ଵୈଶ୍ଯାଂଶ୍ଚାପ୍ଯୂରୁତୋ ରାଜଞ୍ଶୂଦ୍ରାନ୍ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତଥୈଵଚ। ତପସା ନିଯତଂ ଦେଵଂ ନିଧାନଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ହେ ରାଜା, ବୈଶ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ସ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଭୂତମମାଵାସ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଯୋଗଭୂତଂ ପରିଚରନ୍କେଶଵଂ ମହଦାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ କେଶବଙ୍କୁ ଯୋଗ ଭାବେ ଉପାସନା କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବଡ଼ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
କେଶଵଃ ପରମଂ ତେଜଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । ଏଵମାର୍ହୁର୍ହୃଷୀକେଶଂ ମୁନଯୋ ଵୈ ନରାଧିପ
କେଶବ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତେଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହ; ଏହିପରି ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ହେ ନରପତି।
ଏଵମେନଂ ଵିଜାନୀହି ଆଚାର୍ଯଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍ । କୃଷ୍ଣୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦେତ ଲୋକାସ୍ତେନାକ୍ଷଯା ଜିତାଃ
ଏହିପରି, ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷକ, ପିତା ଓ ଗୁରୁ ଭାବରେ ଜାଣ; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଜିତିପାରିବେ।
ଯଶ୍ଚୈଵୈନଂ ଭଯସ୍ଥାନେ କେଶଵଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସଦା ନରଃ ପଠଂଶ୍ଚେଦଂ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ସ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଭୟ ଅଛି, ସେଉଁଠି କେଶବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇଥିବା ଏବଂ ସଦା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତେ ନ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ । ଭଯେ ମହତି ମଗ୍ନାଂଶ୍ଚ ପାତି ନିତ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନଃକ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସଦା ଭୟରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ଭାରତ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ମହାତ୍ମାନଂ କେଶଵଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍। ପ୍ରପନ୍ନଃ ଶରଣଂ ରାଜନ୍ଯୋଗାନାଂ ପ୍ରଭୁମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ କେଶବ, ମହାତ୍ମା, ଜଗତର ନାୟକ, ଯୋଗମାନଙ୍କ ମାସ୍ତର ଓ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ସ୍ତଵଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭାରତ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଶ୍ଚ ଦେଵୈଶ୍ଚ ଯଃ ପୁରା କଥିତୋ ଭୁଵି
ହେ ଭାରତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଦେବମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ତବ ଶୁଣ।
ସାଧ୍ଯାନାମପି ଦେଵାନାଂ ଦେଵଦେଵେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଲୋକଭାଵନଭାଵଜ୍ଞ ଇତି ତ୍ଵାଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସାଧ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ; ନାରଦ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ଜଣାଇଥିବା ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽଭ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଯଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ଚୈଵ ଯଜ୍ଞାନାଂ ତପଶ୍ଚ ତପସାମପି
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତୁମକୁ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ, ବଳି, ବଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଦେଵାନାମପି ଦେଵଂ ଚ ତ୍ଵାମାହ ଭଗଵାନ୍ଭୃଗୁଃ । ପୁରାଣାଂ ଚୈଵ ପରମଂ ଵିଷ୍ଣୋ ରୂପଂ ତଵେତି ଚ
ଭୃଗୁ ତୁମକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵୋ ଵସୂନାଂ ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରଂ ସ୍ଥାପଯିତା ତଥା। ଦେଵଦେଵୋଽସି ଦେଵାନାମିତି ଦ୍ଵୈପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବାସୁଦେବ, ତୁମେ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଛନ୍ତି, 'ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ'।
ପୂର୍ଵେ ପ୍ରଜାନିସର୍ଗେ ଚ ଦକ୍ଷମାହୁଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମଙ୍ଗିରାସ୍ତ୍ଵାଂ ତଥାଽବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରାକ୍ ସୃଷ୍ଟିରେ ଦକ୍ଷକୁ ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବୋଲି କହାଯାଇଥିଲା; ଅଙ୍ଗିରାସ ମଧ୍ୟ ତୁମ ବିଷୟରେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତେ ଶରୀରୋତ୍ଥଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ତେ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ । ଦେଵାସ୍ତ୍ଵତ୍ସଂଭଵାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵଲସ୍ତ୍ଵସିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତୁମର ଅପ୍ରକାଶ ତୁମର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପ୍ରକାଶ ତୁମର ମନରେ ବସିଛି; ଦେବମାନେ ତୁମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହିପରି ଅସିତ ଦେବଳ କହିଛନ୍ତି।
ଶିରସା ତେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୃଥିଵୀ ତଥା । ଜଠରଂ ତେ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ପୁରୁଷୋଽସି ସନାତନଃ
ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ତୁମର ବାହୁ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ତୁମର ଜଠରରେ ତିନି ଲୋକ ଅଛି; ତୁମେ ସନାତନ ପୁରୁଷ।
ଏଵଂ ତ୍ଵାମଭିଜାନନ୍ତି ତପସା ଭାଵିତା ନରାଃ। ଆତ୍ମଦର୍ଶନତୃପ୍ତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚାସି ସତ୍ତମଃ
ଏହିପରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ରାଜର୍ଷୀଣାମୁଦାରାଣାମାହଵେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍ । ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଧାନାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିର୍ମଧୁସୂଦନ
ଯେଉଁ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛୁଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଇତି ନିତ୍ଯଂ ଯୋଗଵିର୍ଦ୍ଭିର୍ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ସନତ୍କୁମାରପ୍ରମୁଖୈଃ ସ୍ତୂଯତେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯତେ ହରିଃ
ଏହିପରି, ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ ସନତ୍କୁମାର ଆଦି ମହାପୁରୁଷମାନେ ସଦା ଭଗବାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏଷ ତେ ଵିସ୍ତରସ୍ତାତ ସଂକ୍ଷେପଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । କେଶଵସ୍ଯ ଯଥା ତତ୍ତ୍ଵଂ ସୁପ୍ରୀତୋ ଭଜ କେଶଵମ୍
ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସାରାଂଶ; କେଶବଙ୍କର ସତ୍ୟ ଯେପରି, ସେପରି ଆନନ୍ଦରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦାଖ୍ଯାନଂ ମହାରାଜ ସୁତସ୍ତଵ। କେଶଵଂ ବହୁମେନେ ସ ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚ ମହାରଥାନ୍
ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ମହାରାଜ, ତୁମର ପୁଅ କେଶବଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ମହାରଥୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵଃ ପୁନଃ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତେ ଶ୍ରୁତଂ ରାଜନ୍କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍କମନଃ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଆଉଥରେ କହିଲେ, ରାଜା, କେଶବଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଶୁଣିଛ।
ନରସ୍ଯ ଚ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପୃଚ୍ଛସେ ନୃପ। ଯଦର୍ଥଂ ନୃଷୁ ସଂଭୂତୌ ନରାନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ମନୁଷ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେପରି ତୁମେ ପଚାରିଛ, ରାଜା, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷି ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—
ଅଵଧ୍ଯୌ ଚ ଯଥା ଵୀରୌ ସଂଯୁଗେଷ୍ଵପରାଜିତୌ । ଯଥା ଚ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ନଵଧ୍ଯା ଯୁଧି କସ୍ଯଚିତ୍
ସେ ଦୁଇ ଶୂର ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଏବଂ ଅପରାଜିତ, ଏବଂ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ—
ପ୍ରୀତିମାନ୍ହି ଦୃଢଂ କୃଷ୍ଣଃ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଯଶସ୍ଵିଷୁ । ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରଵୀମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶମୋ ଭଵତୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
କୃଷ୍ଣ ଦୃଢ ଭାବରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି; ତେଣୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ହେଉ, ଏହି କଥା କହୁଛି।
ପୃଥିଵୀଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ସହିତୋ ଭ୍ରାତୃଭିର୍ବଲିଭିର୍ଵଶୀ । ନରାନାରାଯଣୌ ଦେଵାଵଵଜ୍ଞାଯ ନଶିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏ ଭୂମିକୁ ଉପଭୋଗ କର; ଯଦି ଦିବ୍ୟ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବ, ତେବେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଵ ପିତା ତୂଷ୍ଣୀମାସୀଦ୍ଵିଶାଂପତେ । ଵ୍ଯସର୍ଜଯଚ୍ଚ ରାଜାନଂ ଶଯନଂ ଚ ଵିଵେଶ ହ
ଏପରି କହି, ତୁମର ପିତା ଚୁପ ହେଲେ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ; ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ ଏବଂ ଶୟନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଜା ଚ ଶିବିରଂ ପ୍ରାଯାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାତ୍ମନେ । ଶିଶ୍ଯେ ଚ ଶଯନେ ଶୁଭ୍ରେ ରାତ୍ରିଂ ତାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ରାଜା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କର ଶିବିରକୁ ଗଲେ; ସେ ଏହି ରାତି ଶୁଭ୍ର ଶୟନରେ ଶୋଇଲେ, ଭାରତବୀର।
ଵ୍ଯୁଷିତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାମୁଦିତେ ଚ ଦିଵାକରେ। ଉଭେ ସେନେ ମହାରାଜ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵ ସମୀଯତୁଃ
ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ଦୁଇ ଦଳ, ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପରସ୍ପରଜିଗୀଷଵଃ । ତେ ସର୍ଵେ ସହିତା ଯୁଦ୍ଧେ ସମାଲୋକ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଆଗେଇ ଗଲେ, ପ୍ରତିଯୋଗୀତାର ଇଚ୍ଛାରେ; ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦେଖି।
ପାଣ୍ଡଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଦର୍ମନ୍ତ୍ରିତେ ତଵ। ଵ୍ଯୂହୌ ଚ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ସଂରବ୍ଧାଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ
ପାଣ୍ଡବ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଗଠନ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ।