କୌରଵାସ୍ତୁ ତତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଯଯୁଃ ଶିବିରଂ ସ୍ଵକମ୍। ଵ୍ରୀଡମାନା ନିଶାକାଲେ ପାଣ୍ଡଵେଯୈଃ ପରାଜିତାଃ
ତାପରେ, ରାଜା, କୌରବମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଠାରେ ହାରି ଏବଂ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରାତିରେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶରଵିକ୍ଷତଗାତ୍ରାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡପପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ଯୁଦ୍ଧେ ସୁମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାରଥୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ତୀରରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଜୟରେ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହାରାଜ ଭୀମସେନଘଟୋତ୍କଚୌ। ପୂଜଯନ୍ତସ୍ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତାଃ
ଭୀମସେନ ଓ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ରାଜା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ନଦନ୍ତୋ ଵିଵିଧାନ୍ନାଦାଂସ୍ତୂର୍ଯସ୍ଵନଵିମିଶ୍ରିତାନ୍ । ସିଂହନାଦାଂଶ୍ଚ କୁର୍ଵନ୍ତୋ ଵିମିଶ୍ରାଞ୍ଶଙ୍ଖନିଃ ସ୍ଵନୈଃ
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରିଲେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଶି, ଶଙ୍ଖର ଧ୍ୱନି ସହିତ ସିଂହନାଦ କରିଲେ।
ଵିନଦନ୍ତୋ ମହାତ୍ମାନଃ କମ୍ପଯନ୍ତଶ୍ଚ ମେଦିନୀମ୍ । ଘଟ୍ଟଯନ୍ତଶ୍ଚ ମର୍ମାଣି ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମାରିଷ
ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଉଚ୍ଚ ନାଦ କରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଭରିଦେଲେ, ମାରିଷ।
ପ୍ରଯାତାଃ ଶିବିରାଯୈଵ ନିଶାକାଲେ ପରଂତପ । ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତୁ ନୃପତିର୍ଦୀନୋ ଭ୍ରାତୃଵଧେନ ଚ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିବାରେ ସକ୍ଷମ, ସେମାନେ ରାତିରେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିଜ ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ନିରାଶ ହୋଇଗଲେ।
ମୁହୂର୍ତଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ବାଷ୍ପଶୋକସମାକୁଲଃ। ତତଃ କୃତ୍ଵା ଵିଧିଂ ସର୍ଵଂ ଶିବିରସ୍ଯ ଯଥାଵିଧି । ପ୍ରଦଧ୍ଯୌ ଶୋକସଂତପ୍ତୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତଃ
ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅଶ୍ରୁ ଏବଂ ଶୋକରେ ଡୁବି ଚିନ୍ତା କରିଲେ; ପରେ ଶିବିରର ଦାୟିତ୍ୱ ଯଥାବିଧି କରି, ଭାଇର ଦୁଃଖରେ ତାପିତ ହୋଇ ଶୋକରେ ବସିଲେ।
ଭଯଂ ମେ ସୁମହଞ୍ଜାତଂ ଵିସ୍ମଯଶ୍ଚୈଵ ସଞ୍ଜଯ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁକୁମାରାଣାଂ କର୍ମ ଦେଵୈଃ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ମୋ ମନରେ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସଞ୍ଜୟ; ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ପରାଭାଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଞ୍ଜଯ ସର୍ଵଶଃ। ଚିନ୍ତା ମେ ମହତୀ ସୂତ ଭଵିଷ୍ଯତି କଥଂ ତ୍ଵିତି
ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହାର ଶୁଣି, ସଞ୍ଜୟ, ମୋର ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଆସିଛି, ଏବେ କଣ ହେବ ଭାବି ଭୟ ଲାଗୁଛି।
ଧ୍ରୁଵଂ ଵିଦୁରଵାକ୍ଯାନି ଧକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ହୃଦଯଂ ମମ। ତଥା ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଦୈଵଯୋଗେନ ସଞ୍ଜଯ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଜଳାଇଦେବ; କାରଣ, ସଞ୍ଜୟ, ସବୁ କିଛି ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିଛି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯତ୍ର ଭୀଷ୍ମମୁଖାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ୍ଯୋଧସତ୍ତମାନ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକେଷୁ ଯୋଧଯନ୍ତି ପ୍ରହାରିଣଃ
ଯେଉଁଠି ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦେଇଛନ୍ତି।
କେନାଵଧ୍ଯା ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ । କେନ ଦତ୍ତଵରାସ୍ତାତ କିଂ ଵା ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦନ୍ତି ତେ
କିଏ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ମହାବଳୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା, ଅଜୟ କରିଛି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି?
ଯେନ କ୍ଷଯଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦିଵି ତାରାଗଣା ଇଵ। ପୁନଃପୁନର୍ନ ମୃଷ୍ଯାମି ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ତୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନାହିଁ, ଆକାଶର ତାରାମାନେ ପରି; ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋ ସେନାକୁ ପୁନିପୁନି ହତ କରିବା ଦେଖି, ମୁଁ ସହିପାରୁନାହିଁ।
ମଯ୍ଯେଵ ଦଣ୍ଡଃ ପତତି ଦୈଵାତ୍ପରମଦାରୁଣଃ। ଯଥାଽଵଧ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତା ଯଥା ଵାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ମେ ସୁତାଃ
ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେବତାଙ୍କ ଦେଇଥିବା ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି; ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଅଜୟ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁବେଳେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି।
ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସଞ୍ଜଯ । ନ ହି ପାରଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଦୁଃଖସ୍ଯାସ୍ଯ କଥଂଚନ
ସଞ୍ଜୟ, ଏହା ସବୁ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, କାରଣ ଏହି ଦୁଃଖର ଶେଷ କେଉଁଠି ଅଛି ମୁଁ ଦେଖିପାରୁନି।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ମହତୋ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତରନ୍ନରଃ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯସନଂ ମନ୍ଯେ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏକ ମଣିଷ ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ଏହିପରି ମୁଁ ଭାବୁଛି ମୋ ପୁଅମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଘାତଯିଷ୍ଯତି ମେ ସ୍ରଵାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ଭୀମୋ ନ ଶଂସଯଃ। ନ ହି ପଶ୍ଯାମି ତଂ ଵୀରଂ ଯୋ ମେ ରକ୍ଷେତ୍ସୁତାନ୍ରଣେ
ଭୀମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେବେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା ଏମିତି କୌଣସି ବୀରକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ଧ୍ରୁଵଂ ଵିନାଶଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରାମାଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ। ତସ୍ମାନ୍ମେ କାରଣଂ ସୂତ ଶକ୍ତିଂ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ସଞ୍ଜୟ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ପୁଅମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହାର କାରଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଶେଷ କରି ମୋତେ କହ।
ପୃଚ୍ଛତୋ ଵୈ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ଯଚ୍ଚକ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵାନ୍ଵିମୁଖାନ୍ରଣେ
ମୁଁ ପଚାରୁଥିବା ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ତୁମେ ଉଚିତ; ଏବଂ ଦୁର୍ଯୋଧନ ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି କଣ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ କୃପଶ୍ଚୈଵ ସୌବଲଶ୍ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ । ଦ୍ରୌଣିର୍ଵାପି ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵିକର୍ଣୋ ଵା ମହାବଲଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ସୌବଳ, ଜୟଦ୍ରଥ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, କିମ୍ବା ବିକର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—
ନିଶ୍ଚଯୋ ଵାପି କସ୍ତେଷାଂ ତଦା ହ୍ଯାସୀନ୍ମହାତ୍ମାନାମ୍ । ଵିମୁଖେଷୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମମ ପୁତ୍ରେଷୁ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ଫେରିଲେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ କଣ ନିଷ୍ପତି କଲେ?
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵାଵଧାରଯ। ନୈଵ ମନ୍ତ୍ରକୃତଂ କିଂଚିନ୍ନୈଵ ମାଯାଂ ତଥାଵିଧାମ୍
ରାଜା, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ କିମ୍ବା ମାୟା ଥିଲା ନାହିଁ।
ନ ଵୈ ଵିଭୀଷିକାଂ କାଂଚିଦ୍ରାଜନ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଯୁଧ୍ଯନ୍ତି ତେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶକ୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ
ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ କୌଣସି ଭୟ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ତ୍ତା ଦେଖାନାହିଁ; ସେମାନେ ନ୍ୟାୟରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମେଣ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ଜୀଵିତାଦୀନି ଭାରତ। ଆରଭନ୍ତେ ସଦା ପାର୍ଥାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯାନା ମହଦ୍ଯଶଃ
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସବୁ କାମ, ଜୀବନ ଆଦି ତାଲେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମହାନ୍ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ନ ତେ ଯୁଦ୍ଧାନ୍ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଧର୍ମୋପେତା ମହାବଲାଃ । ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠି ଜୟ ଅଛି।
ତେନାଵଧ୍ଯା ରଣେ ପାର୍ଥା ଜଯଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ । ତଵ ପୁତ୍ରା ଦୁରାତ୍ମାନଃ ପାପେଷ୍ଵଭିରତାଃ ସଦା
ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଏବଂ ଜୟର ଅଧିକାରୀ; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି ସଦା ଅପରାଧରେ ଲିନ।
ନିଷ୍ଠୁରା ହୀନକର୍ମାଣସ୍ତେନ ହୀଯନ୍ତି ସଂଯୁଗେ। ସୁବହୂନି ନୃଶଂସାନି ପୁତ୍ରୈସ୍ତଵ ଜନେଶ୍ଵରେ
ସେମାନେ କଠୋର ଏବଂ ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯାନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଅନେକ ନିର୍ଦୟ କାମ କରିଛନ୍ତି।
ନିକୃତାନୀହ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ନୀଚୈରିଵ ଯଥା ନରୈଃ । ସର୍ଵଂ ଚ ତଦନାଦୃତ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ କିଲ୍ବିଷମ୍
ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ତୁମ ପୁଅମାନେ ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି; ସବୁ ଅନଦେଖା କରି, ତୁମ ପୁଅମାନେ ପାପ କରିଛନ୍ତି।
ଧର୍ମମୂଲାଃ ସଦୈଵାସନ୍ପାଣ୍ଡଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୂର୍ଵଜ। ନ ଚୈତାନ୍ବହୁମନ୍ଯନ୍ତେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନେ ସେମାନେକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ସତତଂ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ କର୍ମଣଃ। ସାଂପ୍ରତଂ ସୁମହଦ୍ଧୋରଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜନେଶ୍ଵର
ତୁମ ପୁଅମାନେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଥିବାରୁ, ଏବେ ଏହାର ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଆସିଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।