ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହଃ । ଅଵର୍ଜଯତ ସଂଗ୍ରାମଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନୁସଂସ୍ମରନ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ମହିଳାତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ତଂ ରଣେ। ରକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ, ରାଜା, ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଅଵର୍ଜଯତ ସଂତ୍ରସ୍ତୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋଲ୍ବଣମ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ବଲେନ ମହତା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ଜୁଗୋପ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାନୋ ମହଦ୍ଯଶଃ
ତାପରେ, ମହାବଳରେ ତୁମର ପୁଅ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ବଡ଼ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପୁରୁସ୍କୃତ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଜଯେ କୃତ୍ଵା ଦୃଢାଂ ମତିମ୍
ସେପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିତିବା ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵୈରିଵ। ଜଯମାକାଙ୍କ୍ଷତାଂ ସଙ୍କ୍ଷ୍ଯେ ଯଶଶ୍ଚ ସୁମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଜୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଶ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଅକରୋତ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା। ଭୀମସେନଭଯାଦିଚ୍ଛନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାରଯିତୁଂ ତଵ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ତୁମର ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଉତ୍ତଳ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତନ୍ମହାରୌଦ୍ରଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ । କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯଶୂରଵିନାଶନମ୍
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନାକୁଲସଂଗ୍ରାମେ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ । ଅଭଵତ୍ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦଃ ସଂସ୍ପୃଶନ୍ଗଗନଂ ମହତ୍
ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବଡ଼ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା।
ନଦଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାନାଗୈର୍ହେଷମାଣୈଶ୍ଚ ଵାଜିଭିଃ । ଭେରୀଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲଂ ସମପଦ୍ଯତ
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ଗଜଗଜାଇ, ଘୋଡାମାନେ ହେଷେଇ, ଡ଼ମ୍ବ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନିରେ ଉତ୍ତଳ ରବ ହେଲା।
ଯୁଯୁତ୍ସଵସ୍ତେ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵିଜଯାଯ ମହାବଲାଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଗର୍ଜନ୍ତୋ ଗୋଷ୍ଠିଷ୍ଵିଵ ମହର୍ଷଭାଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକାପରେ ଏକା ଦହେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବଡ଼ ବଳଦମାନେ ପରି।
ଶିରାସଂ ପାତ୍ଯମାନାନାଂ ସମରେ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଶ୍ଯଵୃଷ୍ଟିରିଵାକାଶେ ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ଭାରତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ଛିଁଡାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଲାଗିଥିଲା।
କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଧାରୀଣି ଜାତରୂପୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନି ଚ। ପତିତାନି ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶିରାଂସି ଭରତର୍ଷଭ
ବର୍ଣ୍ଣମୟ ସୁନା ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ, ଏହି ମାନେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ—ଏହିଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହିମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସକାର୍ମୁକୈଃ । ସହସ୍ତାଭରଣୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରଭଵଚ୍ଛାଦିତା ମହୀ
ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ରା ଶରୀର, ଧନୁ ଧରିଥିବା ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତ ଗୁଡିକ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏହିମାନେ ମାଟିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଲେ।
କଵଚୋପହିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ହସ୍ତୈଶ୍ଚ ସମଲଙ୍କୃତୈଃ । ମୁଖୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶୈ ରକ୍ତାନ୍ତନଯନୈଃ ଶୁଭୈଃ
କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶରୀର, ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ହାତ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଲାଲ ତିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଏହିମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେ।
ଗଜଵାଜିମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସର୍ଵଗାତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ଆସୀତ୍ସର୍ଵା ସମାସ୍ତୀର୍ଣା ମୁହୂର୍ତେନ ଵସୁଂଧରାଃ
ହେ ରାଜା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶରୀର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସାରା ପୃଥିବୀ ଭରିଗଲା।
ରଜୋମେଘୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶିଭିଃ । ଆଯୁଧାନାଂ ଚ ନିର୍ଘୋଷଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁସମୋଽଭଵତ୍
ଗୁଡ଼ିକ ଧୂଳି ମେଘ ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଆଲୋକ ତଡ଼ିତ ପରି ଚମକିଲା, ଆୟୁଧର ଗୁଞ୍ଜନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ସ ସଂପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃକ କଟୁକଃ ଶୋଣିତୋଦକଃ। ପ୍ରାଵର୍ତତ କୁରୂଣାଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ମହାଭଯେ ଘୋରେ ତୁମୁଲେ ରୋମହର୍ଷଣେ। ଵଵୃଷୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଭୀତିଦାୟକ, ତୁମୁଳ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା ପ୍ରବଳ କରିଥିଲେ।
ଆକ୍ରୋଶନ୍କୁଞ୍ଜରାସ୍ତତ୍ର ଶରଵର୍ଷପ୍ରତାପିତାଃ । ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ସଂଯୁଗେ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀର ବର୍ଷାରେ ଜଳିଥିବା ହାତୀମାନେ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ।
ସଂରବ୍ଧାନାଂ ଚ ଵୀରାଣାଂ ଧୀରାଣାମମିତୌଜସାମ୍ । ଧନୁର୍ଜ୍ଯାତଲଶବ୍ଦେନ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ
ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦରେ କିଛି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ଉତ୍ଥିତେଷୁ କବନ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵତଃ ଶୋମିତୋଦକେ। ସମରେ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ନୃପା ରିପୁଵଧୋଦ୍ଯତାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଶରୀର ଉଠିଥିଲେ, ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଶରଶକ୍ତିଗଦାଭିସ୍ତେ ଖଙ୍ଗୈଶ୍ଚାମିତତେଜସଃ । ନିଜଘ୍ନୁଃ ସମରେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶୂରାଃ ପରିଘବାହଵଃ
ତୀର, ଶକ୍ତି, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ବଭ୍ରମୁଃ କୁଞ୍ଜରାଶ୍ଚାତ୍ର ଶରୈର୍ଵିଦ୍ଧା ନିରଙ୍କୁଶାଃ । ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚ ପର୍ଯଧାଵନ୍ତ ହତାରୋହା ଦିଶୋ ଦଶ
ଏଠି, ତୀରରେ ଭିଦ୍ରା ହାତୀମାନେ ଅଙ୍କୁଶ ହରାଇ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ; ଘୋଡାମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ୱାର ମରିଗଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ।
ଉତ୍ପତ୍ଯ ନିପତନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ଶରଘାତପ୍ରପୀଡିତାଃ। ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ଯୋଧା ଭରତସତ୍ତମ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର କିଛି ଯୋଧା, ତୀରର ଆକ୍ରମଣରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ଉଡ଼ି ଏକଥିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଵାହାନାମୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନାଂ କାର୍ମୁକାଣାଂ ଚ ଭାରତ। ଗଦାନାଂ ପରିଘାଣାଂ ଚ ହସ୍ତାନାଂ ଚୋରୁଭିଃ ସହ
ହେ ଭାରତ, ଘୋଡାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଧନୁ, ଗଦା, ପରିଘ, ହାତ ଓ ବାହୁଗୁଡିକ ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ପାଦାନାଂ ଭୂଷଣାନାଂ ଚ କେଯୂରାଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ। ରାଶଯସ୍ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଭୀମସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଭୀମଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ, ପାଦ, ଗହଣା ଓ କେୟୂରର ଏକାଉଁଠି ତାଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଅଶ୍ଵାନାଂ କୁଞ୍ଜରାଣାଂ ଚ ରଥାନାଂ ଚାନିଵର୍ତିନାମ୍ । ସଙ୍ଘାତାଃ ସ୍ମ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଶାଂପତେ
ହେ ଜନମାନ୍ୟ ନାଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ଫେରିନଥିବା ରଥମାନଙ୍କର ତାଳ ଏଠିଏଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଗଦାଭିରସିଭିଃ ପ୍ରାସୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚ ନତପର୍ଵଭିଃ । ଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପର ତତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କାଲ ଆଗତେ
ମୃତ୍ୟୁ ଘଣ୍ଟା ଆସିଥିବା ସମୟରେ, ଗଦା, ଖଡ଼ା, ବିଦ୍ୟା, ଓ ଭାଙ୍ଗା ତୀର ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅପରେ ବାହୁଭିର୍ଵୀରା ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲା ଯୁଧି। ବହୁଧା ସମସଞ୍ଜନ୍ତ ଆଯସୈଃ ପରିଘୈରିଵ
ଅନ୍ୟ କିଛି ବୀର, ହାତେ ହାତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ ଅନେକ ଭାବରେ ଏକାଉଁଠି ଗଠି ହୋଇଥିଲେ, ଆୟସ ପରିଘ ଦ୍ୱାରା।