ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତୁ ଦଶଭିର୍ଗାର୍ଧ୍ରପତ୍ରୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଭୀମସେନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସମାର୍ପଯତ୍
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦଶଟି ଗୃଧ୍ରପିଙ୍ଗା, ପଥର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ସୁନା ତୀର ଦ୍ୱାରା, ମହାଧନୁଧାରୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ଭୀମସେନଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରାସୁକରଣଂ ଦୃଢମ୍ । ଚିତ୍ରଂ କାର୍ମୁକମାଦତ୍ତ ଶରାଂଶ୍ଚ ନିଶିତାନ୍ଦଶ
ଭୀମସେନ, ଅତି କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ପରାଜିତ କରିବା ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟରେ, ଏକ ଚମତ୍କାର ଏବଂ ଦୃଢ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ, ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତିର ଉଠାଇଲେ।
ଆକର୍ଣପ୍ରହିତୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵେଗଵଦ୍ଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ। ଅଵିଧ୍ଯତ୍ତୂର୍ଣମଵ୍ଯଗ୍ରଃ କୁରୁରାଜଂ ମହୋରସି
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତ୍ୱରା ଏବଂ ସିଧା ତିରଗୁଡିକୁ ଅବିରତ ଛାଡି, ଭୀମସେନ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କୁରୁରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ।
ତସ୍ଯ କାଞ୍ଚନସୂତ୍ରସ୍ଥଃ ଶରୈଃ ସଂଛାଦିତୋ ମଣିଃ। ରରାଜୋରସି ଖେ ସୂର୍ଯୋ ଗ୍ରହୈରିଵ ସମାଵୃତଃ
ସୁନା ତାର ଯୁକ୍ତ କବଚରେ ଲଗାଇଥିବା ମଣି, ତିରରେ ଢାକି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଇଥିଲା, ଆକାଶରେ ଗ୍ରହମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଇଥିବା ପରି।
ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଭୀମସେନେନ ତାଡିତ। ନାମୃଷ୍ଯତ ଯଥା ନାଗସ୍ତଲଶବ୍ଦଂ ମଦୋତ୍କଟଃ
ତୁମ ଶୂର ପୁଅ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ତଳ ଶବ୍ଦକୁ ଅଗ୍ରାହ କରିଥିବା ପରି, କିଛି ଭୟ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ଶରୈର୍ମହାରାଜ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଭୀମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ରାସଯାନୋ ଵରୂଥିନୀମ୍
ଏହିପରେ, ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁନା ତୀର ଏବଂ ପଥର ମୁଣ୍ଡ ତିର ଦ୍ୱାରା, ଭୀମକୁ ଆଘାତ କରି, ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତୌ ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ସମରେ ଭୃଶମନ୍ଯୋନ୍ଯଵିକ୍ଷତୌ । ପୁତ୍ରୌ ତେ ଦେଵସଂକାଶୌ ଵ୍ଯରୋଚେତାଂ ମହାବଲୌ
ତୁମେ ଦୁଇ ପୁଅ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାପକା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୃଢ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଥିଲେ।
ଚିତ୍ରସେନଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ସୌଭଦ୍ରଃ ପରଵୀରହା। ଅଵିଧ୍ଯଦ୍ଦଶଭିର୍ବାଣୈଃ ପୁରୁମିତ୍ରଂ ଚ ସପ୍ତଭିଃ
ସୌଭଦ୍ର, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଏବଂ ଶତ୍ରୁବିରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଚିତ୍ରସେନକୁ ଦଶଟି ତିର ଏବଂ ପୁରୁମିତ୍ରକୁ ସାତଟି ତିର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତଂ ଚ ସପ୍ତତ୍ଯା ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରସମୋ ଯୁଧି। ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ରଣେ ଵୀର ଆର୍ତିଂ ନଃ ସମଜୀଜନତ୍
ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ସପ୍ତତି ଟିଏ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ହେ ଶୂର, ଏହା ଆମୋ ମନେ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମାଇଲା।
ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ଦଶଭିଶ୍ଚିତ୍ରସେନଃ ଶିଲୀମୁଖୈଃ । ସତ୍ଯଵ୍ରତଶ୍ଚ ନଵଭିଃ ପୁରୁମିତ୍ରଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିଃ
ଚିତ୍ରସେନ ତାଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ନଉଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ପୁରୁମିତ୍ର ସାତଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ଵିକ୍ଷରନ୍ରକ୍ତଂ ଶତ୍ରୁସଂଵାରଣଂ ମହତ୍। ଚିଚ୍ଛେଦ ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଚିତ୍ରଂ କାର୍ମୁକମାର୍ଜୁନିଃ
ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଏହି ବିପକ୍ଷ ଦମନ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚାସ୍ଯ ତନୁତ୍ରାଣଂ ଶରେଣୋରସ୍ଯତାଡଯତ୍ । ତତସ୍ତେ ତାଵକା ଵୀରା ରାଜପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ
ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ଦେହର ରକ୍ଷାକବଚକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭେଦି ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ଶୂର ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ,
ସମେତ୍ଯ ଯୁଧି ସଂରବ୍ଧା ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାଞ୍ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଜଘାନ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତତ୍କର୍ମ ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସୁତାସ୍ତଵ। ଦହନ୍ତଂ ସମରେ ସୈନ୍ଯଂ ଵନେ କକ୍ଷଂ ଯଥୋଲ୍ବଣମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସେନାକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜାଳି ଦେଉଥିବା।
ଅପେତଶିଶିରେ କାଲେ ସମିଦ୍ଧମିଵ ପାଵକମ୍ । ଅତ୍ଯରୋଚତ ସୌଭଦ୍ରସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯାନି ନାଶଯନ୍
ଶୀତ ଋତୁରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି, ସୌଭଦ୍ର ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ସମୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ।
ତତ୍ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଭ୍ଯପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ସାତ୍ତୀପୁତ୍ରମାହଵେ
ଆପଣଙ୍କ ପୁଅର ଏହି କୌଶଳ ଦେଖି, ହେ ରାଜା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେ ଆସିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଷଙଭିଃ ସାରଥିଂ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଅଭିମନ୍ୟୁ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଛଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ତିନିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ତଥୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଜନ୍ସୌଭଦ୍ରଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଵିଧ୍ଯତ ମହାରାଜ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏହିପରି ହେ ରାଜା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ହେ ମହାରାଜା, ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋ ହତ୍ଵା ସାରଥିଂ ଚ ମହାବଲଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସୌଭଦ୍ରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡା ଓ ସାରଥିକୁ ମାରି, ପ୍ରବଳ ସୌଭଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହତାଶ୍ଵେ ତୁ ରଥେ ତିଷ୍ଠଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ଘୋଡା ମୃତ ହେବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, କ୍ରୋଧରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ଘୋରରୂପାଂ ଦୁରାସଦାମ୍। ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୁଜଗୋପମାମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର, ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରଥମାରୋପ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଗୌତମସ୍ତଦା। ଅପୋଵାହ ରଥେନାଜୌ ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତାପରେ ଗୌତମ ତାଙ୍କର ନିଜ ରଥରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇ, ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖିଥିବାବେଳେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ।
ତତଃ ସମାକୁଲେ ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଞ୍ଜିଘାଂସନ୍ତଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଭୟ ବ୍ୟାପିଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସମସ୍ତେ ଆଗେ ଆସିଲେ।
ତାଵକାଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ । ଜୁହ୍ଵନ୍ତଃ ସମରେ ପ୍ରାଣାନ୍ନିଜଘ୍ନୁରିତରେତରମ୍
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ମୁକ୍ତକେଶା ଵିକଵଚା ଵିରଥାଶ୍ଛିନ୍ନକାର୍ମୁକାଃ । ବାହୁଭଇଃ ସମଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ସୃଞ୍ଜଯାଃ କୁରୁଭିଃ ସହ
ଖୋଲା କେଶ, ଭଙ୍ଗ ରକ୍ଷାକବଚ, ରଥ ହାରାଇ, ଧନୁ କାଟି ଦିଆଯାଇ, ଶୃଞ୍ଜୟମାନେ କୁରୁମାନେ ସହିତ ହାତେ ହାତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାବାହୁଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ସେନାଂ ଜଘାନ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦିଵ୍ଯୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ପ୍ରବଳ ବାହୁ ଓ କ୍ରୋଧିତ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଥିବା ସେନାକୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ହେ ପ୍ରବଳ ରାଜା।
ହତେଶ୍ଵରୈର୍ଗଜୈସ୍ତତ୍ର ନରୈରଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାତିତୈଃ । ରଥିଭିଃ ସାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ସମାସ୍ତୀର୍ଯତ ମେଦିନୀ
ସେଠାରେ ମେଦିନୀ ଉପରେ ହାତୀର ମାଳିକ, ମାନବ, ଘୋଡା, ରଥର ଯୋଦ୍ଧା ଓ ସେମାନଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ପଡିଥିଲେ।
ଅଥ ରାଜନ୍ମହାବାହୁଃ ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ। ଵିକୃଷ୍ଯ ଚାପଂ ସମରେ ଭାରସାହମନୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦମ ସାତ୍ୟକି ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟାଣିଲେ।
ଯତ୍ତତ୍ସଖ୍ଯୁସ୍ତୁ ପୂର୍ଵେଣ ଅର୍ଜୁନାଦୁପଶିକ୍ଷିତମ୍ । ପ୍ରଗାଢଂ ଲଘୁ ଚିତ୍ରଂ ଚ ଦର୍ଶଯନ୍ହସ୍ତଲାଘଵମ୍। ପ୍ରାମୁଞ୍ଚତ୍ପୁଙ୍ଖସଂଯୁକ୍ତାଞ୍ଶରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ଶିଖିଥିବା ଗଭୀର, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଚତୁର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଦେଖାଇ, ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ସାତ୍ୟକି ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପତସ୍ଛାପଂ ଶରାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମୁଞ୍ଚତଃ। ଆଦଦାନସ୍ଯ ଭୂଯଶ୍ଚ ସଂଦଧାନସ୍ଯ ଚାପରାନ୍
ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିଥିବା ବେଳେ ଓ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ନିଜେ ଅନ୍ୟ ତୀର ଉଠାଇ, ତାକୁ ଧନୁଷ୍ୟରେ ଲଗାଇ, ଅବିରତ ଚଳିଥିଲେ।