ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜାନୁଭିଶ୍ଚୈଵ ତଲୈଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଂପତେ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ରିରେ ଵୀରାସ୍ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ଓ ବୀରପୁରୁଷ, ତୁମର ସେନାର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକାପରେକି ମୁଷ୍ଟି, ଗୁଡ଼ି, ତଳ ଦେଇ ଘୁସି ମାରିଥିଲେ।
ପତିତୈଃ ପାତ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଭୂତଲେ। ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ରତତ୍ର ଜନେଶ୍ଵର
ପଡ଼ିଥିବା, ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ଭୂମିରେ ତଳମଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖି, ଏଠା ଓ ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରାଜା।
ଵିରଥା ରଥିନଶ୍ଚାତ୍ର ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରଧାରିଣଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵନ୍ତଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ
ଏଠି ରଥ ହାରାଇଥିବା ରଥୀମାନେ ଓ ତଳଓ ତରୱାରି ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାପରେକି ହମଲା କରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା କଲିଙ୍ଗୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଵର୍ତତ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ବହୁ କଳିଙ୍ଗ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଇ ଘିରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍। ଭୀଷ୍ମମଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘିରି, କ୍ରୋଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂସକ୍ତାନ୍ଭ୍ରାତୄନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଂଙ୍ଗେଯମୁଦ୍ଯତାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ଧନୁଷୋ ଗାଣ୍ଡିଵସ୍ଯ ଚ। ଧ୍ଵଜଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ନୋ ଭଯମାଵିଶତ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖର ଗଞ୍ଜନ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ତଣ୍ଡା, ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଭରିଗଲୁ।
ସିଂହଲାଙ୍ଗୂଲମାକାଶେ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପର୍ଵତମ୍। ଅସଞ୍ଜମାନଂ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଧୂମକେତୁମିଵୋତ୍ଥିତମ୍
ସିଂହର ପୁଛ ଥିବା ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜଟି ଆକାଶରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଡୋଳୁଥିଲା, ଧୂମ୍ରକେତୁ ପରି ଉଠିଥିଲା।
ବହୁଵର୍ଣଂ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାନରଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅପଶ୍ଯାମ ମହାରାଜ ଧ୍ଵଜଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧ୍ୱଜଟି ଅନେକ ରଙ୍ଗର, ବିଚିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ, ବାନର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ସୁଵର୍ଣପୃଷ୍ଠଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ରଣେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ଵିଦ୍ଯୁତଂ ମେଘମଧ୍ଯସ୍ଥାଂ ଭ୍ରାଜମାନାମିଵାମ୍ବରେ । ଦଦୃଶୁର୍ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଯୋଧା ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠଂ ମହାମୃଧେ
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖିଲେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଠି ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଆଶୁଶ୍ରୁମ ଭୃଶଂ ଚାସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵାଭିଗର୍ଜତଃ। ସୁଘୋରଂ ତଲଯୋଃ ଶବ୍ଦଂ ନିଘ୍ନତସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଲୁ ତାଙ୍କର ତଳର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଜ୍ଜନ ପରି, ତୁମର ସେନାକୁ ମାରୁଥିବାବେଳେ।
ଚଣ୍ଡଵାତୋ ଯଥା ମେଘଃ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନଯିତ୍ନୁମାନ୍ । ଦିଶଃ ସଂପ୍ଲାଵଯନ୍ସର୍ଵାଃ ଶରଵର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ଚଣ୍ଡ ପବନ ଚାଳିଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ତୁଡ଼ି ଥିବା ମେଘ ପରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଶାକୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଉଜାଡ଼ିଦେଲେ।
ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଭୈରଵାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଦିଶଂ ପ୍ରାଚୀଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଚ ନ ଜାନୀମୋଽସ୍ତ୍ରମୋହିତାଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ; ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଆମେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବୁଝିପାରିଲୁ ନାହିଁ।
କାନ୍ଦିଗ୍ଭୂତା ଶ୍ରାନ୍ତପତ୍ରା ହତାଶ୍ଵା ହତଚେତସଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଯୋଧାସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା ଓ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏକାପରେକି ଆଲିଂଗନ କଲେ, ହେ ଭାରତବୀର।
ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ସହ ସର୍ଵୈସ୍ତଵାତ୍ମଜୈଃ । ତେଷାମାର୍ତାଯନମଭୂଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ
ସମସ୍ତେ ତୁମର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ସମୁତ୍ପତନ୍ତି ଵିତ୍ରସ୍ତା ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନସ୍ତଥା । ସାଦିନଶ୍ଚାଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ଚାପି ପଦାତଯଃ
ଭୟରେ ରଥୀମାନେ ରଥରୁ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ, ଓ ପଦାତିମାନେ ଭୂମିରେ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ଭୀତାନି ଵ୍ଯଵାଲୀଯନ୍ତ ଭାରତ
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ଗଞ୍ଜନ, ଆଶନିର ତଣ୍ଡା ପରି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଚିଁଡ଼ାଯିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ଅଥ କାମ୍ଭୋଜୈଜରଶ୍ଵୈର୍ମହଦ୍ଭିଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିଭିଃ । ଗୋପାନାଂ ବହୁସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ବାଲୈର୍ଗାପାଯନୈର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ, କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ବଡ଼ ଓ ତେଜ ଘୋଡ଼ାରେ ବହୁ ହଜାର ଯୁବକ ଗୋପମାନେ ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ମଦ୍ରସୌଵୀରଗାନ୍ଧାରୈସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତୈଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ । ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗାଧିପତିର୍ଵୃତଃ
କଳିଙ୍ଗର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ମଦ୍ର, ସୌଭୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ନାନାନରଗଣୌଘୈଶ୍ଚ ଦୁଃଶାସନପୁରଃସରଃ । ଜଯଦ୍ରଥଶ୍ଚ ନୃପତିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵରାଜଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବହୁ ସେନା ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକସାଥି ଯୋଗ ଦେଲେ।
ହଯାରୋହଵରାଶ୍ଚୈଵ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ । ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ସୌବଲଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଚୌଦ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ସୂରା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସୌବଳ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଘିରି ରଖିଲେ, ହେ ରାଜା।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଵିଭକ୍ତରଥଵାହନାଃ । ଅର୍ଜୁନଂ ସମରେ ଜଘ୍ନୁସ୍ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି, ନିଜ-ନିଜ ରଥ ଓ ଯାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଗଠିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚେଦିକାଶିପଦାତୈଶ୍ଚ ରଥୈଃ ପାଞ୍ଚାଲସୃଞ୍ଜଯୈଃ । ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମାଃ। ତାଵକାନ୍ସମରେ ଜଘ୍ନୁର୍ଧର୍ମପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ଚେଦି, କାଶୀ, ପାଦାଟି, ରଥ, ପାଞ୍ଚାଳ, ସୃଞ୍ଜୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ତୁମର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ରଥିଭିର୍ଵାରଣୈରଶ୍ଵୈଃ ପାଦାତୈଶ୍ଚ ସମୀରିତମ୍ । ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଚକ୍ରେ ମହାଭ୍ରସଦୃଶଂ ରଜଃ
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପାଦାଟିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଧୂଳି ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନପତି।
ତୋମରପ୍ରାସନାରାଚଗଜାଶ୍ଵରଥଯୋଧିନାମ୍ । ବଲେନ ମହତା ଭୀଷ୍ମଃ ସମସଞ୍ଜତ୍କିରୀଟିନା
ତୀର, ବଣ, ଅସ୍ତ୍ର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ଭୀଷ୍ମ କିରିଟିଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ଆଵନ୍ତ୍ଯଃ କାଶିରାଜେନ ଭୀମସେନେନ ସୈନ୍ଧଵଃ । ଅଜାତଶତ୍ରୁର୍ମଦ୍ରାଣାମୃଷଭେଣ ଯଶଶ୍ଵିନା
ଅବନ୍ତି ରାଜା କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଭୀମସେନ ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମଦ୍ରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ସହପୁତ୍ରଃ ସହାମାତ୍ଯଃ ଶଲ୍ଯେନ ସମସଞ୍ଜତ। ଵିକର୍ଣଃ ସହଦେଵେନ ଚିତ୍ରସେନଃ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ପୁଅ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଶଳ୍ୟ ସହଦେବ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଚିତ୍ରସେନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଶଂକୁନିଂ ନ ଵିଶାଂପତେ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚକ ମହାରଥଃ
ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଡ୍ରୁପଦ, ଚେକିତାନ ଓ ଶାତ୍ୟକି ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନ ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ସପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା । କୃପଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମଭିଦ୍ରୁତୌ
ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, କୃପ ଓ କୃତବର୍ମା ଏକସାଥି ହୋଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଶ୍ଵାନି ଭ୍ରାନ୍ତନାଗରଥାନି ଚ। ସୈନ୍ଯାନି ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନି ସମନ୍ତତଃ
ଏପରି, ଅଶ୍ୱମାନେ ଦୌଡ଼ିବା, ହାତୀ ଓ ରଥମାନେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଚଳି, ସେନାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।