ତଥୈଵ ପାର୍ଷତଂ ଶୂରଂ ଶଲ୍ଯଃ ସମିତିଶୋଭନଃ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟ, ରାଗରେ ଭରି, ଶୂର ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିରହିଲା।
ଦୈଵମେଵ ପରଂ ମନ୍ଯେ ପୌରୁଷାଦପି ସଞ୍ଜଯ। ଯତ୍ସୈନ୍ଯଂ ମମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଣ ଵଧ୍ଯତେ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଭାଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସଠାରୁ ଅଧିକ; କାରଣ, ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଉଛି।
ନିତ୍ଯଂ ହି ମାମକାଂସ୍ତାତ ହତାନେଵ ହି ଶଂସସି। ଅଵ୍ଯଗ୍ରାଂଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂଶସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ମୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରୁଛ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କହୁଛ।
ଵିଭଗ୍ନାଂଶ୍ଚ ପ୍ରନଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂସସି ମାମକାନ୍।' ହୀନାନ୍ପୁରୁଷକାରେଣ ମାମକାନଦ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ । ପାତିତାନ୍ପାତ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ହତାନେଵ ଚ ଶଂସସି
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ହାରିଯାଇଛି, ଶୂରତାର ଅଭାବରେ ପଡିଯାଇଛି, ମୃତ ହେଉଛି ବୋଲି କହୁଛ।
ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ଯଥାଶକ୍ତି ଘଟମାନାଞ୍ଜଯଂ ପ୍ରତି। ପାଣ୍ଡଵା ହି ଜଯନ୍ତ୍ଯେଵ ଜୀଯନ୍ତେ ଚୈଵ ମାମକାଃ
ମୋ ସେନା ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ଜିତୁଛନ୍ତି, ମୋ ସେନା ସବୁବେଳେ ହାରୁଛି।
ସୋଽହଂ ତୀଵ୍ରାଣି ଦୁଃସ୍ଵାନି ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନି ଚ। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ସତତଂ ତାତ ଦୁଃସହାନି ବହୂନି ଚ
ତେଣୁ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ତୀବ୍ର ଓ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବି, ପ୍ରିୟ।
ତମୁପାଯଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଜୀଯେରନ୍ଯେନ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ମାମକା ଵିଜଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁର୍ଯେନ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ କିପରି ମୋ ସେନା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଜିତିବେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇବେ।
କ୍ଷଯଂ ମନୁଷ୍ଯଦେହାନାଂ ଗଜଵାଜିରଥକ୍ଷଯମ୍। ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ତଵୈଵାପନଯୋ ମହାନ୍
ରାଜା, ଏବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଣ, ତୁମ ପକ୍ଷରେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ବଡ଼ ନାଶ ହୋଇଛି।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ଶଲ୍ଯେନ ପୀଡିତୋ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ। ପୀଡଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମଦ୍ରାଧିପତିମାଯସୈଃକ
ତାପରେ ଶଳ୍ୟ ନଉଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ; ତେଣୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଗରେ ଭରି, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟରେ ଦବାଇଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ପାର୍ଷସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ୍ଯଵାରଯତ ଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯଂ ସମିତିଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ପାର୍ଷତଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୂରତା ଦେଖିଲୁ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ନାନ୍ତରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ତଯୋଶ୍ଚ ରଥିନୋସ୍ତଦା। ମୁହୂର୍ତମିଵ ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋଃ ସମମିଵାଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ, ସେ ଦୁଇ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅନ୍ତର ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ହେଇ ରହିଲା।
ତତଃ ଶଲ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଲ୍ଲେନ ପୀତେନ ନିଶିତେନ ଚ
ତାପରେ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଳ୍ୟ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଧନୁକୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନା ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ଗିରିଂ ଜଲାଗମେ ଯଦ୍ଵଞ୍ଜଲଦା ଜଲଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ଦେଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ; ଯେପରି ବର୍ଷାର ଆରମ୍ଭରେ ବଦଳ ଏକ ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ଅଭିମନ୍ଯୁସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେ ଚ ପୀଡିତେ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ମଦ୍ରରାଜରଥଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଅଭିମନ୍ୟୁ ରାଗରେ ଭରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତୋ ମଦ୍ରାଧିପସ୍ଥଂ କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପ୍ରାପ୍ଯାତିକୋପନଃ । ଆର୍ତାଯନିମମେଯାତ୍ମା ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ଦୃଢ ଆର୍ତାୟନିଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତତସ୍ତୁ ତାଵକା ରାଜନ୍ପରୀପ୍ସନ୍ତୋଽର୍ଜୁନଂ ରଣେ। ମଦ୍ରରାଜରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ପରିଵାର୍ଯାଵତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ, ରାଜା, ତୁମର ସେନା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥକୁ ଘେରି ଦଢ଼ ଭାବେ ଉଭେଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଦୁଃଶାସନଵିଵିଂଶତୀ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଦୁଃସହଶ୍ଚ ଚିତ୍ରସେନୋଽଥ ଦୁର୍ମୁଖଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ, ବିବିଂଶତି, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଦୁଃସହ, ଚିତ୍ରସେନ ଏବଂ ଦୁର୍ମୁଖ,
ସତ୍ଯଵ୍ରତଶ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପୁରୁମିତ୍ରଶ୍ଚ ଭାରତ। ଏତେ ମଦ୍ରାଧିପରଥଂ ପାଲଯନ୍ତଃ ସ୍ଥିତା ରଣେ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏବଂ ପୁରୁମିତ୍ର, ଭାରତ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦଢ଼ ହେଇ ଉଭେଇଲେ।
ତାନ୍ଭୀମସେନଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଦ୍ରୌପଦେଯାଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଦଶ ରଥାନ୍ଦଶୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍ । ନାନାରୂପାଣି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିସୃଜନ୍ତୋ ଵିଶାଂପତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦଶ ରଥୀଙ୍କୁ ଦଶ ଯୋଦ୍ଧା ରୋକିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ମହାପୁରୁଷ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଂ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ। ତେ ଵୈ ସମେଯୁଃ ସଂଗ୍ରାମେ ରାଜନ୍ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତେ ତଵ
ସମସ୍ତେ ଏକାପରେ ଏକା ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଆନନ୍ଦରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ରାଜା, ତୁମର ଅସୁବିଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାପରେ ଏକା ଲଡ଼ିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଦଶରଥେ କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ। ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଵା ପ୍ରେକ୍ଷକା ରଥିନୋଽଭଵନ୍
ଏହି ଦଶ ରଥୀଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ତୁମ ସେନା ଓ ଶତ୍ରୁ ସେନାର ରଥୀମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଦଢ଼ ହେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକରୂପାଣି ଵିସୃଜନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିନର୍ଦନ୍ତଃ ସଂପ୍ରହାରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ମହାରଥୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଏକାପରେ ଏକା ଗର୍ଜନ କରି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତେ ତଦା ଜାତସଂରମ୍ଭାଃ ସର୍ଵେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜିଘାଂସଵଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିମର୍ଦନ୍ତଃ ସ୍ପର୍ଧମାନାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତେଜରେ ଭରି, ଏକାପରେ ଏକା ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକାପରେ ଏକା ଚାପି ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯା ରାଜଞ୍ଜ୍ଞାତଯଃ ସଂଗତା ମିଥଃ । ମହାସ୍ରାଣି ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତଃ ସମାପେତୁରମର୍ଷିଣଃ
ରାଜା, ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରି, ନିଜ ଜଣା ଆପଣା ମିଶି, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଏକାପରେ ଏକା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହାରଣେ । ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସମରେ ଦ୍ରୁତମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଚାରିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ଦୁର୍ମର୍ଷଣଶ୍ଚ ଵିଂଶତ୍ଯା ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ପ?ଞ୍ଚଭିଃ । ଦୁର୍ମୁଖୋ ନଵଭିର୍ବାଣୈର୍ଦୁଃସହଶ୍ଚାପି ସପ୍ତଭିଃ
ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ବିଶ୍ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଚିତ୍ରସେନ ପାଞ୍ଚଟି ଦେଇ, ଦୁର୍ମୁଖ ନଉଟି ଦେଇ, ଦୁଃସହ ସାତଟି ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିଵିଂଶତିଃ ପଞ୍ଚଭିଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଦୁଃଶାସନସ୍ତଥା। ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପାର୍ଷତଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ
ବିବିଂଶତି ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଦେଇ, ଦୁଃଶାସନ ତିନିଟି ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ପୃଷତପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦ କଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର।
ଏକୈକଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ । ସତ୍ଯଵ୍ରତଂ ଚ ସମରେ ପୁରୁମିତ୍ରଂ ଚ ଭାରତ
ନିଜ ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ପ୍ରତି ଜଣକୁ ପଚିଶଟି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏବଂ ପୁରୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଭାରତ।
ଅଭିମନ୍ଯୁରଵିଧ୍ଯତ୍ତୁ ଦଶଭିର୍ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ। ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ତୁ ସମରେ ମାତୁଲଂ ମାତୃନନ୍ଦନୌ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ପ୍ରତି ଜଣକୁ ଦଶଟି ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ମାତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ହେବା, ତାଙ୍କ ମାମୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।