସୁତମ୍
ତେଣୁ ଦେବତା ଓ ମହାଋଷିମାନେ ସହିତ ସତ୍ୟ ଖୋଜି, ରାଜା ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ସେହି ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ରାଜା ପିତୃକର୍ମାଣି ସର୍ଵଶଃ। କାରଯାମାସ ମୁଦିତଃ ପ୍ରୀତିମାନାତ୍ମଜସ୍ଯ ହ। ମୂର୍ଧ୍ନି ଚୈନଂ ସମାଘ୍ରାଯ ସସ୍ନେହଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ
ତାପରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପିତୃକର୍ମ କରାଇଲେ; ସେ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସଭାଜ୍ଯମାନୋ ଵିପ୍ରୈଶ୍ଚ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ବନ୍ଦିଭିଃ। ମୁଦଂ ସ ପରମାଂ ଲେଭେ ପୁତ୍ରସ୍ପର୍ଶନଜାଂ ନୃପଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ବନ୍ଦିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ପୁଅକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ସ୍ଵାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଯାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମତଃ। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚୈଵ ତାଂ ରାଜା ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ
ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଲୋକସ୍ଯାଯଂ ପରୋକ୍ଷସ୍ତୁ ସଂବନ୍ଧୋ ନୌ ପୁରାଽଭଵତ୍। କୃତୋ ଲୋକସମକ୍ଷୋଽଦ୍ଯ ସଂବନ୍ଧୋ ଵୈ ପୁନଃ କୃତଃ
'ପୂର୍ବରୁ ଆମର ସମ୍ପର୍କ ଲୋକରୁ ଗୁପ୍ତ ଥିଲା; ଆଜି ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆମର ବନ୍ଧନ ପୁନି ଖୋଲା ହେଲା।'
ତସ୍ମାଦେତନ୍ମଯା ତସ୍ଯ ତନ୍ନିମିତ୍ତଂ ପ୍ରଭାଷିତମ୍
ତେଣୁ ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କହିଥିଲି।
ଶଙ୍କେତ ଵାଽଯଂ ଲୋକୋଽଥ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵାନ୍ମଯି ସଂଗତମ୍। ତସ୍ମାଦେତନ୍ମଯା ଚାପି ତଚ୍ଛୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଚାରିତମ୍
ଲୋକମାନେ ହେତୁ ତୁମର ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖି ମୋ ସହିତ କିଛି ଅଉଚିତ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରିପାରନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ବିଚାର କରିଥିଲି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ। ତ୍ଵାଂ ଦେଵି ଵୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନିର୍ଵିଶଙ୍କାଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ, ରାଣୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ପତିବ୍ରତା ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବେ।
ପୁତ୍ରଶ୍ଚାଯଂ ଵୃତୋ ରାଜ୍ଯେ ତ୍ଵମଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ
ଏହି ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚୟନିତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ।
ଯଚ୍ଚ କୋପନଯାତ୍ଯର୍ଥଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋଽସ୍ମ୍ଯପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯେ। ପ୍ରଣଯିନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷିତତ୍କ୍ଷାନ୍ତଂ ତେ ମଯା ଶୁଭେ
ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଯେଉଁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିଲ, ମୋର ପ୍ରିୟା, ତୁମର ବଡ଼ ଆଖି ଦେଖି, ସେସବୁ କଥାକୁ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।
ଅନୃତଂ ଵାପ୍ଯନିଷ୍ଟଂ ଵା ଦୁରୁକ୍ତଂ ଵାତିଦୁଷ୍କୃତମ୍। ତ୍ଵଯାପ୍ଯେଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଦୁର୍ଵଚଃ। କ୍ଷାନ୍ତ୍ଯା ପତିକୃତେ ନାର୍ଯଃ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତାଃ
ମୋ ଦ୍ୱାରା କହିଯାଇଥିବା ଯଦି କିଛି ମିଥ୍ୟା, ଅନୁଚିତ, କଠୋର କିମ୍ବା ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କଥା ଥାଏ, ମୋର ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ପତି ପାଇଁ ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଥିଲେ, ନାରୀମାନେ ପତିବ୍ରତା ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରଂ ପ୍ରଵେଶ୍ଯାଥ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତୋ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଓ ଋଷି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ କରିଲେ।
ଵାସୋଭିରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଭାରତ। `ସ ମାତରମୁପସ୍ଥାଯ ରଥନ୍ତର୍ଯାମଭାଷତ
ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ରଥନ୍ତରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମମ ପୁତ୍ରୋ ଵନେ ଜାତସ୍ତଵ ଶୋକପ୍ରଣଶନଃ। ଋଣାଦଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ତଵ ପୌତ୍ରେଣ ଶୋଭନେ
ମୋର ପୁଅ ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ; ଆଜି ତୁମର ନାତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଲି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସୁତା ଚେଯଂ କଣ୍ଵେନ ଚ ଵିଵର୍ଧିତା। ସ୍ନୁଷା ତଵ ମହାଭାଗେ ପ୍ରସୀଦସ୍ଵ ଶକୁନ୍ତଲାମ୍
ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ଏବଂ କଣ୍ବ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ; ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା ତୁମ ସ୍ନୁଷା, ଦୟା କର।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୌତ୍ରଂ ସା ପରିଷସ୍ଵଜେ। ପାଦଯୋଃ ପତିତାଂ ତତ୍ର ରଥନ୍ତର୍ଯା ଶକୁନ୍ତଲାମ୍
ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ନାତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏଠି, ଶକୁନ୍ତଳା ରଥନ୍ତରୀଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ହର୍ଷାଦଶ୍ରୁଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଯେ ଲକ୍ଷଣାନି ଚ
ଦୁଇହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଖୁସିରେ ଲୁହ ଝରାଇ, ସେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି, ଏହା ସତ୍ୟ।
ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତଵ ଭର୍ତା ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ତୁମ ପୁଅ, ବଡ଼ ଆଖିଅଳି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବେ; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତିନି ଲୋକ ଜିତିବେ।
ଦିଵ୍ଯାନ୍ଭୋଗାନନୁପ୍ରାପ୍ତା ଭଵ ତ୍ଵଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ଏଵମୁକ୍ତା ରଥ୍ତର୍ଯା ପରଂ ହର୍ଷମଵାପ ସା
ଅତି ଶୋଭାମୟୀ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇବ; ଏଭଳି ରଥନ୍ତରୀ କହିଲେ, ଶକୁନ୍ତଳା ଅତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ତଦା ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତେନୈଵ କର୍ମଣା। ତତୋଽଗ୍ରମହିଷୀଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍
ତାପରେ, ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ କରିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୈନିକାନାଂ ଚ ଭୂପତିଃ। ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିଂ ଚ ତତୋ ରାଜା ପୁତ୍ରଂ ଶାକୁନ୍ତଲଂ ତଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସେନାମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ରାଜା ତାପରେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଜନ୍ମା ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ।
ଭରତଂ ନାମତଃ କୃତ୍ଵା ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। `ଭରତେ ଭାରମାଵେଶ୍ଯ କୃତକୃତ୍ଯୋଽଭଵନ୍ନୃପଃ
ତାଙ୍କ ନାମ ଭାରତ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିଲେ; ଭାରତଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ରାଜା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନେ କଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ନରାଧିପଃ। ଗତ୍ଵା ଵନାନି ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମୁପେଯିଵାନ୍
ତାପରେ, ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତାଦ୍ଭରତୋ ରାଜ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମଵାପ ସଃ।' ତସ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରଥିତଂ କର୍ମ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାତ୍ମନଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁସରି, ଭାରତ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଭାସ୍ଵରଂ ଦିଵ୍ଯମଜିତଂ ଲୋକସଂନାଦନଂ ମହତ୍। ସ ଵିଜିତ୍ଯ ମହୀପାଲାଂଶ୍ଚକାର ଵଶଵର୍ତିନଃ
ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଦେବତାମୟ, ଅଜୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ସେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ନିଜ ଅଧୀନ କଲେ।
ଚଚାର ଚ ସତାଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ସ ରାଜା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯାସୀତ୍ସାର୍ଵଭୌମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରିଲେ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ; ସେ ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ।
ଈଜେ ଚ ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଥା ଶକ୍ରୋ ମରୁତ୍ପତିଃ। ଯାଜଯାମାସ ତଂ କଣ୍ଵୋ ଦକ୍ଷଵଦ୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ମରୁତ୍ସ୍ୱାମୀ; କଣ୍ବ ମୁନି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ପରି ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ କଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ।