ଅଭିପତ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଗରୁତ୍ମାନିଵ ଵେଗିତଃ। ସେନାପତେଃ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପାଣ୍ଡଵଃ
ମହାବାହୁ ପାଣ୍ଡବ, ଗରୁଡ଼ ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଧାଇ, ସେନାପତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ କ୍ଷୁରଧାର ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
ସଂପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ମହାଭୁଜଃ । ଜଲସନ୍ଧଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ସୋଽନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ହସି ଉଲ୍ଲାସିତ ମନରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଜଳସନ୍ଧଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ସୁଷେଣଂ ଚ ତତୋ ହତ୍ଵା ପ୍ରେଷଯାମାସ ମୃତ୍ଯଵେ। ଉଗ୍ରସ୍ଯ ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ ଶିରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋପମଂ ଭୁଵି
ତାପରେ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ମାରି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଖକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ଭୟଙ୍କର ଉଗ୍ରସ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡର ରକ୍ଷା ଥିବା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପାତଯାମାସ ଭଲ୍ଲେନ କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିଭୂଷିତମ୍। ଵୀରବାହୁଂ ଚ ସପ୍ତତ୍ଯା ସାଶ୍ଵକେତୁଂ ସସାରଥିମ୍
ବଡ଼ ଧାର ଥିବା ବାଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ କଣ୍ଠା ଥିବା ବୀରବାହୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ସପ୍ତତିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଓ ଘୋଡ଼ା ଧ୍ୱଜକୁ ମାରିଦେଲେ।
ନିନାଯ ସମରେ ଵୀରଃ ପରଲୋକାଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଭୀମଂ ଭୀମରଥଂ ଚୋଭୌ ଭୀମସେନୋ ହସନ୍ନିଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶୂର ପାଣ୍ଡବ ଭୀମ ଓ ଭୀମରଥ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଭୀମସେନ ହସୁଥିବା ଭଳି।
ପୁତ୍ରୌ ତେ ଦୁର୍ମଦୌ ରାଜନ୍ନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ । ତତଃ ସୁଲୋଚନଂ ଭୀମଃ କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ମହାମୃଧେ
ରାଜା, ତୁମ ଦୁଇ ଅହଂକାରୀ ପୁଅଙ୍କୁ ସେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ତାପରେ ଭୀମ, ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷୁରଧାର ବାଣରେ ସୁଲୋଚନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ମିଷତାଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍। ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତଵ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନପରାକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ତୁମ ପୁଅମାନେ—
ଶେଷା ଯେଽନ୍ଯେଽଭଵଂସ୍ତତ୍ର ତେ ଭୀମସ୍ଯ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଵିପ୍ରଦ୍ରୁତା ଦିଶୋ ରାଜନ୍ଵଧ୍ଯମାନା ମହାତ୍ମନା
ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଘାତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଛାନ୍ତନଵଃ ସର୍ଵାନେଵ ମହାରଥାନ୍। ଏଷ ଭୀମୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ମହାରଥାନ୍
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁବଂଶୀ ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶୂରମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି—'
ଯଥା ପ୍ରାଗ୍ର୍ଯାନ୍ଯଥା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନ୍ଯଥା ଶୂରାଂଶ୍ଚ ସଂଗତାନ୍। ନିପାତଯତ୍ଯୁଗ୍ରଧନ୍ଵା ତଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଣୀତ ମାଚିରମ୍
'ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମ, ବଡ଼, କିମ୍ବା ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଶୂର, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଧର, ବିଳମ୍ବ କରନି!'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୀମସେନଂ ମହାବଲମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ବଳବାନ୍ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରଭିନ୍ନେନ କୁଞ୍ଜରେଣ ଵିଶାଂପତେ । ଅଭ୍ଯଯାତ୍ସହସା ତତ୍ରଯତ୍ର ଭୀମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଭଗଦତ୍ତ ତାଙ୍କ ମତଲବୀ ହାତୀକୁ ନେଇ, ଭୀମ କଠିନ ଭାବରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ହଠାତ୍ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ଆପତନ୍ନେଵ ଚ ରଣେ ଭୀମସେନଂ ଶିଲୀମୁଖୈଃ । ଅଦୃଶ୍ଯଂ ସମରେ ଚକ୍ରେ ଜୀମୂତ ଇଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ଭଗଦତ୍ତ ତାଙ୍କ ତୀରବର୍ଷାରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ ଯେ, ଭୀମ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମେଘ ରବିକୁ ଢାକିଦିଏ।
ଅଭିମନ୍ଯୁମୁଖାସ୍ତତ୍ତୁ ନାମୃଷ୍ଯନ୍ତ ମହାରଥାଃ । ଭୀମସ୍ଯାଚ୍ଛାଦନଂ ଶଙ୍ଖ୍ଯେ ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତାଃ
କିନ୍ତୁ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ଭୀମଙ୍କୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଖି ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତ ଏନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍ । ଗଜଂ ଚ ଶରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତୁ ବିଭିଦୁସ୍ତେ ସମନ୍ତତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୀରବର୍ଷା କରି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ହାତୀକୁ ମଧ୍ୟ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଚାରିପାଖରୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଽଭିହତଃ ସମସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ମହାରଥୈଃ। ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଗଜୋ ରାଜନ୍ନାନାଲିଙ୍ଗୈଃ ସୁତେଜନୈଃ
ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ହାତୀ ଅନେକ ତୀରରେ ବେଧିତ ହେଲା।
ସଂଜାତରୁଧିରୋତ୍ପୀଡଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯୋଽଭଵଦ୍ରଣେ। ଗଭସ୍ତିଭିରିଵାର୍କସ୍ଯ ସଂସ୍ଯୂତୋ ଜଲଦୋ ମହାନ୍
ଘାଉରୁ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଏହି ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ରବିର କିରଣରେ ବେଧିତ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ।
ସଂଚୋଦିତୋ ମଦସ୍ରାଵୀ ଭଗଦତ୍ତେନ ଵାରଣଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵତ ତନ୍ସର୍ଵାନ୍କାଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟ ଇଵାନ୍ତକଃ
ଭଗଦତ୍ତ ହାତୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ସହ, ମଦ ଝରୁଥିବା ସେହି ହାତୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଯେପରି କାଳ ଛାଡ଼ିଦିଥିବା ମୃତ୍ୟୁ।
ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଜଵମାସ୍ଥାଯ କମ୍ପଯଂଶ୍ଚରଣୈର୍ମହୀମ୍। ତସ୍ଯ ତତ୍ସୁମହଦ୍ରୂପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ମହାରଥାଃ
ହାତୀ ଦୁଇଗୁଣ ତ୍ୱରାରେ ଚାଲି, ପାଦରେ ଭୂମିକୁ କମ୍ପାଇଲା। ଏହି ବଡ଼ ଆକାର ଦେଖି ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ଭୟଭିତ ହେଲେ।
ଅସହ୍ଯଂ ମନ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ନାତିପ୍ରମନସୋଽଭଵନ୍ । ତତସ୍ତୁ ନୃପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସେନଂ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଅସହ୍ୟ ଭାବି, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ଭୀମସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଆଜଘାନ ମହାରାଜ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା। ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ମହାରଥଃ
ମହାରାଜା ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଭୀମକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ମହାବୀର ଧନୁର୍ଧରୀ ଭୀମ ଗଭୀର ଭାବେ ଆହତ ହେଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛଯାଽଭିପରୀତାତ୍ମା ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଂ ସମାଶ୍ରଯତ୍। ତାଂସ୍ତୁ ଭୀତାନ୍ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମସେନଂ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍
ମୂର୍ଛାରେ ପଡ଼ି, ଭୀମ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡକୁ ଧରିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଭିତ ଓ ଭୀମକୁ ମୂର୍ଛିତ ଦେଖିଲେ।
ନନାଦ ବଲଵନ୍ନାଦଂ ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ତତୋ ଘଟୋତ୍କଚୋ ରାଜନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମଂ ତଥାଽଽଗତଂ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଭଗଦତ୍ତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହାଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଘଟୋତ୍କଚ ଭୀମଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସୋ ଘୋରସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ସ କୃତ୍ଵା ଦାରୁଣାଂ ମାଯାଂ ଭୂରୂଣାଂ ଭଯଵର୍ଧିନୀମ୍
କ୍ରୋଧିତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଭୟ ବଢ଼ାଇଦେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯତ ନିମେଷାର୍ଧାଦ୍ଧୋରରୂପଂ ସମାସ୍ଥିତଃ। ଐରାଵତଂ ସମାରୂଢଃ ସ ଵୈ ମାଯାକୃତଂ ସ୍ଵଯମ୍
କେବଳ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ, ନିଜ ମାୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏଇରାବତ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖାଗଲେ।
ତସ୍ଯ ଚାନ୍ଯେଽପି ଦିଙ୍ଵାଗା ବଭୂଵୁରନୁଯାଯିନଃ। ଅଞ୍ଜନୋ ଵମାନଶ୍ଚୈଵ ମହାପଦ୍ମଶ୍ଚ ସୁପ୍ରଭଃ
ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ସାଥୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ଅଞ୍ଜନ, ବାମନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମହାପଦ୍ମ।
ତ୍ରଯ ଏତେ ମହାନାଗା ରାକ୍ଷସୈଃ ସମଧିଷ୍ଠିତାଃ। ମହାକାଯାସ୍ତ୍ରିଧା ରାଜନ୍ପ୍ରସ୍ରଵନ୍ତୋ ମଦଂ ବହୁ
ଏହି ତିନିଟି ବଡ଼ ହାତୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଅଧିକ ମଦ ଝରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ତେଜୋଵୀର୍ଯବଲୋପେତା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ। ଘଟୋତ୍କଚସ୍ତୁ ସ୍ଵଂ ନାଗଂ ଚୋଦଯାମାସ ତଂ ତଦା
ତେମାନେ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ବଳରେ ପ୍ରଚୁର, ବିରତାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସମୟରେ ଘଟୋତ୍କଚ ନିଜ ହାତୀକୁ ଆଗେଇ ଚଳାଇଲେ।
ସଗଜଂ ଭଗଦତ୍ତଂ ତୁ ହନ୍ତୁକାମଃ ପରଂତପଃ। ତେ ଚାନ୍ଯେ ଚୋଦିତା ନାଗା ରାକ୍ଷସୈସ୍ତୈର୍ମହାବଲୈଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବାକୁ ଯେଉଁ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତୀ ସହିତ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ—
ପରିପେତୁଃ ସୁସଂରବ୍ଧାଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦିଶମ୍। ଭଗଦତ୍ତସ୍ଯ ତଂ ନାଗଂ ଵିଷାଣୈରଭ୍ଯପୀଡଯନ୍
ସେଇ ଚାରିଟି ଦାଁତ ଥିବା ହାତୀମାନେ, ଭୟଙ୍କର ରେଜରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଧାଇଁ ଆସି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ହାତୀକୁ ତାଙ୍କର ଦାଁତରେ ଘାତ କଲେ।