ଭୋଭୋ କୌରଵାଦାଯାଦ ସହାସ୍ମାଭିର୍ମହାବଲ । ଏହି ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସଂଗ୍ରାମେ ସମସ୍ତୈଃ ପୃଥଗେଵ ଵା
ହେ କୌରବ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚାହିଁଲେ ସମସ୍ତେ ଏକସাথে କିମ୍ବା ଏକ ଏକ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଅସ୍ମାନ୍ଵା ତ୍ଵଂ ପରାଜିତ୍ଯ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ସଂଯୁଗେ। ଵଯଂ ଵା ତ୍ଵାଂ ପରାଜିତ୍ଯ ପ୍ରୀତିଂ ଧାସ୍ଯାମହେ ପିତୁଃ
ଯଦି ତୁମେ ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା, ତେବେ ନିଜ ପାଇଁ ମହିମା ଲଭ କର; କିମ୍ବା ଆମେ ତୁମକୁ ଜିତିଲେ, ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଶୂରୈସ୍ତାନୁଵାଚ ମହାବଲଃ । ଵୀର୍ଯଶ୍ଲାଘୀ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମଵସ୍ଥିତାନ୍
ଏଭଳି ଶୂରମାନେ କହିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନରମାନ୍ୟ, ନିଜ ବୀରତାର ଗର୍ବରେ, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସାଧ୍ଵିଦଂ କଥ୍ଯତେ ଵୀରା ଯଂଦ୍ଯେଵଂ ମତିରଦ୍ଯ ଵଃ। ଯୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ସହିତା ଯତ୍ତା ନିହନିଷ୍ଯାମି ଵୋ ରଣେ
ବହୁତ ଭଲ କହିଛ, ହେ ବୀରମାନେ! ଯଦି ଏହି ତୁମେ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ କରିଛ, ତେବେ ସମସ୍ତେ ଏକସাথে ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ କର; ମୁଁ ତୁମମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତା ମହେଷ୍ଵାସାସ୍ତେ ଵୀରାଃ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଣଃ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ନରିନ୍ଦମମ୍
ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭୀରମାନେ, ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମହାନ ତୀର ବର୍ଷା ନେଇ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ସୋଽପରାହ୍ଣେ ମହାରାଜ ସଂଗ୍ରାମସ୍ତୁମୁଲୋଽଭଵତ୍। ଏକସ୍ଯ ଚ ବହୂନାଂ ଚ ସମେତାନାଂ ରଣାଜିରେ
ତାପରେ, ମହାରାଜ, ଦିନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଓ ଅନେକ ମିଶି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତମେକଂ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶରୈସ୍ତେ ସମଵାକିରନ୍ । ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ଯଥା ମେରୁଂ ସିଷିଚୁର୍ଜଲଦା ନୃପ
ସେମାନେ ଏକା ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମକୁ ତୀରରେ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଜଳରେ ଭିଜାଇଦିଅନ୍ତି, ମହାରାଜ।
ତୈସ୍ତୁ ମୁକ୍ତାଞ୍ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ଯମଦଣ୍ଡାଶନିପ୍ରଭାନ୍ । ଅସଂପ୍ରାପ୍ତାନସଂଭ୍ରାକନ୍ତିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦାଶୁ ମହାରଥଃ
କିନ୍ତୁ ସେ ମହାରଥୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ତଡିତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ତୀରଗୁଡିକୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ସୌମଦତ୍ତେଃ ପରାକ୍ରମମ୍ । ଯଦେକୋ ବହୁବିର୍ଯୁଦ୍ଧେ ସମସଞ୍ଜଦଭୀତଵତ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖିଲୁ, ଯିଏ ଏକା ହୋଇ ଅନେକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଭୟହୀନ ଓ ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ତାଂ ଦଶ ରାଜନ୍ମହାରଥାଃ । ପରିଵାର୍ଯ ମହାବାହୁଂ ନିହନ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମୁଃ
ତାପରେ, ରାଜନ୍, ଦଶ ମହାରଥୀ ତୀର ବର୍ଷା କରି, ମହାବାହୁକୁ ଘେରି ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ।
ସମଦତ୍ତିସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତେଷାଂ ଚାପାନି ଭାରତ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ରାଜନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ମହାରଥୈଃ
କିନ୍ତୁ ସୌମଦତ୍ତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଧନୁଷଗୁଡିକୁ କାଟିଦେଲେ, ମହାରଥୀମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି।
ଅଥୈଷାଂ ଛିନ୍ନଧନୁଷାଂ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ରାଜଞ୍ଶିରାଂସି ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭଲ ଫଳା ଥିବା ତୀରରେ, ଯେମାନଙ୍କ ଧନୁଷ କାଟିଦିଆଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ହତା ନ୍ଯପତନ୍ରାଜନ୍ଵଜ୍ରଭଗ୍ନା ଇଵ ଦ୍ରୁମାଃ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତାନ୍ଵୀରୋ ରଣେ ପୁତ୍ରାନ୍ମହାବଲାନ୍
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ରାଜନ୍, ଯେପରି ତଡିତ୍ରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇଥିବା ଦେଖି, ସେ ଭୀର—
ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ଵିନଦରାଜନ୍ଭୂରିଶ୍ରଵସମଭ୍ଯଯାତ୍। ରଥଂ ରଥେନ ସମରେ ପୀଡଯିତ୍ଵା ମହାବଲୌ
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ ଭୀର ଗର୍ଜନ କରି, ଭୂରିଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ଆଗେଇଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥରେ ଏକାଉଁ ରଥକୁ ଦବାଇଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ହି ସମରେ ନିହତ୍ଯ ରଥଵାଜିନଃ । ଵିରଥାଵଭିଵଲ୍ଗନ୍ତୌ ସମେଯାତାଂ ମହାରଥୌ
ସେ ଦୁଇ ମହାରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ରଥଘୋଡାକୁ ମାରି, ଦୁଇଜଣ ରଥରୁ ଉତରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାଉଁ ଆସିଗଲେ।
ପ୍ରଗୃହୀତମହାଖଙ୍ଗୌ ତୌ ଚର୍ମଵରଧାରିଣୌ । ଶୁଶୁଭାତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵସ୍ଥିତୌ
ବଡ଼ ତଳୱାର ଧରି ଓ ଢାଲ ନେଇ, ସେ ଦୁଇ ନରବାଘ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅସହ୍ଯମସିଯୁଦ୍ଧାଯ ଭୂରିଶ୍ରଵସମାହଵେ। ମତ୍ଵା ଵୃକୋଦରସ୍ତୂର୍ଣମଭିପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାରଥଃ
ଭୂରିଶ୍ରବାସଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ବୃକୋଦର ମହାରଥୀ ଏହା ସହିପାରିଲେନି, ତୁରନ୍ତ ଆଗେଇଲେ।
ତତଃ ସାତ୍ଯକିମଭ୍ଯେତ୍ଯ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରଧାରିଣମ୍ । ଭୀମସେନସ୍ତ୍ଵରନ୍ରାଜନ୍ରଥମାରୋପଯତ୍ତଦା
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ରାଜନ୍, ତୁରନ୍ତ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତଳୱାର ଧରିଥିବା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ।
ତଵାପି ତନଯୋ ରାଜନ୍ଭୂରିଶ୍ରଵସମାହଵେ। ଆରୋପଯଦ୍ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍
ତୁମର ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଦେଖାରେ, ଭୂରିଶ୍ରବାସଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ।
ତସ୍ମିସ୍ତଥା ଵର୍ତମାନେ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ମହାରଥମ୍। ଅଯୋଧଯନ୍ତ ସଂରବ୍ଧାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଭରତର୍ଷଭ
ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କ୍ରୋଧିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଲୋହିତାଯତି ଚାଦିତ୍ଯେ ତ୍ଵରମାଣୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସାହସ୍ରାନ୍ନିଜଘାନ ମହାରଥାନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ପ୍ରବଳ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ହଜାର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ହି ଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଷ୍ଟାସ୍ତଦା ପାର୍ଥନିବର୍ହଣେ । ସଂପ୍ରାପ୍ଯୈଵ ଗତା ନାଶଂ ଶଲଭା ଇଵ ପାଵକମ୍
ସେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଆସି, ଆଗକୁ ଯାଇଥିବା ସମୟରେ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ, ଯେପରି ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡି ମରିଯାନ୍ତି।
ତତୋ ମତ୍ସ୍ଯାଃ କେକଯାଶ୍ଚ ଧନୁର୍ଵେଦଵିଶାରଦାଃ । ପରିଵଵ୍ରୁସ୍ତଦା ପାର୍ଥଂ ସହପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍
ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କେକୟ ଯେଉଁମାନେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ସେମାନେ ପାର୍ଥ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ ।
ଏଵସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସୂର୍ଯେଽସ୍ତମୁପଗଚ୍ଛତି। ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରମୋହଃ ସମଜାଯତ
ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମାନେ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସେନାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ଅଵହାରଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ସଂଧ୍ଯାକାଲେ ମହାରାଜ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଶ୍ରାନ୍ତଵାହନଃ
ତାପରେ ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ ସେନା ଏବଂ ଗଡିଗାଡି ଥକିଯିବାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେନା ଉପସାରଣ ଦେବା ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ପରସ୍ପରସମାଗମେ। ତେ ସେନେ ଭୃଶସଂଵିଗ୍ନେ ଯଯତୁଃ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁରୁ ସେନାମାନେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ, ଏହି ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବା ସେନାମାନେ ସ୍ୱ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ତତଃ ସ୍ଵଶିବିରଂ ଗତ୍ଵା ନ୍ଯଵିଶଂସ୍ତତ୍ର ଭାରତ। ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ ସାର୍ଧଂ କୁରଵଶ୍ଚ ଯଥାଵିଧିଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଶିବିରକୁ ପହଞ୍ଚି ନିଜ-ନିଜ ରୀତିରେ ବସିଗଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ଵିହୃତ୍ଯ ତୁ ତତୋ ରାଜନ୍ସହିତାଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଃ । ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିର୍ଯଯୁଃ
ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ରାଜା, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକସାଥି ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ ପୁନି ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିଲେ ।
ତତଃ ଶବ୍ଦୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ । ଯୁଜ୍ଯତାଂ ରଥମୁଖ୍ଯାନାଂ କଲ୍ପ୍ଯତାଂ ଚୈଵ ଦନ୍ତିନାମ୍
ତାପରେ ତୁମ ପକ୍ଷ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ରଥମାନେ ଯୋଗାଯୋଗ ହେଲେ, ହାତୀମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ସଂନହ୍ଯତାଂ ପଦାତୀନାଂ ହଯାନାଂ ଚୈଵ ଭାରତ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନାଦଶ୍ଚ ତୁମୁଲଃ ସର୍ଵତୋଽଭଵତ୍
ପଦାତି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଠିତ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ହେଲା ।