ଯୁଯୁତ୍ସଵସ୍ତେ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵିଜଯାଯ ମହାବଲାଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଗର୍ଜନ୍ତୋ ଗୋଷ୍ଠିଷ୍ଵିଵ ମହର୍ଷଭାଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକାପରେ ଏକା ଦହେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବଡ଼ ବଳଦମାନେ ପରି।
ଶିରାସଂ ପାତ୍ଯମାନାନାଂ ସମରେ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଶ୍ଯଵୃଷ୍ଟିରିଵାକାଶେ ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ଭାରତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ଛିଁଡାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଲାଗିଥିଲା।
କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଧାରୀଣି ଜାତରୂପୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନି ଚ। ପତିତାନି ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶିରାଂସି ଭରତର୍ଷଭ
ବର୍ଣ୍ଣମୟ ସୁନା ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ, ଏହି ମାନେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ—ଏହିଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହିମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସକାର୍ମୁକୈଃ । ସହସ୍ତାଭରଣୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରଭଵଚ୍ଛାଦିତା ମହୀ
ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ରା ଶରୀର, ଧନୁ ଧରିଥିବା ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତ ଗୁଡିକ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏହିମାନେ ମାଟିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଲେ।
କଵଚୋପହିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ହସ୍ତୈଶ୍ଚ ସମଲଙ୍କୃତୈଃ । ମୁଖୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶୈ ରକ୍ତାନ୍ତନଯନୈଃ ଶୁଭୈଃ
କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶରୀର, ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ହାତ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଲାଲ ତିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଏହିମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେ।
ଗଜଵାଜିମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସର୍ଵଗାତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ଆସୀତ୍ସର୍ଵା ସମାସ୍ତୀର୍ଣା ମୁହୂର୍ତେନ ଵସୁଂଧରାଃ
ହେ ରାଜା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶରୀର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସାରା ପୃଥିବୀ ଭରିଗଲା।
ରଜୋମେଘୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶିଭିଃ । ଆଯୁଧାନାଂ ଚ ନିର୍ଘୋଷଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁସମୋଽଭଵତ୍
ଗୁଡ଼ିକ ଧୂଳି ମେଘ ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଆଲୋକ ତଡ଼ିତ ପରି ଚମକିଲା, ଆୟୁଧର ଗୁଞ୍ଜନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ସ ସଂପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃକ କଟୁକଃ ଶୋଣିତୋଦକଃ। ପ୍ରାଵର୍ତତ କୁରୂଣାଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ମହାଭଯେ ଘୋରେ ତୁମୁଲେ ରୋମହର୍ଷଣେ। ଵଵୃଷୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଭୀତିଦାୟକ, ତୁମୁଳ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା ପ୍ରବଳ କରିଥିଲେ।
ଆକ୍ରୋଶନ୍କୁଞ୍ଜରାସ୍ତତ୍ର ଶରଵର୍ଷପ୍ରତାପିତାଃ । ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ସଂଯୁଗେ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀର ବର୍ଷାରେ ଜଳିଥିବା ହାତୀମାନେ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ।
ସଂରବ୍ଧାନାଂ ଚ ଵୀରାଣାଂ ଧୀରାଣାମମିତୌଜସାମ୍ । ଧନୁର୍ଜ୍ଯାତଲଶବ୍ଦେନ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ
ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦରେ କିଛି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ଉତ୍ଥିତେଷୁ କବନ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵତଃ ଶୋମିତୋଦକେ। ସମରେ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ନୃପା ରିପୁଵଧୋଦ୍ଯତାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଶରୀର ଉଠିଥିଲେ, ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଶରଶକ୍ତିଗଦାଭିସ୍ତେ ଖଙ୍ଗୈଶ୍ଚାମିତତେଜସଃ । ନିଜଘ୍ନୁଃ ସମରେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶୂରାଃ ପରିଘବାହଵଃ
ତୀର, ଶକ୍ତି, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ବଭ୍ରମୁଃ କୁଞ୍ଜରାଶ୍ଚାତ୍ର ଶରୈର୍ଵିଦ୍ଧା ନିରଙ୍କୁଶାଃ । ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ହତାରୋହା ଦିଶୋ ଦଶ
ଏଠି, ତୀରରେ ଭିଦ୍ରା ହାତୀମାନେ ଅଙ୍କୁଶ ହରାଇ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ; ଘୋଡାମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ୱାର ମରିଗଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଉତ୍ପତ୍ଯ ନିପତନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ଶରଘାତପ୍ରପୀଡିତାଃ। ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ଯୋଧା ଭରତସତ୍ତମ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର କିଛି ଯୋଧା, ତୀରର ଆକ୍ରମଣରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ଉଡ଼ି ଏକଥିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଵାହାନାମୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନାଂ କାର୍ମୁକାଣାଂ ଚ ଭାରତ। ଗଦାନାଂ ପରିଘାଣାଂ ଚ ହସ୍ତାନାଂ ଚୋରୁଭିଃ ସହ
ହେ ଭାରତ, ଘୋଡାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଧନୁ, ଗଦା, ପରିଘ, ହାତ ଓ ବାହୁଗୁଡିକ ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ପାଦାନାଂ ଭୂଷଣାନାଂ ଚ କେଯୂରାଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ। ରାଶଯସ୍ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଭୀମସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଭୀମଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ, ପାଦ, ଗହଣା ଓ କେୟୂରର ଏକାଉଁଠି ତାଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଅଶ୍ଵାନାଂ କୁଞ୍ଜରାଣାଂ ଚ ରଥାନାଂ ଚାନିଵର୍ତିନାମ୍ । ସଙ୍ଘାତାଃ ସ୍ମ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଶାଂପତେ
ହେ ଜନମାନ୍ୟ ନାଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ଫେରିନଥିବା ରଥମାନଙ୍କର ତାଳ ଏଠିଏଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଗଦାଭିରସିଭିଃ ପ୍ରାସୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚ ନତପର୍ଵଭିଃ । ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପର ତତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କାଲ ଆଗତେ
ମୃତ୍ୟୁ ଘଣ୍ଟା ଆସିଥିବା ସମୟରେ, ଗଦା, ଖଡ଼ା, ବିଦ୍ୟା, ଓ ଭାଙ୍ଗା ତୀର ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅପରେ ବାହୁଭିର୍ଵୀରା ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲା ଯୁଧି। ବହୁଧା ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ଆଯସୈଃ ପରିଘୈରିଵ
ଅନ୍ୟ କିଛି ବୀର, ହାତେ ହାତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ ଅନେକ ଭାବରେ ଏକାଉଁଠି ଗଠି ହୋଇଥିଲେ, ଆୟସ ପରିଘ ଦ୍ୱାରା।
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜାନୁଭିଶ୍ଚୈଵ ତଲୈଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଂପତେ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ରିରେ ଵୀରାସ୍ତାଵକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ଓ ବୀରପୁରୁଷ, ତୁମର ସେନାର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକାପରେକି ମୁଷ୍ଟି, ଗୁଡ଼ି, ତଳ ଦେଇ ଘୁସି ମାରିଥିଲେ।
ପତିତୈଃ ପାତ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଭୂତଲେ। ଘୋରମାଯୋଧନଂ ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ରତତ୍ର ଜନେଶ୍ଵର
ପଡ଼ିଥିବା, ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ଭୂମିରେ ତଳମଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖି, ଏଠା ଓ ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରାଜା।
ଵିରଥା ରଥିନଶ୍ଚାତ୍ର ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରଧାରିଣଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵନ୍ତଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ
ଏଠି ରଥ ହାରାଇଥିବା ରଥୀମାନେ ଓ ତଳଓ ତରୱାରି ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାପରେକି ହମଲା କରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା କଲିଙ୍ଗୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଵର୍ତତ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ବହୁ କଳିଙ୍ଗ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଇ ଘିରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍। ଭୀଷ୍ମମଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘିରି, କ୍ରୋଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂସକ୍ତାନ୍ଭ୍ରାତୄନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ । ସମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଗାଂଙ୍ଗେଯମୁଦ୍ଯତାସ୍ତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉପରେ ହମଲା କଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ଧନୁଷୋ ଗାଣ୍ଡିଵସ୍ଯ ଚ। ଧ୍ଵଜଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ନୋ ଭଯମାଵିଶତ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖର ଗଞ୍ଜନ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ତଣ୍ଡା, ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଭରିଗଲୁ।
ସିଂହଲାଙ୍ଗୂଲମାକାଶେ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପର୍ଵତମ୍। ଅସଞ୍ଜମାନଂ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଧୂମକେତୁମିଵୋତ୍ଥିତମ୍
ସିଂହର ପୁଛ ଥିବା ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜଟି ଆକାଶରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଡୋଳୁଥିଲା, ଧୂମ୍ରକେତୁ ପରି ଉଠିଥିଲା।
ବହୁଵର୍ଣଂ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାନରଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅପଶ୍ଯାମ ମହାରାଜ ଧ୍ଵଜଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧ୍ୱଜଟି ଅନେକ ରଙ୍ଗର, ବିଚିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ, ବାନର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ସୁଵର୍ଣପୃଷ୍ଠଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ରଣେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ଵିଦ୍ଯୁତଂ ମେଘମଧ୍ଯସ୍ଥାଂ ଭ୍ରାଜମାନାମିଵାମ୍ବରେ । ଦଦୃଶୁର୍ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଯୋଧା ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠଂ ମହାମୃଧେ
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖିଲେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଠି ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲା।