ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିକଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚ କୃତଲକ୍ଷଣୈଃ । ସେଵ୍ଯତେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯତେ ଚୈଵ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃକ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ସଦା ନିର୍ଯୁକ୍ତ ଥିବା, ସେକୁ ସେବା ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଯୁଗସ୍ଯାନ୍ତେ ଆଦୌ କଲିଯୁଗସ୍ଯ ଚ। ସାତ୍ଵତଂ ଵିଧିମାସ୍ଥାଯ ଗୀତଃ ସଂକର୍ଷଣେନ ଵୈ
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷ ଏବଂ କଳିଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ସାତ୍ୱତ ନୀତିକୁ ଅନୁସରି, ସଂକର୍ଷଣ ଏହି ଉପଦେଶ ଗାଇଥିଲେ।
ସ ଏଷ ସର୍ଵଂ ସୁରମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ସମୁଦ୍ରକକ୍ଷ୍ଯାନ୍ତରିତାଂ ପୁରୀଂ ଚ। ଯୁଗେଯୁଗେ ମାନୁଷଂ ଚୈଵ ଵାସଂ ପୁନଃପୁନଃ ସୃଜତେ ଵାସୁଦେଵାଃକ
ଏହି ବାସୁଦେବ ନିରନ୍ତର ଦେବ ଓ ମାନବ ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ପୁରୀ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ମାନବ ନିବାସକୁ ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵୋ ମହଦ୍ଭୂତଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ କଥ୍ଯତେ। ତସ୍ଯାଗମଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛେ ପିତାମହ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କଥାହୋଇଥାଏ। ପିତାମହ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଆଧାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵୋ ମହଦ୍ଭୂତଂ ସର୍ଵଦୈଵତଦୈଵତମ୍ । ନ ପରଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଭରତର୍ଷଭ
ବାସୁଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ଦେବତା। ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଠାରୁ କିଛି ଉପରି ନାହିଁ, ଓ ଭାରତର୍ଷଭ।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ତାତ ରାମସ୍ଯ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ଜଲ୍ପତଃ। ନାରଦସ୍ଯ ଚ ଦେଵର୍ଷେଃ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ଯ ଚ। ଅସିତୋ ଦେଵଲଶ୍ଚାପି ଵାଲଖିଲ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ
ମୁଁ ରାମ, ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ, ଏବଂ ଅସିତ, ଦେବଳ, ଓ ତପସ୍ୱୀ ବାଳଖିଲ୍ୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଛି, ପ୍ରିୟ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଶ୍ଚ ଗୋଵିନ୍ଦେ କଥଯତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହତ୍। ସର୍ଵଭୂତାଦିଭୂତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମଧ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମା ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଆପୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ତ୍ରଯମେତଦକଲ୍ପଯତ୍। ସ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଥିଵୀଂ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି—ଏ ତିନିଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକ ହେଲେ।
ଅପ୍ସୁ ଵୈ ଶଯନଂ ଚକ୍ରେ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଦେଵଃ ଶଯାନଃ ଶଯନେ ସୁଖମ୍
ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଜଳରେ ନିଜ ଶୟନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ଦେବତା ସେ ନିଜ ଶୟନରେ ସୁଖରେ ଶୟାନ ହେଲେ।
ମୁଖତଃ ସୋଽଗ୍ନିମସୃଜତ୍ପ୍ରାଣାଦ୍ଵାଯୁମଥାପି ଚ। ସରସ୍ଵତୀଂ ଚ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ମନସଃ ସସୃଜେଽଚ୍ଯୁତ
ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୱାସରୁ ବାୟୁ, ମନରୁ ଅଚ୍ୟୁତ ଶରସ୍ୱତୀ ଓ ବେଦଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଏଷକ ଲୋକାନ୍ସସର୍ଜାଦୌ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଋଷିଭିଃ ସହ। ଅମୃତଂ ଚୈଵ ମୃତ୍ଯୁଂ ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ
ସେ ଆରମ୍ଭରେ ଲୋକଗୁଡିକୁ, ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ, ଅମୃତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ—ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅନ୍ତ—ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵରଦଃ ସର୍ଵକାମଦଃ । ଏଷ କର୍ତା ଚ କାର୍ଯଂ ଚ ଆଦେରାଦିଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଧର୍ମ, ଧର୍ମକୁ ଜଣାନ୍ତି, ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସେ କର୍ତ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଆରମ୍ଭର ଆରମ୍ଭ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ପୂର୍ଵମେତଦକଲ୍ପଯତ୍ । ଉଭେ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଦିଵଃ ଖଂ ଚ ନିଯମାଂଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ସେ ପ୍ରଥମେ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦିବସର ଆକାଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନିୟମଗୁଡିକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ହି ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତପଶ୍ଚୈଵାଭ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍ । ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ଜଗତଶ୍ଚାପି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁରଵ୍ଯଯଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ଋଷିମାନେ ଓ ତପସ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ମହାତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟା।
ଅଗ୍ରଜଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂକର୍ଷଣମକଲ୍ପଯତ୍। ଶେଷଂ ଚାକଲ୍ପଯଦ୍ଦେଵମନନ୍ତମିତି ତଂ ଵିଦୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଅଗ୍ରଜ ସଂକର୍ଷଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଶେଷକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଯୋ ଧାରଯତି ଭୂତାନି ଧରାଂ ଚେମାଂ ସପର୍ଵତାମ୍। ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ତଂ ଵିଦନ୍ତି ମହୌଜସମ୍। କର୍ଣସ୍ରୋତୋଭଵଂ ଚାପି ମଧୁଂ ନାମ ମହାସୁରମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତି, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣ ଝରଣାରୁ ଜନ୍ମିତ ମହା ଦାନବ ମଧୁ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ।
ତମୁଗ୍ରମୁଗ୍ରକର୍ମାଣମୁଗ୍ରାଂ ବୁଦ୍ଧଇଂ ସମାସ୍ଥିତମ୍ । ହରନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵେଦାଞ୍ଜଘାନ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପିତା। ବ୍ରହ୍ମଣୋପଚିତିଂ କୁର୍ଵନ୍ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେ ଉଗ୍ର, ଉଗ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଉଗ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବେଦ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପିତା, ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଚାର କରି ହତ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ତାତ ଵଧାଦେଵ ଦେଵଦାନଵମାନଵାଃ । ମଧୁସୂଦନମିତ୍ଯାହୁର୍ଋଷଯଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
ତାଙ୍କର ବଧ ପରେ, ପ୍ରିୟ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବ ତାଙ୍କୁ 'ମଧୁସୂଦନ' ଭାବରେ ଡାକନ୍ତି, ଋଷିମାନେ 'ଜନାର୍ଦ୍ଦନ' ଭାବରେ।
ଵରାହଂ ନାରସିଂହଂ ଚ ତ୍ରିଵିକ୍ରମମିତି ପ୍ରଭୁମ୍ । ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାମିନାଂ ହରିଃ
ବରାହ, ନରସିଂହ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ—ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ରୂପ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ହରି।
ପରଂ ହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାନ୍ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମୁଖତଃ ସୋସୃଜଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ବାହୁଭ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତଥା
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ, ନ ଥିଲା, ନ ହେବ। ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।
ଵୈଶ୍ଯାଂଶ୍ଚାପ୍ଯୂରୁତୋ ରାଜଞ୍ଶୂଦ୍ରାନ୍ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତଥୈଵଚ। ତପସା ନିଯତଂ ଦେଵଂ ନିଧାନଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ହେ ରାଜା, ବୈଶ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ସ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଭୂତମମାଵାସ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଯୋଗଭୂତଂ ପରିଚରନ୍କେଶଵଂ ମହଦାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ କେଶବଙ୍କୁ ଯୋଗ ଭାବେ ଉପାସନା କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବଡ଼ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
କେଶଵଃ ପରମଂ ତେଜଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । ଏଵମାର୍ହୁର୍ହୃଷୀକେଶଂ ମୁନଯୋ ଵୈ ନରାଧିପ
କେଶବ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତେଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହ; ଏହିପରି ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ହେ ନରପତି।
ଏଵମେନଂ ଵିଜାନୀହି ଆଚାର୍ଯଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍ । କୃଷ୍ଣୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦେତ ଲୋକାସ୍ତେନାକ୍ଷଯା ଜିତାଃ
ଏହିପରି, ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷକ, ପିତା ଓ ଗୁରୁ ଭାବରେ ଜାଣ; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଜିତିପାରିବେ।
ଯଶ୍ଚୈଵୈନଂ ଭଯସ୍ଥାନେ କେଶଵଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସଦା ନରଃ ପଠଂଶ୍ଚେଦଂ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ସ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଭୟ ଅଛି, ସେଉଁଠି କେଶବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇଥିବା ଏବଂ ସଦା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତେ ନ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ । ଭଯେ ମହତି ମଗ୍ନାଂଶ୍ଚ ପାତି ନିତ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନଃକ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସଦା ଭୟରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ଭାରତ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ମହାତ୍ମାନଂ କେଶଵଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍। ପ୍ରପନ୍ନଃ ଶରଣଂ ରାଜନ୍ଯୋଗାନାଂ ପ୍ରଭୁମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ କେଶବ, ମହାତ୍ମା, ଜଗତର ନାୟକ, ଯୋଗମାନଙ୍କ ମାସ୍ତର ଓ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ସ୍ତଵଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭାରତ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଶ୍ଚ ଦେଵୈଶ୍ଚ ଯଃ ପୁରା କଥିତୋ ଭୁଵି
ହେ ଭାରତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଦେବମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ତବ ଶୁଣ।
ସାଧ୍ଯାନାମପି ଦେଵାନାଂ ଦେଵଦେଵେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଲୋକଭାଵନଭାଵଜ୍ଞ ଇତି ତ୍ଵାଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସାଧ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ; ନାରଦ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ଜଣାଇଥିବା ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽଭ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଯଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ଚୈଵ ଯଜ୍ଞାନାଂ ତପଶ୍ଚ ତପସାମପି
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତୁମକୁ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ, ବଳି, ବଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।