ହଯାରୋହଵରାଶ୍ଚୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ । ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ସୌବଲଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଚୌଦ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ସୂରା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସୌବଳ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଘିରି ରଖିଲେ, ହେ ରାଜା।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଭକ୍ତରଥଵାହନାଃ । ଅର୍ଜୁନଂ ସମରେ ଜଘ୍ନୁସ୍ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି, ନିଜ-ନିଜ ରଥ ଓ ଯାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଗଠିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚେଦିକାଶିପଦାତୈଶ୍ଚ ରଥୈଃ ପାଞ୍ଚାଲସୃଞ୍ଜଯୈଃ । ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମାଃ। ତାଵକାନ୍ସମରେ ଜଘ୍ନୁର୍ଧର୍ମପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ଚେଦି, କାଶୀ, ପାଦାଟି, ରଥ, ପାଞ୍ଚାଳ, ସୃଞ୍ଜୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ରଥିଭିର୍ଵାରଣୈରଶ୍ଵୈଃ ପାଦାତୈଶ୍ଚ ସମୀରିତମ୍ । ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଚକ୍ରେ ମହାଭ୍ରସଦୃଶଂ ରଜଃ
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପାଦାଟିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଧୂଳି ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନପତି।
ତୋମରପ୍ରାସନାରାଚଗଜାଶ୍ଵରଥଯୋଧିନାମ୍ । ବଲେନ ମହତା ଭୀଷ୍ମଃ ସମସଞ୍ଜତ୍କିରୀଟିନା
ତୀର, ବଣ, ଅସ୍ତ୍ର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ଭୀଷ୍ମ କିରିଟିଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଆଵନ୍ତ୍ଯଃ କାଶିରାଜେନ ଭୀମସେନେନ ସୈନ୍ଧଵଃ । ଅଜାତଶତ୍ରୁର୍ମଦ୍ରାଣାମୃଷଭେଣ ଯଶଶ୍ଵିନା
ଅବନ୍ତି ରାଜା କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଭୀମସେନ ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମଦ୍ରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ସହପୁତ୍ରଃ ସହାମାତ୍ଯଃ ଶଲ୍ଯେନ ସମସଞ୍ଜତ। ଵିକର୍ଣଃ ସହଦେଵେନ ଚିତ୍ରସେନଃ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ପୁଅ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଶଳ୍ୟ ସହଦେବ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଚିତ୍ରସେନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଶଂକୁନିଂ ନ ଵିଶାଂପତେ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚକ ମହାରଥଃ
ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଡ୍ରୁପଦ, ଚେକିତାନ ଓ ଶାତ୍ୟକି ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନ ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ସପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା । କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମଭିଦ୍ରୁତୌ
ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, କୃପ ଓ କୃତବର୍ମା ଏକସାଥି ହୋଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଶ୍ଵାନି ଭ୍ରାନ୍ତନାଗରଥାନି ଚ। ସୈନ୍ଯାନି ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନି ସମନ୍ତତଃ
ଏପରି, ଅଶ୍ୱମାନେ ଦୌଡ଼ିବା, ହାତୀ ଓ ରଥମାନେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଚଳି, ସେନାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।
ନିରଭ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତସ୍ତୀଵ୍ରା ଦିଶଶ୍ଚ ରଜସା ଵୃତାଃ । ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ମହୋତ୍କାଶ୍ଚ ସନିର୍ଘାତା ଵିଶାଂପତେ
ନିରମେଘ ଆକାଶରେ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଜୁଳି ଚମକିଲା, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଧୂଳି ଢାକି ରଖିଲା; ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଇଲା, ହେ ଜନପତି, ତଡ଼ିତର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାଵାତଃ ପାଂସୁଵର୍ଷଂ ପପାତ ଚ । ନଭସ୍ଯନ୍ତର୍ଦଧେ ସୂର୍ଯଃ ସୈନ୍ଯେନ ସଜସା ଵୃତଃ
ବଡ଼ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳିର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା; ସୈନ୍ୟ ଓ ଧୂଳିରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ପ୍ରମୋହଃ ସର୍ଵସତ୍ଵାନାମତୀଵ ସମପଦ୍ଯତ। ରଜସା ଚାଭିଭୂତାନାମସ୍ତ୍ରଜାଲୈଶ୍ଚ ତୁଦ୍ଯତାମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତିରତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଧୂଳି ଓ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ।
ଵୀରବାହୁଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ସର୍ଵାଵରଣଭେଦିନାମ୍ । ସଂଘାତଃ ଶରଜାଲାନାଂ ତୁମୁଲଃ ସମପଦ୍ଯତ
ବୀରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ଭେଦ କରିପାରିବା ତୀରବର୍ଷାର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପ୍ରକାଶଂ ଚକ୍ରୁରାକାଶମୁଦ୍ଯତାନି ଭୁଜୋତ୍ତମୈଃ । ନକ୍ଷତ୍ରଵିମଲାଭାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଭରତର୍ଷଭ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜମାନେ ଉଠାଇଥିବା, ନିର୍ମଳ ତାରାପରି ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆର୍ଷଭାଣି ଵିଚିତ୍ରାଣି ରୁକ୍ମଜାଲାଵୃତାନି ଚ । ସଂପେତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଚର୍ମାଣି ଭରତର୍ଷଭ
ସୁନ୍ଦର ଚର୍ମମାନେ, ସୁନା ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ମୃଗଶିର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଡ଼ିଗଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୂର୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈଃ ପାତ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ । ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସ୍ଵଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଶରୀରାଣି ଶିରାଂସି ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ତଳୱାରରେ କଟାଯାଇଥିବା ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା ।
ଭଗ୍ନଚକ୍ରାକ୍ଷନୀଡାଶ୍ଚ ନିପାତିତମହାଧ୍ଵଜାଃ । ହତାଶ୍ଵାଃ ପୃଥିଵୀଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ମହାରଥାଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଚକ୍ର ଓ ଅକ୍ଷ, ଭୂମିରେ ପଡିଯାଇଥିବା ବଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ମୃତ ଘୋଡା ସହିତ ମହାରଥୀମାନେ ଏଠି ଉଠି ଉଠି ଭୂମିରେ ଶୟାନ ହେଇଥିଲେ ।
ପରିପେତୁର୍ହଯାଶ୍ଚାତ୍ର କେଚିଚ୍ଛସ୍ତ୍ରକୃତଵ୍ରଣାଃ । ରଥାନ୍ଵିପରିକର୍ଷନ୍ତୋ ହତେଷୁ ରଥଯୋଧିଷୁ
ଏଠି ଉଠି କିଛି ଘୋଡା, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ଲାଗି ଆହତ, ମୃତ ରଥଯୋଧାମାନଙ୍କୁ ଟାଣି ରଥକୁ ଘସି ଘସି ଚାଲିଥିଲେ ।
ଶରାହତା ଭିନ୍ନଦେହା ବଦ୍ଧଯୋକ୍ରା ହଯୋତ୍ତମାଃ । ଯୁଗାନି ପର୍ଯକର୍ଷନ୍ତ ତତ୍ରତତ୍ର ସ୍ମ ଭାରତ
ତୀରରେ ଆଘାତ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହ ଓ ଯୋକ୍ରେ ବାନ୍ଧା ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡାମାନେ ଏଠି ଉଠି ଯୋକ୍କୁ ଟାଣି ଚାଲିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସସୂତାଶ୍ଚ ସାଶ୍ଵାଃ ସରଥଯୋଧିନଃ । ଏକେନ ବଲିନା ରାଜନ୍ଵାରଣେନ ଵିମର୍ଦିତାଃ
ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ରଥଚାଳକ, ଘୋଡା ଓ ରଥଯୋଧାମାନେ ଚିଁଡି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ରାଜା ।
ଗନ୍ଧହସ୍ତିମଦସ୍ରାଵମାଘ୍ରାଯ ବହଵୋ ରଣେ। ସନ୍ନିପାତେ ବଲୌଘାନାଂ ଗଜୈର୍ମମୃଦିରେ ଗଜାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନଙ୍କର ମଦ ଗନ୍ଧ ନେଇ ଅନେକ ହାତୀ ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଦୁଃସାହସିକ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।
ସତୋମରୈର୍ମହାମାତ୍ରୈର୍ନିପତଦ୍ଭିର୍ଗତାସୁଭିଃ । ବଭୂଵାଯୋଧନଂ ଛନ୍ନଂ ନାରାଚାଭିହତୈର୍ଗଜୈଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ ଲାଗି ମୃତ ହାତୀ ଓ ବଡ଼ ହାତୀଚାଳକମାନେ ପଡିଯାଇଥିବାରୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାୟ ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ସନ୍ନିପାତେ ବଲୌଘାନାଂ ପ୍ରେଷିତୈର୍ଵରଵାରଣୈଃ । ନିପେତୁର୍ଯୁଧି ସଂଭଗ୍ନାଃ ସଯୋଧାଃ ସଧ୍ଵଜା ଗଜାଃ
ସଂଘର୍ଷରେ ନିର୍ବାଚିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯୋଧା ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ପଡିଯାଇଥିଲେ ।
ନାଗରାଜୋପମୈର୍ହସ୍ତୈର୍ନାଗୈରାକ୍ଷିପ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହାରାଜ ସଂଭଗ୍ନା ରଥକୂବରାଃ
ରାଜା ତୁଳ୍ୟ ହାତୀମାନଙ୍କର ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥକୁବରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ମହାରାଜ ।
ଵିଶୀର୍ଣରଥସଙ୍ଘାଶ୍ଚ କେଶେଷ୍ଵାକ୍ଷିପ୍ଯ ଦନ୍ତିଭିଃ । ଦ୍ରୁମଶାଖା ଇଵାଵିଧ୍ଯ ନିଷ୍ପିଷ୍ଟା ରଥିନୋ ରଣେ
ହାତୀମାନେ ଯୋଧାମାନଙ୍କୁ କେଶରେ ଧରି ଭାଙ୍ଗି ଦିଅଥିବାରୁ ରଥମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଏହା ଗଛର ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରି ।
ରଥେଷୁ ଚ ରଥାନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ସଂସକ୍ତାନ୍ଵରଵାରଣାଃ । ଵିକର୍ଷନ୍ତୋ ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ସଂପେତୁଃ ସର୍ଵଶବ୍ଦଗାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ଅନ୍ୟ ରଥ ସହିତ ଜଡି ରଥମାନେ ଟାଣି ନେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ତେଜନା ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ତେଷାଂ ତଥା କର୍ଷତାଂ ତୁ ଗଜାନାଂ ରୂପମାବଭୌ । ସରଃସୁ ନଲିନୀଜାଲଂ ଵିଷକ୍ତମିଵ କର୍ଷତାମ୍
ହାତୀମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ଟାଣି ନେଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୂପ ଏକ ହ୍ରଦରୁ ଉଖି ନିଆଯାଇଥିବା ପଦ୍ମମାଳା ପରି ଲାଗୁଥିଲା ।
ଏଵଂ ସଂଛାଦିତଂ ତତ୍ର ବଭୂଵାଯୋଧନଂ ମହତ୍। ସାଦିଭିଶ୍ଚ ପଦାତୈଶ୍ଚ ସଧ୍ଵଜୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ
ଏପରି ଭାବରେ ଏଠି ଉଠି ପଦାତି, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଯୋଧା ଓ ମହାରଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଆଛାଦିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ସହ ମତ୍ସ୍ଯେନ ଵିରାଟେନ ଵିଶାଂପତେ। ଭୀଷ୍ମମାଶୁ ମହେଷ୍ଵାସମାସସାଦ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଭିରାଟ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଦୁର୍ଜୟ ମହାଧନୁର୍ଧର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ ।