ଆଶୁଶ୍ରୁମ ଭୃଶଂ ଚାସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵାଭିଗର୍ଜତଃ। ସୁଘୋରଂ ତଲଯୋଃ ଶବ୍ଦଂ ନିଘ୍ନତସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଲୁ ତାଙ୍କର ତଳର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଜ୍ଜନ ପରି, ତୁମର ସେନାକୁ ମାରୁଥିବାବେଳେ।
ଚଣ୍ଡଵାତୋ ଯଥା ମେଘଃ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନଯିତ୍ନୁମାନ୍ । ଦିଶଃ ସଂପ୍ଲାଵଯନ୍ସର୍ଵାଃ ଶରଵର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ଚଣ୍ଡ ପବନ ଚାଳିଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ତୁଡ଼ି ଥିବା ମେଘ ପରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଶାକୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଉଜାଡ଼ିଦେଲେ।
ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଭୈରଵାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଦିଶଂ ପ୍ରାଚୀଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଚ ନ ଜାନୀମୋଽସ୍ତ୍ରମୋହିତାଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ; ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଆମେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବୁଝିପାରିଲୁ ନାହିଁ।
କାନ୍ଦିଗ୍ଭୂତା ଶ୍ରାନ୍ତପତ୍ରା ହତାଶ୍ଵା ହତଚେତସଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଯୋଧାସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା ଓ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏକାପରେକି ଆଲିଂଗନ କଲେ, ହେ ଭାରତବୀର।
ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ସହ ସର୍ଵୈସ୍ତଵାତ୍ମଜୈଃ । ତେଷାମାର୍ତାଯନମଭୂଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ
ସମସ୍ତେ ତୁମର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ସମୁତ୍ପତନ୍ତି ଵିତ୍ରସ୍ତା ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନସ୍ତଥା । ସାଦିନଶ୍ଚାଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ଚାପି ପଦାତଯଃ
ଭୟରେ ରଥୀମାନେ ରଥରୁ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ, ଓ ପଦାତିମାନେ ଭୂମିରେ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ଭୀତାନି ଵ୍ଯଵାଲୀଯନ୍ତ ଭାରତ
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ଗଞ୍ଜନ, ଆଶନିର ତଣ୍ଡା ପରି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଚିଁଡ଼ାଯିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ଅଥ କାମ୍ଭୋଜୈଜରଶ୍ଵୈର୍ମହଦ୍ଭିଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିଭିଃ । ଗୋପାନାଂ ବହୁସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ବାଲୈର୍ଗାପାଯନୈର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ, କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ବଡ଼ ଓ ତେଜ ଘୋଡ଼ାରେ ବହୁ ହଜାର ଯୁବକ ଗୋପମାନେ ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ମଦ୍ରସୌଵୀରଗାନ୍ଧାରୈସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତୈଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ । ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗାଧିପତିର୍ଵୃତଃ
କଳିଙ୍ଗର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ମଦ୍ର, ସୌଭୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ନାନାନରଗଣୌଘୈଶ୍ଚ ଦୁଃଶାସନପୁରଃସରଃ । ଜଯଦ୍ରଥଶ୍ଚ ନୃପତିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵରାଜଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବହୁ ସେନା ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକସାଥି ଯୋଗ ଦେଲେ।
ହଯାରୋହଵରାଶ୍ଚୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ । ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ସୌବଲଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଚୌଦ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ସୂରା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସୌବଳ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଘିରି ରଖିଲେ, ହେ ରାଜା।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଭକ୍ତରଥଵାହନାଃ । ଅର୍ଜୁନଂ ସମରେ ଜଘ୍ନୁସ୍ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି, ନିଜ-ନିଜ ରଥ ଓ ଯାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଗଠିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚେଦିକାଶିପଦାତୈଶ୍ଚ ରଥୈଃ ପାଞ୍ଚାଲସୃଞ୍ଜଯୈଃ । ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମାଃ। ତାଵକାନ୍ସମରେ ଜଘ୍ନୁର୍ଧର୍ମପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ଚେଦି, କାଶୀ, ପାଦାଟି, ରଥ, ପାଞ୍ଚାଳ, ସୃଞ୍ଜୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ରଥିଭିର୍ଵାରଣୈରଶ୍ଵୈଃ ପାଦାତୈଶ୍ଚ ସମୀରିତମ୍ । ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଚକ୍ରେ ମହାଭ୍ରସଦୃଶଂ ରଜଃ
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପାଦାଟିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଧୂଳି ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନପତି।
ତୋମରପ୍ରାସନାରାଚଗଜାଶ୍ଵରଥଯୋଧିନାମ୍ । ବଲେନ ମହତା ଭୀଷ୍ମଃ ସମସଞ୍ଜତ୍କିରୀଟିନା
ତୀର, ବଣ, ଅସ୍ତ୍ର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ଭୀଷ୍ମ କିରିଟିଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଆଵନ୍ତ୍ଯଃ କାଶିରାଜେନ ଭୀମସେନେନ ସୈନ୍ଧଵଃ । ଅଜାତଶତ୍ରୁର୍ମଦ୍ରାଣାମୃଷଭେଣ ଯଶଶ୍ଵିନା
ଅବନ୍ତି ରାଜା କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଭୀମସେନ ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମଦ୍ରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ସହପୁତ୍ରଃ ସହାମାତ୍ଯଃ ଶଲ୍ଯେନ ସମସଞ୍ଜତ। ଵିକର୍ଣଃ ସହଦେଵେନ ଚିତ୍ରସେନଃ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ପୁଅ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଶଳ୍ୟ ସହଦେବ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଚିତ୍ରସେନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଶଂକୁନିଂ ନ ଵିଶାଂପତେ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚକ ମହାରଥଃ
ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଡ୍ରୁପଦ, ଚେକିତାନ ଓ ଶାତ୍ୟକି ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନ ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ସପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା । କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମଭିଦ୍ରୁତୌ
ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, କୃପ ଓ କୃତବର୍ମା ଏକସାଥି ହୋଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଶ୍ଵାନି ଭ୍ରାନ୍ତନାଗରଥାନି ଚ। ସୈନ୍ଯାନି ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନି ସମନ୍ତତଃ
ଏପରି, ଅଶ୍ୱମାନେ ଦୌଡ଼ିବା, ହାତୀ ଓ ରଥମାନେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଚଳି, ସେନାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।
ନିରଭ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତସ୍ତୀଵ୍ରା ଦିଶଶ୍ଚ ରଜସା ଵୃତାଃ । ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ମହୋତ୍କାଶ୍ଚ ସନିର୍ଘାତା ଵିଶାଂପତେ
ନିରମେଘ ଆକାଶରେ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଜୁଳି ଚମକିଲା, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଧୂଳି ଢାକି ରଖିଲା; ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଇଲା, ହେ ଜନପତି, ତଡ଼ିତର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାଵାତଃ ପାଂସୁଵର୍ଷଂ ପପାତ ଚ । ନଭସ୍ଯନ୍ତର୍ଦଧେ ସୂର୍ଯଃ ସୈନ୍ଯେନ ସଜସା ଵୃତଃ
ବଡ଼ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳିର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା; ସୈନ୍ୟ ଓ ଧୂଳିରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ପ୍ରମୋହଃ ସର୍ଵସତ୍ଵାନାମତୀଵ ସମପଦ୍ଯତ। ରଜସା ଚାଭିଭୂତାନାମସ୍ତ୍ରଜାଲୈଶ୍ଚ ତୁଦ୍ଯତାମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତିରତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଧୂଳି ଓ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ।
ଵୀରବାହୁଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ସର୍ଵାଵରଣଭେଦିନାମ୍ । ସଂଘାତଃ ଶରଜାଲାନାଂ ତୁମୁଲଃ ସମପଦ୍ଯତ
ବୀରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ଭେଦ କରିପାରିବା ତୀରବର୍ଷାର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପ୍ରକାଶଂ ଚକ୍ରୁରାକାଶମୁଦ୍ଯତାନି ଭୁଜୋତ୍ତମୈଃ । ନକ୍ଷତ୍ରଵିମଲାଭାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଭରତର୍ଷଭ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜମାନେ ଉଠାଇଥିବା, ନିର୍ମଳ ତାରାପରି ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆର୍ଷଭାଣି ଵିଚିତ୍ରାଣି ରୁକ୍ମଜାଲାଵୃତାନି ଚ । ସଂପେତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଚର୍ମାଣି ଭରତର୍ଷଭ
ସୁନ୍ଦର ଚର୍ମମାନେ, ସୁନା ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ମୃଗଶିର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଡ଼ିଗଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୂର୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈଃ ପାତ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ । ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସ୍ଵଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଶରୀରାଣି ଶିରାଂସି ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ତଳୱାରରେ କଟାଯାଇଥିବା ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା ।
ଭଗ୍ନଚକ୍ରାକ୍ଷନୀଡାଶ୍ଚ ନିପାତିତମହାଧ୍ଵଜାଃ । ହତାଶ୍ଵାଃ ପୃଥିଵୀଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ମହାରଥାଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଚକ୍ର ଓ ଅକ୍ଷ, ଭୂମିରେ ପଡିଯାଇଥିବା ବଡ଼ ଧ୍ୱଜ, ମୃତ ଘୋଡା ସହିତ ମହାରଥୀମାନେ ଏଠି ଉଠି ଉଠି ଭୂମିରେ ଶୟାନ ହେଇଥିଲେ ।
ପରିପେତୁର୍ହଯାଶ୍ଚାତ୍ର କେଚିଚ୍ଛସ୍ତ୍ରକୃତଵ୍ରଣାଃ । ରଥାନ୍ଵିପରିକର୍ଷନ୍ତୋ ହତେଷୁ ରଥଯୋଧିଷୁ
ଏଠି ଉଠି କିଛି ଘୋଡା, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ଲାଗି ଆହତ, ମୃତ ରଥଯୋଧାମାନଙ୍କୁ ଟାଣି ରଥକୁ ଘସି ଘସି ଚାଲିଥିଲେ ।
ଶରାହତା ଭିନ୍ନଦେହା ବଦ୍ଧଯୋକ୍ରା ହଯୋତ୍ତମାଃ । ଯୁଗାନି ପର୍ଯକର୍ଷନ୍ତ ତତ୍ରତତ୍ର ସ୍ମ ଭାରତ
ତୀରରେ ଆଘାତ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହ ଓ ଯୋକ୍ରେ ବାନ୍ଧା ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡାମାନେ ଏଠି ଉଠି ଯୋକ୍କୁ ଟାଣି ଚାଲିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ ।