ପାରାଵତାଶ୍ଵଃ ସ ରଥମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା' ଧନୁର୍ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନୋଦଯିତ୍ଵା ଚ ଵାହିନୀମ୍ । ଯଯୌ ତଂ ମଦ୍ରକାନୀକଂ କେକଯାଂଶ୍ଚ ପରଂତପ
ପରାବତ ରଙ୍ଗର ଘୋଡା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ନାୟକ, ତୀର ତଣି ରୋଷରେ ଦଳକୁ ଆଗେଇ ଦେଇ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟା ସେନାପ୍ରତି ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତେନ କୀର୍ତିମତା ଗୁପ୍ତମନୀକଂ ଦୃଢଧନ୍ଵନା। ସଂରବ୍ଧରଥନାଗାଶ୍ଵଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନମଶୋଭତ
ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ନିଜ ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ଚମକୁଥିଲେ।
ସୋଽର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖେ ଯାନ୍ତଂ ପାଞ୍ଚାଲକୁଲଵର୍ଧନଃ । ତ୍ରିଭିଃ ଶାରଦ୍ଵତଂ ବାଣୈର୍ଜତ୍ରଦେଶେ ସମାର୍ପଯତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା, ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ଗର୍ବ, ଶାରଦ୍ୱତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ କଣ୍ଠାଞ୍ଚଳରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ମଦ୍ରକାନ୍ହତ୍ଵା ଦଶୈଵ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ । ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷଂ ଜଘାନାଶୁ ଭଲ୍ଲେନ କୃତଵର୍ମଣଃ
ତାପରେ, ଦଶ ମଦ୍ର ଯୋଧାକୁ ଦଶ ତୀରରେ ମାରି, କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦଳକୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶୀଘ୍ର ଆঘାତ କରିଦେଲେ।
ଦମନଂ ଚାପି ଦାଯାଦଂ ପୌରଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଜଘାନ ଵିମଲାଗ୍ନେଣ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ପାଉରବ ବଂଶର ମହାନ ଦାୟାଦ ଦମନଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ତୀରରେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରି ମାରିଦେଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍ । ଅଵିଧ୍ଯତ୍ରିଂଶତା ବାଣୈର୍ଦଶଭିଶ୍ଚାସ୍ଯ ସାରଥିମ୍
ପରେ ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋଷିତ, ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କୁ ତିରିଶ ତୀରରେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଦଶ ତୀରରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍। ଭଲ୍ଲେନ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ନିଚକର୍ତାସ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଘାୟ ହୋଇଥିବା ମହାନ ଧନୁର୍ଧର, ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଧନୁକୁ ଚିରିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ସମାର୍ପଯତ୍ । ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚାସ୍ଯାଵଧୀଦ୍ରାଜନ୍ନୁଭୌ ତୌ ପାର୍ଷ୍ଣିସାରଥୀ
ତାପରେ, ଶୀଘ୍ରତାରେ ପଚିଶ ତୀରରେ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଘୋଡା ଓ ଦୁଇଟି ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ରାଜା।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରତେ ତିଷ୍ଠନ୍ଦଦର୍ଶ ଭରତର୍ଷଭ । ପୁତ୍ରଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଘୋଡା ମରିଯାଇଥିବା ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ, ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହାଘୋରଂ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରମାଯସମ୍ । ପଦାତିସ୍ତୂର୍ଣମାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ରଥସ୍ଯଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋହା ତଳୱାର ନେଇ, ପଦାଟୀ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଂ ମହୌଘମିଵାଯାନ୍ତଂ ସ୍ଵାତ୍ପତନ୍ତମିଵୋରଗମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତାଵରଣନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ କାଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟମିଵାନ୍ତକମ୍
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ପରି ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଶିକାର ପରି ଚାଲିଥିବା ସର୍ପ ପରି, ତଳୱାର ଘୁମାଇ ଚମକୁଥିଲେ; ସେ କାଳର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୀପ୍ଯମାନମିଵାଦିତ୍ଯଂ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମମ୍ । ଅପଶ୍ଯନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଦ ହାତୀର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପୃଷତ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦଃ ପ୍ରତୀପମଭିଧାଵତଃ। ଶିତନିସ୍ତ୍ରିଂଶହସ୍ତସ୍ଯ ଶରାଵରଣଧାରିଣଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ଦାୟାଦ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି ତୀରର ଢାଳ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ବାଣଵେଗମତୀତସ୍ଯ ତଥାଭ୍ଯାଶମୁପେଯୁଷଃ । ତ୍ଵରନ୍ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବିଭେଦ ଗଦଯା ଶିରଃ
ତୀରର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସୁଥିବା ସେ, କ୍ରୋଧିତ ଦଳପତି ଶୀଘ୍ରତାରେ ଗଦାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ସୁପ୍ରଭଂ ଚ ଶରାଵରମ୍ । ହତସ୍ଯ ପତତୋ ହସ୍ତାଦ୍ଵେଗେନ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ରାଜା, ମରିଯାଇ ଝଡ଼ିପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଓ ତୀରର ଢାଳ ହାତରୁ ତଳକୁ ଝଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ଗଦାଗ୍ରେଣ ସ ଲେଭେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍। ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ମହାତ୍ମା ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ଗଦାର ଶିଖରରେ ମାରି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୀମ ପରାକ୍ରମ ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହେଷ୍ଵାସେ ଶଲ୍ଯପୁତ୍ରେ ମହାରଥେ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ
ଶଳ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ମହାରଥୀ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଗଲେ, ତୁମର ସେନାରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା, ମାରିଷ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତାମାତ୍ମଜମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ରାଗରେ ଭରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଞ୍ଚାଲ ସେନାପତିଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତୌ ତତ୍ର ସମରେ ଶୂରୌ ସମେତୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵରାଜାନଃ କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଶୂରବିର, ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦଳ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଷତଂ ପରଵୀରହା। ଆଜଘାନ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ରାଗରେ ଭରି, ପାର୍ଷତଙ୍କୁ — ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ — ତିନିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାହାତୀକୁ ତିନିଟି ଅଙ୍କୁଶ ଦେଇ ମାରାଯାଏ।
ତଥୈଵ ପାର୍ଷତଂ ଶୂରଂ ଶଲ୍ଯଃ ସମିତିଶୋଭନଃ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟ, ରାଗରେ ଭରି, ଶୂର ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିରହିଲା।
ଦୈଵମେଵ ପରଂ ମନ୍ଯେ ପୌରୁଷାଦପି ସଞ୍ଜଯ। ଯତ୍ସୈନ୍ଯଂ ମମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଣ ଵଧ୍ଯତେ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଭାଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସଠାରୁ ଅଧିକ; କାରଣ, ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଉଛି।
ନିତ୍ଯଂ ହି ମାମକାଂସ୍ତାତ ହତାନେଵ ହି ଶଂସସି। ଅଵ୍ଯଗ୍ରାଂଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂଶସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ମୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରୁଛ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଓ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କହୁଛ।
ଵିଭଗ୍ନାଂଶ୍ଚ ପ୍ରନଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଶଂସସି ମାମକାନ୍।' ହୀନାନ୍ପୁରୁଷକାରେଣ ମାମକାନଦ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ । ପାତିତାନ୍ପାତ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ହତାନେଵ ଚ ଶଂସସି
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ହାରିଯାଇଛି, ଶୂରତାର ଅଭାବରେ ପଡିଯାଇଛି, ମୃତ ହେଉଛି ବୋଲି କହୁଛ।
ଯୁଧ୍ଯମାନାନ୍ଯଥାଶକ୍ତି ଘଟମାନାଞ୍ଜଯଂ ପ୍ରତି। ପାଣ୍ଡଵା ହି ଜଯନ୍ତ୍ଯେଵ ଜୀଯନ୍ତେ ଚୈଵ ମାମକାଃ
ମୋ ସେନା ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁବେଳେ ଜିତୁଛନ୍ତି, ମୋ ସେନା ସବୁବେଳେ ହାରୁଛି।
ସୋଽହଂ ତୀଵ୍ରାଣି ଦୁଃସ୍ଵାନି ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନି ଚ। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ସତତଂ ତାତ ଦୁଃସହାନି ବହୂନି ଚ
ତେଣୁ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ତୀବ୍ର ଓ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବି, ପ୍ରିୟ।
ତମୁପାଯଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଜୀଯେରନ୍ଯେନ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ମାମକା ଵିଜଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁର୍ଯେନ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ କିପରି ମୋ ସେନା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଜିତିବେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇବେ।
କ୍ଷଯଂ ମନୁଷ୍ଯଦେହାନାଂ ଗଜଵାଜିରଥକ୍ଷଯମ୍। ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ତଵୈଵାପନଯୋ ମହାନ୍
ରାଜା, ଏବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଣ, ତୁମ ପକ୍ଷରେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ବଡ଼ ନାଶ ହୋଇଛି।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ଶଲ୍ଯେନ ପୀଡିତୋ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ। ପୀଡଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମଦ୍ରାଧିପତିମାଯସୈଃକ
ତାପରେ ଶଳ୍ୟ ନଉଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ; ତେଣୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଗରେ ଭରି, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟରେ ଦବାଇଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ପାର୍ଷସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ୍ଯଵାରଯତ ଯସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶଲ୍ଯଂ ସମିତିଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ପାର୍ଷତଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୂରତା ଦେଖିଲୁ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧର ଶୋଭା ଶଳ୍ୟଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।