ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚାଭଵତ୍ପକ୍ଷଃ କୈକେଯୋଽକ୍ଷୌହିଣୀପତିଃ । ପୃଷ୍ଠତୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ସୌଭଦ୍ରଶ୍ଚାପି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଡାହାଣ ପକ୍ଷରେ କୈକୟ ରାଜା, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀର ନାୟକ, ଅଛନ୍ତି; ପଛରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଶୂର ପୁଅ ଅଛନ୍ତି।
ପୃଷ୍ଠେ ସମଭଵଚ୍ଛ୍ରୀମାନ୍ସ୍ଵଯଂ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃକ । ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ଵୀରୋ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଚାରୁଵିକ୍ରମଃ
ସେନାର ସବୁଠୁ ପଛରେ ଶ୍ରୀମାନ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭାଇ, ଦୁଇ ଯମଜ ଶୂରମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ରଣେ ଭୀମୋ ମକରଂ ମୁଖତସ୍ତଦା। ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମ ଭୂମିକାର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାସ୍ରାଣି ପାତଯାମାସ ଭାରତ। ମୋହଯନ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯୂଢଂ ସୈନ୍ଯଂ ମହାହଵେ
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ ଭାରତ, ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ଭୂମିକାକୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲେ।
ସଂମୁହ୍ଯତି ତଦା ସୈନ୍ଯେ ତ୍ଵରମାଣୋ ଧନଂଜଯଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ଶରସହସ୍ରେଣ ଵିଵ୍ଯାଧ ରଣମୂର୍ଧନି
ସେନା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଧନଞ୍ଜୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହଜାର ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ପ୍ରତିସଂଵାର୍ଯ ଚାସ୍ରାଣି ଭୀଷ୍ମମୁକ୍ତାନି ସଂଯୁଗେ। ସ୍ଵେନାନୀକେନ ହୃଷ୍ଟେନ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୀରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ନିଜ ସେନା ସହ ଉଲ୍ଲାସିତ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଭାରଜ୍ଵାଜମଭାଷତ । ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଧଂ ଘୋରଂ ବଲସ୍ଯ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାର ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା ଦେଖି।
ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚ ଵଧଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ମରମାଣୋ ମହାରଥଃ। ଆଚାର୍ଯଃ ସତତଂ ହି ତ୍ଵଂ ହିତକାମୋ ମମାନଘ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଇମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମନେ ପକାଇ, ମହାରଥୀ କହିଲେ, 'ଅଚ୍ୟୁତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣ ସଦା ମୋର ଭଲ ଚାହନ୍ତି।'
ଵଯଂ ହି ତ୍ଵାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଚୈଵ ପିତାମହମ୍ । ଦେଵାନପି ରଣେ ଜେତୁଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଆମେ ଆପଣ ଓ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବାକୁ ଆଶା କରୁଛୁ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କିମୁ ପାଣ୍ଡୁସୁତାକନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ହୀନଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ । ସ ତଥା କୁରୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ଵଧ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ତେଣୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଦୁର୍ବଳ; ଏହିପରି ଦୃଢ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଉ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ମାରିଷ । ତତ୍ର ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜନଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵ ନିଶ୍ଚସନ୍
ଏପରି କହିବାପରେ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ବାଲିଶସ୍ତ୍ଵଂ ନ ଜାନୀଷେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ ଶକ୍ଯା ହି ଯଥା ଜେତୁଂ ପାଣ୍ଡଵା ହି ମହାବଲାଃ
ତୁମେ ଅପରିପକ୍ୱ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମକୁ ବୁଝିନାହିଁ; ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମେ ଭାବିଥିବାପରି ଜିତିହେବେ ନାହିଁ।
ଯଥାବଲଂ ଯଥାଵୀର୍ଯଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାମହଂ ହି ତେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ତେ ସୁତଂ ରାଜନ୍ନଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ଵାହିନୀମ୍ । ଅଭିନତ୍ପାଣ୍ଡଵାନୀକଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ସାତ୍ଯକେଃ
ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।' ଏପରି କହି ତୁମ ପୁଅଙ୍କୁ, ରାଜା, ସେନାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ଓ ସାତ୍ୟକି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିସ୍ତୁ ତତୋ ଦ୍ରୌଣଂ ଵାରଯାମାତ ଭାରତ। ତଯୋଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, ଭାରତ; ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶୈନେଯଂ ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପାଵାନ୍। ଅଵିଧ୍ଯନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜତ୍ରୁଦେଶେ ହସନ୍ନିଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷ୍ଟ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଶୈନେୟଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା।
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭାରଦ୍ଵାଜମଵିଧ୍ଯତ । ସଂରକ୍ଷନ୍ସାତ୍ଯକିଂ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରାତ୍
ତାପରେ ଭୀମସେନ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ତଥା ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ମାରିଷ। ଭୀମସେନଂ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଛାଦଯାଂଚକ୍ରିରେ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ୟ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ତତ୍ରାଭିମନ୍ଯୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈର୍ବୈଣୈଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନୁଦ୍ଯତାଯୁଧାନ୍
ସେଠାରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉଠାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମୌ ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଵାପତନ୍ତୌ ମହାବଲୌ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାହଵେ
ଡ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ, ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ନା କଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲଵଦ୍ଵୀରୋ ଧନୁର୍ଜଲଦନିଃଶ୍ଵନମ୍ । ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଚ୍ଛରୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ଛାଦଯାନୋ ଦିଵାକରମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଧନୁ ଧରି, ତୁରନ୍ତ ବାଣବର୍ଷା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭରତାନାଂ ପିତାମହଃ । ଅଵର୍ଜଯତ ସଂଗ୍ରାମଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନୁସଂସ୍ମରନ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ମହିଳାତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାରାଜ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ତଂ ରଣେ। ରକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ, ରାଜା, ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଂ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଅଵର୍ଜଯତ ସଂତ୍ରସ୍ତୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋଲ୍ବଣମ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ବଲେନ ମହତା ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ । ଜୁଗୋପ ଭୀଷ୍ମମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାନୋ ମହଦ୍ଯଶଃ
ତାପରେ, ମହାବଳରେ ତୁମର ପୁଅ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ବଡ଼ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ପୁରୁସ୍କୃତ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଜଯେ କୃତ୍ଵା ଦୃଢାଂ ମତିମ୍
ସେପରି, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିତିବା ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵୈରିଵ। ଜଯମାକାଙ୍କ୍ଷତାଂ ସଙ୍କ୍ଷ୍ଯେ ଯଶଶ୍ଚ ସୁମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଜୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯଶ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଅକରୋତ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା। ଭୀମସେନଭଯାଦିଚ୍ଛନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାରଯିତୁଂ ତଵ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ତୁମର ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଉତ୍ତଳ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତନ୍ମହାରୌଦ୍ରଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ । କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯଶୂରଵିନାଶନମ୍
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନାକୁଲସଂଗ୍ରାମେ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ । ଅଭଵତ୍ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦଃ ସଂସ୍ପୃଶନ୍ଗଗନଂ ମହତ୍
ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବଡ଼ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା।
ନଦଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାନାଗୈର୍ହେଷମାଣୈଶ୍ଚ ଵାଜିଭିଃ । ଭେରୀଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ତୁମୁଲଂ ସମପଦ୍ଯତ
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ଗଜଗଜାଇ, ଘୋଡାମାନେ ହେଷେଇ, ଡ଼ମ୍ବ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନିରେ ଉତ୍ତଳ ରବ ହେଲା।