ଋଷଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ। ପିଶାଚା ମାନୁଷାଶ୍ଚୈଵ ମୃଗପକ୍ଷିସରୀସୃପାଃ
ଋଷିମାନେ, ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ପିଶାଚ, ମନୁଷ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସରିସୃପମାନେ—
ଏଵମାଦି ମଯା ସୃଷ୍ଟଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦଜମ୍ । ପଦ୍ମନାଭ ଵିଶାଲାକ୍ଷ କୃଷ୍ଣ ଦୁଃଶ୍ଵପ୍ରଣାଶନ
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋତେ ତୁମର କୃପାରେ ପୃଥିବୀରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି, ଓ ପଦ୍ମନାଭ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ନାଶକ।
ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତ୍ଵଂ ନେତା ତ୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଦେଵେଶ ସୁଖିନୋ ଵିବୁଧାଃ ସଦା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆପଣ ଆଶ୍ରୟ, ଆପଣ ନେତା, ଆପଣ ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ; ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ସୁଖୀ।
ପୃଥିଵୀ ନିର୍ଭଯା ଦେଵ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସଦାଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଭଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷ ଯଦୁଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ
ଓ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ପୃଥିବୀ ସଦା ନିର୍ଭୟ ରହିଛି; ତେଣୁ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଯଦୁବଂଶକୁ ବଢାଇବା ପାଇଁ ହେବା।
ଧର୍ମସଂସ୍ଥାପନାର୍ଥାଯ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ବଧାଯ ଚ। ଜଗତୋ ଧାରଣାର୍ଥାଯ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯଂ କୁରୁ ମେ ଵିଭୋ
ଧର୍ମକୁ ଦୃଢ କରିବା, ଦୈତ୍ୟମାନେ ନାଶ କରିବା ଓ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।
ଯତ୍ତତ୍ପରମକଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ଵିଭୋ। ଵାସୁଦେଵ ତଦେତତ୍ତେ ମଯୋଦ୍ଗୀତଂ ଯଥାତଥମ୍
ଓ ବାସୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ଗାଇଛି।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂକର୍ଷଣଂ ଦେଵଂ ସ୍ଵଯମାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମାତ୍ମନାସ୍ରାକ୍ଷୀଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚାତ୍ମସଂଭଵମ୍
ଓ ଦେବ, ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମାରୁ ସଂକର୍ଷଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପୁନି ଆପଣ ନିଜରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦନିରୁଦ୍ଧଂ ତ୍ଵଂ ଯଂ ଵିଦୁର୍ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍। ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽସୃଜନ୍ମାଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଲୋକଧାରିଣମ୍
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଆପଣ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଅନିରୁଦ୍ଧ ପୁନି ମୋତେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକର ଧାରକ, ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵମଯଃ ସୋଽହଂ ତ୍ଵଯୈଵାସ୍ମି ଵିନିର୍ମିତଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଯାଚାମି ଲୋକେଶ ଚତୁରାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ଵିଭଜ୍ଯ ଭାଗଶୋତ୍ମାନଂ ଵ୍ରଜ ମାନୁଷତାଂ ଵିଭୋ
ମୁଁ ବାସୁଦେବର ଅଂଶରେ ତିଆରି, ଆପଣ ମୋତେ ନିଜେ ଗଢିଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ଓ ଲୋକେଶ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି: ନିଜର ଚାରି ଅଂଶକୁ ଭାଗ କରି, ମହାପ୍ରଭୁ, ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେବା।
ତତ୍ରାସୁରଵଧଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକସୁଖାଯ ଵୈ। ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ଆସୁରମାନେ ନାଶ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୁଖ ପାଇଁ, ଆପଣ ଧର୍ମ, ଯଶ ଓ ଯଥାର୍ଥ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ତ୍ଵାଂ ହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋ ଲୋକେ ଦେଵାଶ୍ଚାମିତଵିକ୍ରମ । ତୈସ୍ତୈର୍ହି ନାମଭିର୍ଯୁକ୍ତା ଗାଯନ୍ତି ପରମାତ୍ମକମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ଓ ଅସୀମ ପ୍ରଭାବ ଦେବମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ନାମରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।
ସ୍ଥିତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯି ଭୂତସଙ୍ଘାଃ କୃତ୍ଵାଶ୍ରଯଂ ତ୍ଵାଂ ଵରଦଂ ସୁବାହୋ। ଅନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମପାରଯୋଗଂ ଲୋକସ୍ଯ ସେତୁଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଵିପ୍ରାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆପଣ ଦୟାଳୁ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି; ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତର ସେତୁ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଅପାର ଯୋଗର ସ୍ୱାମୀ।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଲୋକାନାମୀଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ୍ରିଗ୍ଧଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାପ୍ରଭୁ, ଭଗବାନ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ଗଭୀର କଥାରେ କହିଲେ।
ଵିଦିତଂ ତାତ ଯୋଗାନ୍ମେ ସର୍ଵମେତତ୍ତଵେପ୍ସିତମ୍ । ତଥା ତଦ୍ଭଵିତେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ମୋ ଯୋଗ ଓ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ସବୁ ମୋତେ ଜଣା; 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି କହି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତୋ ଦେଵର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତାଃ । କୌତୂହଲପରାଃ ସର୍ଵେ ପିତାମହମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ ଦେବଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କୋନ୍ଵଯଂ ଯୋ ଭଗଵତା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିନଯାଦ୍ଵିଭୋ । ଵାଗ୍ଭିଃ ସ୍ତୁତୋ ଵରିଷ୍ଠାଭିଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ ତଂ ଵଯମ୍
ଏହି କିଏ, ଯାହାକୁ ଭଗବାନ ଭକ୍ତିରେ ନମି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଥାରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ? ଆମେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପିତାମହଃ । ଦେଵବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ମଧୁରଯା ଗିରା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରାଚୀନ ପିତାମହ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମରୁଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯତ୍ତତ୍ପରଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ପରମ୍ । ଭୂତାତ୍ମା ଚ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମ ଯଚ୍ଚ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯେଉଁଟି ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ଥିବା, ଯେଉଁଟି ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ — ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ।
ତେନାସ୍ମି କୃତସଂଵାଦଃ ପ୍ରସନ୍ନେନ ସୁରର୍ଷଭାଃ । ଜଗତୋଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଯାଚିତୋ ମେ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସେ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଆଲୋଚନା କରିଛି, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।
ମାନୁଷଂ ଲୋକମାତିଷ୍ଠ ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ଅସ୍ରୁରାଣାଂ ଵଧାର୍ଥାଯ ସଂଭଵସ୍ଵ ମହୀତଲେ
ଯିଏ ମାନବ ଲୋକରେ ବାସ କରିବେ, ତାଙ୍କୁ 'ବାସୁଦେବ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଅସୁରମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ସଂଗ୍ରାମେ ନିହତା ଯେ ତେ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ । ତ ଇମେ ନୃଷୁ ସଂଭୂତା ଘୋରରୂପା ମହାବଲାଃ
ଯେଉଁ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ମାନବ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତେଷାଂ ଵଧାର୍ଥଂ ଭଗଵାନ୍ନରେଣ ସହିତୋ ଵଶୀ । ମାନୁଷୀଂ ଯୋନିମାସ୍ଥାଯ ଚରିଷ୍ଯତି ମହୀତଲେ
ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ନରଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବେ।
ନରନାରାଯଣୌ ଯୌ ତୌ ପୁରାଣାଵୃଷିସତ୍ତମୌ । ସହିତୋ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସଂଭୂତାଵମିତଦ୍ଯୁତୀ
ଏହି ଦୁଇ ପୁରାତନ ଋଷି — ନର ଓ ନାରାୟଣ — ଏକସାଥି ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଅପୂର୍ବ ଚମକରେ ଭରିଥିବା।
ଅଜେଯୌ ସମରେ ଯତ୍ତୌ ସହିତୈରମରୈରପି । ମୂଢାସ୍ତ୍ଵେତୌ ନ ଜାନନ୍ତି ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଦୁଇ ଋଷି — ନର ଓ ନାରାୟଣ — ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ, କିନ୍ତୁ ମୂଢ଼ମନା ଲୋକମାନେ ଏମାନେ କିଏ ତାହା ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯାହମଗ୍ରଜଃ ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଵାସୁଦେଵୋଽର୍ଚନୀଯୋ ଵଃ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରଃ
ତାଙ୍କର ମୁଁ ଅଗ୍ରଜ ଓ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ବାସୁଦେବ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାନ ନାଥ।
ତଥା ମନୁଷ୍ଯୋଽଯମିତି କଦାଚିତ୍ସୁରସତ୍ତମାଃ । ନାଵଜ୍ଞେଯୋ ମହାଵୀର୍ଯଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ତେଣୁ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମହାବୀର, ଯଦିଓ ମାନବ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏତତ୍ପରମକଂ ଗୁହ୍ଯମେତତ୍ପରମକଂ ପଦମ୍ । ଏତତ୍ପରମକଂ ବ୍ରହ୍ମ ଏତତ୍ପରମକଂ ଯଶଃ
ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତି।
ଏତଦକ୍ଷରମଵ୍ଯକ୍ତମେତଦ୍ଵୈ ଶାଶ୍ଵତଂ ମହଃ । ଯତ୍ତତ୍ପୁରୁଷସଂଜ୍ଞଂ ଵୈ ଗୀଯତେ ଜ୍ଞାଯତେ ନ ଚ
ଏହା ଅବିନାଶୀ, ଅପ୍ରକାଶ, ଏହା ଚିରକାଳୀ ମହିମା; ଯାହାକୁ 'ପୁରୁଷ' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଗାୟନ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ଏତତ୍ପରମକଂ ତେଜ ଏତତ୍ପରମକଂ ସୁଖମ୍। ଏତତ୍ପରମକଂ ସତ୍ଯଂ କୀର୍ତିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତେଜ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ।
ତସ୍ମାତ୍ସେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଲୋକୈଶ୍ଚାମିତଵିକ୍ରମଃକ । ନାଵଜ୍ଞେଯୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମାନୁଷୋଽଯମିତି ପ୍ରଭୁଃ
ତେଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ, ଏହି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମାନବ ଭାବରେ ଦେଖି ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଅପାର ଶକ୍ତିର ନାଥ।