ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ମାରିଷ । ତତ୍ର ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜନଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵ ନିଶ୍ଚସନ୍
ଏପରି କହିବାପରେ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ବାଲିଶସ୍ତ୍ଵଂ ନ ଜାନୀଷେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ ଶକ୍ଯା ହି ଯଥା ଜେତୁଂ ପାଣ୍ଡଵା ହି ମହାବଲାଃ
ତୁମେ ଅପରିପକ୍ୱ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମକୁ ବୁଝିନାହିଁ; ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମେ ଭାବିଥିବାପରି ଜିତିହେବେ ନାହିଁ।
ଯଥାବଲଂ ଯଥାଵୀର୍ଯଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାମହଂ ହି ତେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ତେ ସୁତଂ ରାଜନ୍ନଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ଵାହିନୀମ୍ । ଅଭିନତ୍ପାଣ୍ଡଵାନୀକଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ସାତ୍ଯକେଃ
ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।' ଏପରି କହି ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ, ରାଜା, ସେନାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ଓ ସାତ୍ୟକି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିସ୍ତୁ ତତୋ ଦ୍ରୌଣଂ ଵାରଯାମାତ ଭାରତ। ତଯୋଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, ଭାରତ; ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶୈନେଯଂ ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପାଵାନ୍। ଅଵିଧ୍ଯନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜତ୍ରୁଦେଶେ ହସନ୍ନିଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷ୍ଟ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା।
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭାରଦ୍ଵାଜମଵିଧ୍ଯତ । ସଂରକ୍ଷନ୍ସାତ୍ଯକିଂ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରାତ୍
ତାପରେ ଭୀମସେନ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ତଥା ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ମାରିଷ। ଭୀମସେନଂ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଛାଦଯାଂଚକ୍ରିରେ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ୟ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ତତ୍ରାଭିମନ୍ଯୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈର୍ବୈଣୈଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନୁଦ୍ଯତାଯୁଧାନ୍
ସେଠାରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉଠାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମୌ ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଵାପତନ୍ତୌ ମହାବଲୌ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାହଵେ
ଡ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ, ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ନା କଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲଵଦ୍ଵୀରୋ ଧନୁର୍ଜଲଦନିଃଶ୍ଵନମ୍ । ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଚ୍ଛରୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ଛାଦଯାନୋ ଦିଵାକରମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଧନୁ ଧରି, ତୁରନ୍ତ ବାଣବର୍ଷା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହଃ । ଅଵର୍ଜଯତ ସଂଗ୍ରାମଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନୁସଂସ୍ମରନ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ମହିଳାତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ତଂ ରଣେ। ରକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ, ରାଜା, ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଅଵର୍ଜଯତ ସଂତ୍ରସ୍ତୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋଲ୍ବଣମ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ବଲେନ ମହତା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ଜୁଗୋପ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାନୋ ମହଦ୍ଯଶଃ
ତାପରେ, ମହାବଳରେ ତୁମର ପୁଅ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ବଡ଼ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପୁରୁସ୍କୃତ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଜଯେ କୃତ୍ଵା ଦୃଢାଂ ମତିମ୍
ସେପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିତିବା ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵୈରିଵ। ଜଯମାକାଙ୍କ୍ଷତାଂ ସଙ୍କ୍ଷ୍ଯେ ଯଶଶ୍ଚ ସୁମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଜୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଶ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଅକରୋତ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା। ଭୀମସେନଭଯାଦିଚ୍ଛନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାରଯିତୁଂ ତଵ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ତୁମର ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଉତ୍ତଳ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତନ୍ମହାରୌଦ୍ରଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ । କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯଶୂରଵିନାଶନମ୍
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନାକୁଲସଂଗ୍ରାମେ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ । ଅଭଵତ୍ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦଃ ସଂସ୍ପୃଶନ୍ଗଗନଂ ମହତ୍
ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବଡ଼ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା।
ନଦଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାନାଗୈର୍ହେଷମାଣୈଶ୍ଚ ଵାଜିଭିଃ । ଭେରୀଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲଂ ସମପଦ୍ଯତ
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ଗଜଗଜାଇ, ଘୋଡାମାନେ ହେଷେଇ, ଡ଼ମ୍ବ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନିରେ ଉତ୍ତଳ ରବ ହେଲା।
ଯୁଯୁତ୍ସଵସ୍ତେ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵିଜଯାଯ ମହାବଲାଃକ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଗର୍ଜନ୍ତୋ ଗୋଷ୍ଠିଷ୍ଵିଵ ମହର୍ଷଭାଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକାପରେ ଏକା ଦହେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବଡ଼ ବଳଦମାନେ ପରି।
ଶିରାସଂ ପାତ୍ଯମାନାନାଂ ସମରେ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଶ୍ଯଵୃଷ୍ଟିରିଵାକାଶେ ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ଭାରତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ଛିଁଡାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଲାଗିଥିଲା।
କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଧାରୀଣି ଜାତରୂପୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନି ଚ। ପତିତାନି ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶିରାଂସି ଭରତର୍ଷଭ
ବର୍ଣ୍ଣମୟ ସୁନା ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ, ଏହି ମାନେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ—ଏହିଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହିମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସକାର୍ମୁକୈଃ । ସହସ୍ତାଭରଣୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈରଭଵଚ୍ଛାଦିତା ମହୀ
ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ରା ଶରୀର, ଧନୁ ଧରିଥିବା ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତ ଗୁଡିକ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏହିମାନେ ମାଟିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଲେ।
କଵଚୋପହିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ହସ୍ତୈଶ୍ଚ ସମଲଙ୍କୃତୈଃ । ମୁଖୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶୈ ରକ୍ତାନ୍ତନଯନୈଃ ଶୁଭୈଃ
କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶରୀର, ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ହାତ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଲାଲ ତିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଏହିମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେ।
ଗଜଵାଜିମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସର୍ଵଗାତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭୂପତେ । ଆସୀତ୍ସର୍ଵା ସମାସ୍ତୀର୍ଣା ମୁହୂର୍ତେନ ଵସୁଂଧରାଃ
ହେ ରାଜା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶରୀର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସାରା ପୃଥିବୀ ଭରିଗଲା।
ରଜୋମେଘୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲୈଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରକାଶିଭିଃ । ଆଯୁଧାନାଂ ଚ ନିର୍ଘୋଷଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁସମୋଽଭଵତ୍
ଗୁଡ଼ିକ ଧୂଳି ମେଘ ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଆଲୋକ ତଡ଼ିତ ପରି ଚମକିଲା, ଆୟୁଧର ଗୁଞ୍ଜନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ସ ସଂପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃକ କଟୁକଃ ଶୋଣିତୋଦକଃ। ପ୍ରାଵର୍ତତ କୁରୂଣାଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ମହାଭଯେ ଘୋରେ ତୁମୁଲେ ରୋମହର୍ଷଣେ। ଵଵୃଷୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଭୀତିଦାୟକ, ତୁମୁଳ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତୀରର ବର୍ଷା ପ୍ରବଳ କରିଥିଲେ।
ଆକ୍ରୋଶନ୍କୁଞ୍ଜରାସ୍ତତ୍ର ଶରଵର୍ଷପ୍ରତାପିତାଃ । ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ସଂଯୁଗେ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀର ବର୍ଷାରେ ଜଳିଥିବା ହାତୀମାନେ, ତୁମ ଦଳ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ।