ସଂରବ୍ଧାନାଂ ଚ ଵୀରାଣାଂ ଧୀରାଣାମମିତୌଜସାମ୍ । ଧନୁର୍ଜ୍ଯାତଲଶବ୍ଦେନ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ
ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦରେ କିଛି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ଉତ୍ଥିତେଷୁ କବନ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵତଃ ଶୋମିତୋଦକେ। ସମରେ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ନୃପା ରିପୁଵଧୋଦ୍ଯତାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଶରୀର ଉଠିଥିଲେ, ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଶରଶକ୍ତିଗଦାଭିସ୍ତେ ଖଙ୍ଗୈଶ୍ଚାମିତତେଜସଃ । ନିଜଘ୍ନୁଃ ସମରେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶୂରାଃ ପରିଘବାହଵଃ
ତୀର, ଶକ୍ତି, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ବଭ୍ରମୁଃ କୁଞ୍ଜରାଶ୍ଚାତ୍ର ଶରୈର୍ଵିଦ୍ଧା ନିରଙ୍କୁଶାଃ । ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ହତାରୋହା ଦିଶୋ ଦଶ
ଏଠି, ତୀରରେ ଭିଦ୍ରା ହାତୀମାନେ ଅଙ୍କୁଶ ହରାଇ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ; ଘୋଡାମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ୱାର ମରିଗଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଉତ୍ପତ୍ଯ ନିପତନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ଶରଘାତପ୍ରପୀଡିତାଃ। ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ଯୋଧା ଭରତସତ୍ତମ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର କିଛି ଯୋଧା, ତୀରର ଆକ୍ରମଣରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ଉଡ଼ି ଏକଥିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଵାହାନାମୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନାଂ କାର୍ମୁକାଣାଂ ଚ ଭାରତ। ଗଦାନାଂ ପରିଘାଣାଂ ଚ ହସ୍ତାନାଂ ଚୋରୁଭିଃ ସହ
ହେ ଭାରତ, ଘୋଡାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଧନୁ, ଗଦା, ପରିଘ, ହାତ ଓ ବାହୁଗୁଡିକ ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ପାଦାନାଂ ଭୂଷଣାନାଂ ଚ କେଯୂରାଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ। ରାଶଯସ୍ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଭୀମସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଭୀମଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ, ପାଦ, ଗହଣା ଓ କେୟୂରର ଏକାଉଁଠି ତାଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଅଶ୍ଵାନାଂ କୁଞ୍ଜରାଣାଂ ଚ ରଥାନାଂ ଚାନିଵର୍ତିନାମ୍ । ସଙ୍ଘାତାଃ ସ୍ମ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଶାଂପତେ
ହେ ଜନମାନ୍ୟ ନାଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ଫେରିନଥିବା ରଥମାନଙ୍କର ତାଳ ଏଠିଏଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଗଦାଭିରସିଭିଃ ପ୍ରାସୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚ ନତପର୍ଵଭିଃ । ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପର ତତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କାଲ ଆଗତେ
ମୃତ୍ୟୁ ଘଣ୍ଟା ଆସିଥିବା ସମୟରେ, ଗଦା, ଖଡ଼ା, ବିଦ୍ୟା, ଓ ଭାଙ୍ଗା ତୀର ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅପରେ ବାହୁଭିର୍ଵୀରା ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲା ଯୁଧି। ବହୁଧା ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ଆଯସୈଃ ପରିଘୈରିଵ
ଅନ୍ୟ କିଛି ବୀର, ହାତେ ହାତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ ଅନେକ ଭାବରେ ଏକାଉଁଠି ଗଠି ହୋଇଥିଲେ, ଆୟସ ପରିଘ ଦ୍ୱାରା।
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜାନୁଭିଶ୍ଚୈଵ ତଲୈଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଂପତେ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ରିରେ ଵୀରାସ୍ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ଓ ବୀରପୁରୁଷ, ତୁମର ସେନାର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକାପରେକି ମୁଷ୍ଟି, ଗୁଡ଼ି, ତଳ ଦେଇ ଘୁସି ମାରିଥିଲେ।
ପତିତୈଃ ପାତ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଭୂତଲେ। ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ରତତ୍ର ଜନେଶ୍ଵର
ପଡ଼ିଥିବା, ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ଭୂମିରେ ତଳମଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖି, ଏଠା ଓ ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରାଜା।
ଵିରଥା ରଥିନଶ୍ଚାତ୍ର ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରଧାରିଣଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵନ୍ତଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ
ଏଠି ରଥ ହାରାଇଥିବା ରଥୀମାନେ ଓ ତଳଓ ତରୱାରି ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାପରେକି ହମଲା କରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା କଲିଙ୍ଗୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଵର୍ତତ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ବହୁ କଳିଙ୍ଗ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଇ ଘିରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍। ଭୀଷ୍ମମଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘିରି, କ୍ରୋଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂସକ୍ତାନ୍ଭ୍ରାତୄନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଂଙ୍ଗେଯମୁଦ୍ଯତାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ଧନୁଷୋ ଗାଣ୍ଡିଵସ୍ଯ ଚ। ଧ୍ଵଜଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ନୋ ଭଯମାଵିଶତ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖର ଗଞ୍ଜନ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ତଣ୍ଡା, ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଭରିଗଲୁ।
ସିଂହଲାଙ୍ଗୂଲମାକାଶେ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପର୍ଵତମ୍। ଅସଞ୍ଜମାନଂ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଧୂମକେତୁମିଵୋତ୍ଥିତମ୍
ସିଂହର ପୁଛ ଥିବା ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜଟି ଆକାଶରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଡୋଳୁଥିଲା, ଧୂମ୍ରକେତୁ ପରି ଉଠିଥିଲା।
ବହୁଵର୍ଣଂ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାନରଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅପଶ୍ଯାମ ମହାରାଜ ଧ୍ଵଜଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧ୍ୱଜଟି ଅନେକ ରଙ୍ଗର, ବିଚିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ, ବାନର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ସୁଵର୍ଣପୃଷ୍ଠଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ରଣେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ଵିଦ୍ଯୁତଂ ମେଘମଧ୍ଯସ୍ଥାଂ ଭ୍ରାଜମାନାମିଵାମ୍ବରେ । ଦଦୃଶୁର୍ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଯୋଧା ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠଂ ମହାମୃଧେ
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖିଲେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଠି ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଆଶୁଶ୍ରୁମ ଭୃଶଂ ଚାସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵାଭିଗର୍ଜତଃ। ସୁଘୋରଂ ତଲଯୋଃ ଶବ୍ଦଂ ନିଘ୍ନତସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଲୁ ତାଙ୍କର ତଳର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଜ୍ଜନ ପରି, ତୁମର ସେନାକୁ ମାରୁଥିବାବେଳେ।
ଚଣ୍ଡଵାତୋ ଯଥା ମେଘଃ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନଯିତ୍ନୁମାନ୍ । ଦିଶଃ ସଂପ୍ଲାଵଯନ୍ସର୍ଵାଃ ଶରଵର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ଚଣ୍ଡ ପବନ ଚାଳିଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ତୁଡ଼ି ଥିବା ମେଘ ପରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଶାକୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଉଜାଡ଼ିଦେଲେ।
ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଙ୍ଗେଯଂ ଭୈରଵାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଦିଶଂ ପ୍ରାଚୀଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଚ ନ ଜାନୀମୋଽସ୍ତ୍ରମୋହିତାଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ; ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଆମେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବୁଝିପାରିଲୁ ନାହିଁ।
କାନ୍ଦିଗ୍ଭୂତା ଶ୍ରାନ୍ତପତ୍ରା ହତାଶ୍ଵା ହତଚେତସଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଯୋଧାସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା ଓ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏକାପରେକି ଆଲିଂଗନ କଲେ, ହେ ଭାରତବୀର।
ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ସହ ସର୍ଵୈସ୍ତଵାତ୍ମଜୈଃ । ତେଷାମାର୍ତାଯନମଭୂଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ
ସମସ୍ତେ ତୁମର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
ସମୁତ୍ପତନ୍ତି ଵିତ୍ରସ୍ତା ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନସ୍ତଥା । ସାଦିନଶ୍ଚାଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ଚାପି ପଦାତଯଃ
ଭୟରେ ରଥୀମାନେ ରଥରୁ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ, ଓ ପଦାତିମାନେ ଭୂମିରେ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ଭୀତାନି ଵ୍ଯଵାଲୀଯନ୍ତ ଭାରତ
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ଗଞ୍ଜନ, ଆଶନିର ତଣ୍ଡା ପରି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଚିଁଡ଼ାଯିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ଅଥ କାମ୍ଭୋଜୈଜରଶ୍ଵୈର୍ମହଦ୍ଭିଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିଭିଃ । ଗୋପାନାଂ ବହୁସାହସ୍ତ୍ରୈର୍ବାଲୈର୍ଗାପାଯନୈର୍ଵୃତଃ
ତାପରେ, କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ବଡ଼ ଓ ତେଜ ଘୋଡ଼ାରେ ବହୁ ହଜାର ଯୁବକ ଗୋପମାନେ ଘିରି ରହିଥିଲେ।
ମଦ୍ରସୌଵୀରଗାନ୍ଧାରୈସ୍ତ୍ରୈଗର୍ତୈଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ । ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗାଧିପତିର୍ଵୃତଃ
କଳିଙ୍ଗର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ମଦ୍ର, ସୌଭୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ନାନାନରଗଣୌଘୈଶ୍ଚ ଦୁଃଶାସନପୁରଃସରଃ । ଜଯଦ୍ରଥଶ୍ଚ ନୃପତିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵରାଜଭିଃ
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବହୁ ସେନା ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକସାଥି ଯୋଗ ଦେଲେ।