ଯତ୍ର ଭୀଷ୍ମମୁଖାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ୍ଯୋଧସତ୍ତମାନ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକେଷୁ ଯୋଧଯନ୍ତି ପ୍ରହାରିଣଃ
ଯେଉଁଠି ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦେଇଛନ୍ତି।
କେନାଵଧ୍ଯା ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ । କେନ ଦତ୍ତଵରାସ୍ତାତ କିଂ ଵା ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦନ୍ତି ତେ
କିଏ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ମହାବଳୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା, ଅଜୟ କରିଛି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି?
ଯେନ କ୍ଷଯଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦିଵି ତାରାଗଣା ଇଵ। ପୁନଃପୁନର୍ନ ମୃଷ୍ଯାମି ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ତୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନାହିଁ, ଆକାଶର ତାରାମାନେ ପରି; ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋ ସେନାକୁ ପୁନିପୁନି ହତ କରିବା ଦେଖି, ମୁଁ ସହିପାରୁନାହିଁ।
ମଯ୍ଯେଵ ଦଣ୍ଡଃ ପତତି ଦୈଵାତ୍ପରମଦାରୁଣଃ। ଯଥାଽଵଧ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତା ଯଥା ଵାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ମେ ସୁତାଃ
ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେବତାଙ୍କ ଦେଇଥିବା ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି; ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଅଜୟ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁବେଳେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି।
ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସଞ୍ଜଯ । ନ ହି ପାରଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଦୁଃଖସ୍ଯାସ୍ଯ କଥଂଚନ
ସଞ୍ଜୟ, ଏହା ସବୁ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, କାରଣ ଏହି ଦୁଃଖର ଶେଷ କେଉଁଠି ଅଛି ମୁଁ ଦେଖିପାରୁନି।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ମହତୋ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତରନ୍ନରଃ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯସନଂ ମନ୍ଯେ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏକ ମଣିଷ ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ଏହିପରି ମୁଁ ଭାବୁଛି ମୋ ପୁଅମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଘାତଯିଷ୍ଯତି ମେ ସ୍ରଵାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ଭୀମୋ ନ ଶଂସଯଃ। ନ ହି ପଶ୍ଯାମି ତଂ ଵୀରଂ ଯୋ ମେ ରକ୍ଷେତ୍ସୁତାନ୍ରଣେ
ଭୀମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେବେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା ଏମିତି କୌଣସି ବୀରକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ଧ୍ରୁଵଂ ଵିନାଶଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରାମାଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ। ତସ୍ମାନ୍ମେ କାରଣଂ ସୂତ ଶକ୍ତିଂ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ସଞ୍ଜୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ପୁଅମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହାର କାରଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଶେଷ କରି ମୋତେ କହ।
ପୃଚ୍ଛତୋ ଵୈ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ଯଚ୍ଚକ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵାନ୍ଵିମୁଖାନ୍ରଣେ
ମୁଁ ପଚାରୁଥିବା ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ତୁମେ ଉଚିତ; ଏବଂ ଦୁର୍ଯୋଧନ ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି କଣ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ କୃପଶ୍ଚୈଵ ସୌବଲଶ୍ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ଦ୍ରୌଣିର୍ଵାପି ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵିକର୍ଣୋ ଵା ମହାବଲଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ସୌବଳ, ଜୟଦ୍ରଥ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, କିମ୍ବା ବିକର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—
ନିଶ୍ଚଯୋ ଵାପି କସ୍ତେଷାଂ ତଦା ହ୍ଯାସୀନ୍ମହାତ୍ମାନାମ୍ । ଵିମୁଖେଷୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମମ ପୁତ୍ରେଷୁ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ଫେରିଲେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ କଣ ନିଷ୍ପତି କଲେ?
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵାଵଧାରଯ। ନୈଵ ମନ୍ତ୍ରକୃତଂ କିଂଚିନ୍ନୈଵ ମାଯାଂ ତଥାଵିଧାମ୍
ରାଜା, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ କିମ୍ବା ମାୟା ଥିଲା ନାହିଁ।
ନ ଵୈ ଵିଭୀଷିକାଂ କାଂଚିଦ୍ରାଜନ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଯୁଧ୍ଯନ୍ତି ତେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶକ୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ କୌଣସି ଭୟ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ତ୍ତା ଦେଖାନାହିଁ; ସେମାନେ ନ୍ୟାୟରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମେଣ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ଜୀଵିତାଦୀନି ଭାରତ। ଆରଭନ୍ତେ ସଦା ପାର୍ଥାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯାନା ମହଦ୍ଯଶଃ
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସବୁ କାମ, ଜୀବନ ଆଦି ତାଲେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମହାନ୍ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ନ ତେ ଯୁଦ୍ଧାନ୍ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଧର୍ମୋପେତା ମହାବଲାଃ । ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠି ଜୟ ଅଛି।
ତେନାଵଧ୍ଯା ରଣେ ପାର୍ଥା ଜଯଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ । ତଵ ପୁତ୍ରା ଦୁରାତ୍ମାନଃ ପାପେଷ୍ଵଭିରତାଃ ସଦା
ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଏବଂ ଜୟର ଅଧିକାରୀ; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି ସଦା ଅପରାଧରେ ଲିନ।
ନିଷ୍ଠୁରା ହୀନକର୍ମାଣସ୍ତେନ ହୀଯନ୍ତି ସଂଯୁଗେ। ସୁବହୂନି ନୃଶଂସାନି ପୁତ୍ରୈସ୍ତଵ ଜନେଶ୍ଵରେ
ସେମାନେ କଠୋର ଏବଂ ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯାନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଅନେକ ନିର୍ଦୟ କାମ କରିଛନ୍ତି।
ନିକୃତାନୀହ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ନୀଚୈରିଵ ଯଥା ନରୈଃ । ସର୍ଵଂ ଚ ତଦନାଦୃତ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ କିଲ୍ବିଷମ୍
ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ତୁମ ପୁଅମାନେ ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି; ସବୁ ଅନଦେଖା କରି, ତୁମ ପୁଅମାନେ ପାପ କରିଛନ୍ତି।
ଧର୍ମମୂଲାଃ ସଦୈଵାସନ୍ପାଣ୍ଡଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ। ନ ଚୈତାନ୍ବହୁମନ୍ଯନ୍ତେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନେ ସେମାନେକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ସତତଂ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ କର୍ମଣଃ। ସାଂପ୍ରତଂ ସୁମହଦ୍ଧୋରଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜନେଶ୍ଵର
ତୁମ ପୁଅମାନେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଥିବାରୁ, ଏବେ ଏହାର ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଆସିଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ସ ତ୍ଵଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ମହାରାଜ ସପୁତ୍ରଃ ସମୁହୃଞ୍ଜନଃ। ନାଵବୁଧ୍ଯସି ଯଦ୍ରାଜନ୍ଵାର୍ଯମାଣଃ ସୁହୃଜ୍ଜନୈଃ
ମହାରାଜ, ଏବେ ତୁମେ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନମାନେ, ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କର; ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣାଦାତା ମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵିଦୁରେଣାଥ ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ରୋଣେନ ନ ମହାତ୍ମନା। ତଥା ମଯା ଚାପ୍ଯସକୃଦ୍ଵାର୍ଯମାଣୋ ନ ବୁଧ୍ଯସେ
ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ମହାତ୍ମା, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଥର ତୁମେକୁ ରୋକିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵାକ୍ଯଂ ହିତଂ ଚ ପଥ୍ଯଂ ଚ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଥ୍ଯମିଵୌଷଧମ୍ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ମତମାସ୍ଥାଯ ଜିତାନ୍ମନ୍ଯସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛ, ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର ଏବଂ ଶୁଭ, ଏହା ରୋଗୀ ପାଇଁ ଔଷଧ ଭଳି। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମେ ଭାବୁଛ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହାରିଗଲେ।
ଶୃଣୁ ଭୂଯୋ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। କାରଣଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯଂ ପ୍ରତି
ବରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଜୟର କାରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ। ଏହାର ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଆଉଥରେ ଶୁଣ।
ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯଥାଶ୍ରୁତମରିନ୍ଦମ। ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ସଂପୃଷ୍ଟ ଏତମର୍ଥଂ ପିତାମହଃ
ଶତ୍ରୁଯେତା, ଦୁର୍ଯୋଧନ ଏହି କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ କଥା ପିତାମହ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେହିପରି ତୁମକୁ କହିବି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନ୍ରଣେ ସର୍ଵାନ୍ନିର୍ଜିତାଂସ୍ତୁ ମହାରଥାନ୍ । ଶୋକସଂମୂଢହୃଦଯୋ ନିଶାକାଲେ ସ୍ମ କୌରଵଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ମହାରଥୀମାନେ, ହାରିଗଲାବେଳେ, କୌରବ ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମିତ ହୃଦୟରେ, ରାତିରେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପିତାମହଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵିନଯୋପଗମ୍ଯ ହ। ଯଦବ୍ରଵୀତ୍ସୁତସ୍ତେଽସୌ ତନ୍ମେ ଶୃଣୁ ଜନେଶ୍ଵର
ବିନୟରେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତୁମ ପୁଅ କହିଥିବା କଥା କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଜନେଶ୍ୱର।
ଭଵାନ୍ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିସ୍ତଥୈଵ ଚ। କୃତଵର୍ମା ଚ ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ କାମ୍ଭୋଜଶ୍ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ
ତୁମେ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ, ଦ୍ରୌଣି, ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ କୃତବର୍ମା, ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜର ସୁଦକ୍ଷିଣ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ,
ଭୂରିଶ୍ରଵା ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଭଗଦତ୍ତଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ମହାରଥାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ କୁଲପୁତ୍ରାସ୍ତନୁତ୍ଯଜଃ
ଭୂରିଶ୍ରବା, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗଦତ୍ତ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ପର୍ଯାପ୍ତା ଇତି ମେ ମତିଃ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସମସ୍ତାଶ୍ଚ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପରାକ୍ରମେ
ମୋ ମତରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରତାପକୁ କେହି ମେଳାଇପାରିନାହିଁ।