ତଂ ମହୌଘମିଵାଯାନ୍ତଂ ସ୍ଵାତ୍ପତନ୍ତମିଵୋରଗମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତାଵରଣନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ କାଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟମିଵାନ୍ତକମ୍
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ପରି ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଶିକାର ପରି ଚାଲିଥିବା ସର୍ପ ପରି, ତଳୱାର ଘୁମାଇ ଚମକୁଥିଲେ; ସେ କାଳର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୀପ୍ଯମାନମିଵାଦିତ୍ଯଂ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମମ୍ । ଅପଶ୍ଯନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଦ ହାତୀର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପୃଷତ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦଃ ପ୍ରତୀପମଭିଧାଵତଃ। ଶିତନିସ୍ତ୍ରିଂଶହସ୍ତସ୍ଯ ଶରାଵରଣଧାରିଣଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ଦାୟାଦ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି ତୀରର ଢାଳ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ବାଣଵେଗମତୀତସ୍ଯ ତଥାଭ୍ଯାଶମୁପେଯୁଷଃ । ତ୍ଵରନ୍ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବିଭେଦ ଗଦଯା ଶିରଃ
ତୀରର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସୁଥିବା ସେ, କ୍ରୋଧିତ ଦଳପତି ଶୀଘ୍ରତାରେ ଗଦାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ସୁପ୍ରଭଂ ଚ ଶରାଵରମ୍ । ହତସ୍ଯ ପତତୋ ହସ୍ତାଦ୍ଵେଗେନ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ରାଜା, ମରିଯାଇ ଝଡ଼ିପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଓ ତୀରର ଢାଳ ହାତରୁ ତଳକୁ ଝଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ଗଦାଗ୍ରେଣ ସ ଲେଭେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍। ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ମହାତ୍ମା ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ଗଦାର ଶିଖରରେ ମାରି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୀମ ପରାକ୍ରମ ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହେଷ୍ଵାସେ ଶଲ୍ଯପୁତ୍ରେ ମହାରଥେ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ
ଶଳ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ମହାରଥୀ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଗଲେ, ତୁମର ସେନାରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା, ମାରିଷ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତାମାତ୍ମଜମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ରାଗରେ ଭରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଞ୍ଚାଲ ସେନାପତିଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତୌ ତତ୍ର ସମରେ ଶୂରୌ ସମେତୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵରାଜାନଃ କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଶୂରବିର, ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦଳ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଷତଂ ପରଵୀରହା। ଆଜଘାନ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ରାଗରେ ଭରି, ପାର୍ଷତଙ୍କୁ — ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ — ତିନିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାହାତୀକୁ ତିନିଟି ଅଙ୍କୁଶ ଦେଇ ମାରାଯାଏ।
ତଥୈଵ ପାର୍ଷତଂ ଶୂରଂ ଶଲ୍ଯଃ ସମିତିଶୋଭନଃ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟ, ରାଗରେ ଭରି, ଶୂର ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିରହିଲା।
ଦୈଵମେଵ ପରଂ ମନ୍ଯେ ପୌରୁଷାଦପି ସଞ୍ଜଯ। ଯତ୍ସୈନ୍ଯଂ ମମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଣ ଵଧ୍ଯତେ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଭାଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସଠାରୁ ଅଧିକ; କାରଣ, ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଉଛି।
ନିତ୍ଯଂ ହି ମାମକାଂସ୍ତାତ ହତାନେଵ ହି ଶଂସସି। ଅଵ୍ଯଗ୍ରାଂଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂଶସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ମୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରୁଛ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କହୁଛ।
ଵିଭଗ୍ନାଂଶ୍ଚ ପ୍ରନଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂସସି ମାମକାନ୍।' ହୀନାନ୍ପୁରୁଷକାରେଣ ମାମକାନଦ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ । ପାତିତାନ୍ପାତ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ହତାନେଵ ଚ ଶଂସସି
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ହାରିଯାଇଛି, ଶୂରତାର ଅଭାବରେ ପଡିଯାଇଛି, ମୃତ ହେଉଛି ବୋଲି କହୁଛ।
ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ଯଥାଶକ୍ତି ଘଟମାନାଞ୍ଜଯଂ ପ୍ରତି। ପାଣ୍ଡଵା ହି ଜଯନ୍ତ୍ଯେଵ ଜୀଯନ୍ତେ ଚୈଵ ମାମକାଃ
ମୋ ସେନା ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ଜିତୁଛନ୍ତି, ମୋ ସେନା ସବୁବେଳେ ହାରୁଛି।
ସୋଽହଂ ତୀଵ୍ରାଣି ଦୁଃସ୍ଵାନି ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନି ଚ। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ସତତଂ ତାତ ଦୁଃସହାନି ବହୂନି ଚ
ତେଣୁ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ତୀବ୍ର ଓ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବି, ପ୍ରିୟ।
ତମୁପାଯଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଜୀଯେରନ୍ଯେନ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ମାମକା ଵିଜଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁର୍ଯେନ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ କିପରି ମୋ ସେନା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଜିତିବେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇବେ।
କ୍ଷଯଂ ମନୁଷ୍ଯଦେହାନାଂ ଗଜଵାଜିରଥକ୍ଷଯମ୍। ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ତଵୈଵାପନଯୋ ମହାନ୍
ରାଜା, ଏବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଣ, ତୁମ ପକ୍ଷରେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ବଡ଼ ନାଶ ହୋଇଛି।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ଶଲ୍ଯେନ ପୀଡିତୋ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ। ପୀଡଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମଦ୍ରାଧିପତିମାଯସୈଃକ
ତାପରେ ଶଳ୍ୟ ନଉଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ; ତେଣୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଗରେ ଭରି, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟରେ ଦବାଇଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ପାର୍ଷସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ୍ଯଵାରଯତ ଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯଂ ସମିତିଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ପାର୍ଷତଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୂରତା ଦେଖିଲୁ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ନାନ୍ତରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ତଯୋଶ୍ଚ ରଥିନୋସ୍ତଦା। ମୁହୂର୍ତମିଵ ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋଃ ସମମିଵାଭଵତ୍
ସେ ସମୟରେ, ସେ ଦୁଇ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅନ୍ତର ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ହେଇ ରହିଲା।
ତତଃ ଶଲ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ। ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଲ୍ଲେନ ପୀତେନ ନିଶିତେନ ଚ
ତାପରେ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଳ୍ୟ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଧନୁକୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନା ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ଗିରିଂ ଜଲାଗମେ ଯଦ୍ଵଞ୍ଜଲଦା ଜଲଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା ଦେଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ; ଯେପରି ବର୍ଷାର ଆରମ୍ଭରେ ବଦଳ ଏକ ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ଅଭିମନ୍ଯୁସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେ ଚ ପୀଡିତେ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ମଦ୍ରରାଜରଥଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଅଭିମନ୍ୟୁ ରାଗରେ ଭରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତୋ ମଦ୍ରାଧିପସ୍ଥଂ କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପ୍ରାପ୍ଯାତିକୋପନଃ । ଆର୍ତାଯନିମମେଯାତ୍ମା ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ଦୃଢ ଆର୍ତାୟନିଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତତସ୍ତୁ ତାଵକା ରାଜନ୍ପରୀପ୍ସନ୍ତୋଽର୍ଜୁନଂ ରଣେ। ମଦ୍ରରାଜରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ପରିଵାର୍ଯାଵତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ, ରାଜା, ତୁମର ସେନା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥକୁ ଘେରି ଦଢ଼ ଭାବେ ଉଭେଇଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଦୁଃଶାସନଵିଵିଂଶତୀ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଦୁଃସହଶ୍ଚ ଚିତ୍ରସେନୋଽଥ ଦୁର୍ମୁଖଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ, ବିବିଂଶତି, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଦୁଃସହ, ଚିତ୍ରସେନ ଏବଂ ଦୁର୍ମୁଖ,
ସତ୍ଯଵ୍ରତଶ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପୁରୁମିତ୍ରଶ୍ଚ ଭାରତ। ଏତେ ମଦ୍ରାଧିପରଥଂ ପାଲଯନ୍ତଃ ସ୍ଥିତା ରଣେ
ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏବଂ ପୁରୁମିତ୍ର, ଭାରତ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରଥକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦଢ଼ ହେଇ ଉଭେଇଲେ।
ତାନ୍ଭୀମସେନଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଦ୍ରୌପଦେଯାଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଦଶ ରଥାନ୍ଦଶୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍ । ନାନାରୂପାଣି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିସୃଜନ୍ତୋ ଵିଶାଂପତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦଶ ରଥୀଙ୍କୁ ଦଶ ଯୋଦ୍ଧା ରୋକିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ମହାପୁରୁଷ।