ଯସ୍ଯ ଚୈଵାତ୍ମଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପିତା । କଥଂ ନ ଵାସୁଦେଵୋଽଯମର୍ଚ୍ଯଶ୍ଚେଜ୍ଯଶ୍ଚ ମାନଵୈଃ
ଯାହାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପିତା, ଏହି ବାସୁଦେବ କିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ?
ଵାରିତୋଽସି ମଯା ତାତ ମୁନିର୍ଭିର୍ଵେଦପାରଗୈଃ । ମା ଗଚ୍ଛ ସଂଯୁଗଂ ତେନ ଵାସୁଦେଵେନ ଧନ୍ଵିନା
ମୁଁ ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ତୁମକୁ ରୋକିଛି, ପ୍ରିୟ। ବାସୁଦେବ, ଧନୁଧରୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉନା।
ମା ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧମିତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ମୋହାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯସେ। ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୂରଂ ତଥା ଚାସି ତମୋଵୃତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ନେଇ ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝୁନାହାନ୍ତି, ମୋହରେ ପଡିଛ। ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ଏକ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ତୁମେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଷସି ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ତଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ନରନାରାଯଣୌ ଦେଵୀ କୋଽନ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାଦ୍ଧି ମାନଵଃ
ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ—ନର ଓ ନାରାୟଣ ଅବତାର—କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଛ। ଅନ୍ୟ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିପାରିବ?
ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ ରାଜନ୍ନେଷ ଵୈ ଶାଶ୍ଵତୋଽଵ୍ଯଯଃ । ସର୍କଵଲୋକମଯୋ ନିତ୍ଯଃ ଶାସ୍ତା ଧାତା ଧରୋ ଧ୍ରୁଵଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ରାଜା: ସେ ଚିରଯୁବା, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି, ସଦା ନିର୍ଯୁକ୍ତ ଶାସକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧାରକ ଏବଂ ଅଚଳ।
ଯୋ ଧାରଯତି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀଂଶ୍ଚରାଚରଗୁରୁଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଯୋଦ୍ଧା ଜଯଶ୍ଚ ଜେତା ଚ ସର୍ଵପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରଃ
ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସଚଳ ଅଚଳର ଗୁରୁ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଜୟ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ନାୟକ।
ରାଜନ୍ସର୍ଵମଯୋ ହ୍ଯେଷ ତମୋରାଗଵିଵର୍ଜିତଃ । ଯତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତତୋ ଧର୍ମୋ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ରାଜା, ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଅନ୍ଧକାର ଓ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ। ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି; ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଜୟ ଅଛି।
ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଯୋଗେନ ଯୋଗେନାତ୍ମମଯେନ ଚ । ଧୃତାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତା ରାଜଞ୍ଜଯଶ୍ଚୈଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଆତ୍ମାର ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଧାରଣ ହେଉଛନ୍ତି, ରାଜା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜୟ ହେବ।
ଶ୍ରେଯୋଯୁକ୍ତାଂ ସଦା ବୁଦ୍ଧିଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦଧାତି ଯଃ। ବଲଂ ଚୈଵ ରଣେ ନିତ୍ଯଂ ଭଯେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ରକ୍ଷତି
ସେ ସଦା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ଏଷ ଶାଶ୍ଵତୋ ଦେଵାଃ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯମଯଃ ଶିଵଃ । ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଜ୍ଞେଯୋ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ଭାରତ
ସେ ଚିରଯୁବା, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟର ଉତ୍ସ, ମଙ୍ଗଳମୟ—ଏହି ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ବିଷୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ଭାରତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିକଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚ କୃତଲକ୍ଷଣୈଃ । ସେଵ୍ଯତେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯତେ ଚୈଵ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃକ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ସଦା ନିର୍ଯୁକ୍ତ ଥିବା, ସେକୁ ସେବା ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଯୁଗସ୍ଯାନ୍ତେ ଆଦୌ କଲିଯୁଗସ୍ଯ ଚ। ସାତ୍ଵତଂ ଵିଧିମାସ୍ଥାଯ ଗୀତଃ ସଂକର୍ଷଣେନ ଵୈ
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷ ଏବଂ କଳିଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ସାତ୍ୱତ ନୀତିକୁ ଅନୁସରି, ସଂକର୍ଷଣ ଏହି ଉପଦେଶ ଗାଇଥିଲେ।
ସ ଏଷ ସର୍ଵଂ ସୁରମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ସମୁଦ୍ରକକ୍ଷ୍ଯାନ୍ତରିତାଂ ପୁରୀଂ ଚ। ଯୁଗେଯୁଗେ ମାନୁଷଂ ଚୈଵ ଵାସଂ ପୁନଃପୁନଃ ସୃଜତେ ଵାସୁଦେଵାଃକ
ଏହି ବାସୁଦେବ ନିରନ୍ତର ଦେବ ଓ ମାନବ ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ପୁରୀ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ମାନବ ନିବାସକୁ ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵୋ ମହଦ୍ଭୂତଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ କଥ୍ଯତେ। ତସ୍ଯାଗମଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛେ ପିତାମହ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ କଥାହୋଇଥାଏ। ପିତାମହ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଆଧାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵୋ ମହଦ୍ଭୂତଂ ସର୍ଵଦୈଵତଦୈଵତମ୍ । ନ ପରଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଭରତର୍ଷଭ
ବାସୁଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ଦେବତା। ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଠାରୁ କିଛି ଉପରି ନାହିଁ, ଓ ଭାରତର୍ଷଭ।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ତାତ ରାମସ୍ଯ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ଜଲ୍ପତଃ। ନାରଦସ୍ଯ ଚ ଦେଵର୍ଷେଃ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ଯ ଚ। ଅସିତୋ ଦେଵଲଶ୍ଚାପି ଵାଲଖିଲ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ
ମୁଁ ରାମ, ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ, ଏବଂ ଅସିତ, ଦେବଳ, ଓ ତପସ୍ୱୀ ବାଳଖିଲ୍ୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଛି, ପ୍ରିୟ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଶ୍ଚ ଗୋଵିନ୍ଦେ କଥଯତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହତ୍। ସର୍ଵଭୂତାଦିଭୂତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମଧ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମା ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଆପୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ତ୍ରଯମେତଦକଲ୍ପଯତ୍। ସ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଥିଵୀଂ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି—ଏ ତିନିଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକ ହେଲେ।
ଅପ୍ସୁ ଵୈ ଶଯନଂ ଚକ୍ରେ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଦେଵଃ ଶଯାନଃ ଶଯନେ ସୁଖମ୍
ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଜଳରେ ନିଜ ଶୟନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର ଦେବତା ସେ ନିଜ ଶୟନରେ ସୁଖରେ ଶୟାନ ହେଲେ।
ମୁଖତଃ ସୋଽଗ୍ନିମସୃଜତ୍ପ୍ରାଣାଦ୍ଵାଯୁମଥାପି ଚ। ସରସ୍ଵତୀଂ ଚ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ମନସଃ ସସୃଜେଽଚ୍ଯୁତ
ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୱାସରୁ ବାୟୁ, ମନରୁ ଅଚ୍ୟୁତ ଶରସ୍ୱତୀ ଓ ବେଦଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଏଷକ ଲୋକାନ୍ସସର୍ଜାଦୌ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଋଷିଭିଃ ସହ। ଅମୃତଂ ଚୈଵ ମୃତ୍ଯୁଂ ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ
ସେ ଆରମ୍ଭରେ ଲୋକଗୁଡିକୁ, ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ, ଅମୃତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ—ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅନ୍ତ—ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵରଦଃ ସର୍ଵକାମଦଃ । ଏଷ କର୍ତା ଚ କାର୍ଯଂ ଚ ଆଦେରାଦିଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଧର୍ମ, ଧର୍ମକୁ ଜଣାନ୍ତି, ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସେ କର୍ତ୍ତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଆରମ୍ଭର ଆରମ୍ଭ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ପୂର୍ଵମେତଦକଲ୍ପଯତ୍ । ଉଭେ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଦିଵଃ ଖଂ ଚ ନିଯମାଂଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ସେ ପ୍ରଥମେ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦିବସର ଆକାଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନିୟମଗୁଡିକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ହି ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତପଶ୍ଚୈଵାଭ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍ । ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ଜଗତଶ୍ଚାପି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁରଵ୍ଯଯଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ଋଷିମାନେ ଓ ତପସ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ମହାତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟା।
ଅଗ୍ରଜଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂକର୍ଷଣମକଲ୍ପଯତ୍। ଶେଷଂ ଚାକଲ୍ପଯଦ୍ଦେଵମନନ୍ତମିତି ତଂ ଵିଦୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଅଗ୍ରଜ ସଂକର୍ଷଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଶେଷକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଯୋ ଧାରଯତି ଭୂତାନି ଧରାଂ ଚେମାଂ ସପର୍ଵତାମ୍। ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ତଂ ଵିଦନ୍ତି ମହୌଜସମ୍। କର୍ଣସ୍ରୋତୋଭଵଂ ଚାପି ମଧୁଂ ନାମ ମହାସୁରମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତି, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣ ଝରଣାରୁ ଜନ୍ମିତ ମହା ଦାନବ ମଧୁ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ।
ତମୁଗ୍ରମୁଗ୍ରକର୍ମାଣମୁଗ୍ରାଂ ବୁଦ୍ଧଇଂ ସମାସ୍ଥିତମ୍ । ହରନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵେଦାଞ୍ଜଘାନ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପିତା। ବ୍ରହ୍ମଣୋପଚିତିଂ କୁର୍ଵନ୍ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେ ଉଗ୍ର, ଉଗ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଉଗ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବେଦ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପିତା, ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଚାର କରି ହତ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ତାତ ଵଧାଦେଵ ଦେଵଦାନଵମାନଵାଃ । ମଧୁସୂଦନମିତ୍ଯାହୁର୍ଋଷଯଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
ତାଙ୍କର ବଧ ପରେ, ପ୍ରିୟ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବ ତାଙ୍କୁ 'ମଧୁସୂଦନ' ଭାବରେ ଡାକନ୍ତି, ଋଷିମାନେ 'ଜନାର୍ଦ୍ଦନ' ଭାବରେ।
ଵରାହଂ ନାରସିଂହଂ ଚ ତ୍ରିଵିକ୍ରମମିତି ପ୍ରଭୁମ୍ । ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାମିନାଂ ହରିଃ
ବରାହ, ନରସିଂହ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ—ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ରୂପ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ହରି।
ପରଂ ହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷାନ୍ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମୁଖତଃ ସୋସୃଜଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ବାହୁଭ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଂସ୍ତଥା
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ, ନ ଥିଲା, ନ ହେବ। ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।