ଧ୍ଵଜିନୀଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଦୀନଶତ୍ରୁରଦୀନଵତ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ସ ସୌଭଦ୍ରସ୍ତେଜସା ଚ ବଲେନ ଚ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଅଦମ୍ୟ ଶତ୍ରୁ, ଦିନା ନହେଇ, ସଉଭଦ୍ର ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଲାଘଵମାର୍ଗସ୍ଥମାଦିତ୍ଯସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ । ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ମହଚ୍ଚାପଂ ସମରେ ଯୁଧ୍ଯତଃ ପରୈଃ
ସଉଭଦ୍ରଙ୍କ ମହାଧନୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ତ୍ୱରିତ ଗତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ସ ଦ୍ରୌଣିମିଷୁଣୈକେନ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶଲ୍ଯଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ । ଧ୍ଵଜଂ ସାଂଯମନେଶ୍ଵୈଵ ସୋଽଷ୍ଟାଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦେ ତତଃ
ସଉଭଦ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏକ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ଶଲ୍ୟକୁ ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏବଂ ଅଠ ତୀରରେ ସାଉମ୍ୟଙ୍କ ପୁଅର ଝଣ୍ଡାକୁ କାଟି ଦେଲେ ।
ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡାଂ ମହାଶକ୍ତିଂ ପ୍ରେଷିତାଂ ସୌମଦତ୍ତିନ । ଶିତେନୋରଗସଂକାଶାଂ ପତ୍ରିଣାଭିଜଘାନ ତାମ୍
ସୌମଦତ୍ତି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଥିବା ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ, ସଉଭଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସର୍ପ ଭଳି ତୀରରେ ଭେଦି ଦେଲେ ।
ଶଲ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାଵେଗାନସ୍ଯତଃ ସମରେ ଶରାନ୍। `ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଲ୍ଲେନ ତୀଵ୍ରଵେଗନ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ' ଜଘାନାର୍ଜୁନଦାଯାଦଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହଯାନ୍
ଶଲ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଫାଲ୍ଗୁନିଙ୍କ ପୁଅ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ଚାରି ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ରୌଣିଃ ସାଂଯମନିଃ ଶଲଃ। ନାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଂ ସଂରବ୍ଧାଃ କାର୍ଷ୍ଣେର୍ବାହୁବଲୋଦଯାତ୍
ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ସାଉମ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶଳ, ତେଜରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅର ଉତ୍ତଳ ବାହୁଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତତସ୍ତ୍ରିଗର୍ତା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଦ୍ରାଶ୍ଚ ସହ କେକଯୈଃ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସାହସ୍ରାସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ତାପରେ, ତ୍ରିଗର୍ତ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟମାନେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପ୍ରାୟ ପ୍ରତିଶ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଏକଠା ହେଲେ ।
ଧନୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ମୁଖ୍ଯା ଅଜେଯାଃ ଶତ୍ରୁଭିର୍ଯୁଧି। ସହ ପୁତ୍ରଂ ଜିଘାଂସନ୍ତଂ ପରିଵଵ୍ରୁଃ କିରୀଟିନମ୍
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅଜୟ, ସେନାପତିମାନେ ତୁମର ପୁଅକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ମୁକୁଟ ଧାରୀକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ତୌ ତୁ ତତ୍ର ପିତାପୁତ୍ରୌ ପରିକ୍ଷିପ୍ତୌ ମହାରଥୌ । ଦଦର୍ଶ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚଲ୍ଯଃ ସେନାପତିରରିନ୍ଦମ
ସେଠାରେ, ରାଜା, ପିତା-ପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଖାଗଲେ; ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ସ ଵାରଣରଥୋଘାନାଂ ସହସ୍ରୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ଵାଜିଭିଃ ପତ୍ତିଭିଶ୍ଚୈଵ ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଅନେକ ହଜାର ହାତୀ ଓ ରଥ, ଏବଂ ଶତ-ହଜାର ଘୋଡା ଓ ପଦାଟୀ ସେନାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ପାରାଵତାଶ୍ଵଃ ସ ରଥମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା' ଧନୁର୍ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନୋଦଯିତ୍ଵା ଚ ଵାହିନୀମ୍ । ଯଯୌ ତଂ ମଦ୍ରକାନୀକଂ କେକଯାଂଶ୍ଚ ପରଂତପ
ପରାବତ ରଙ୍ଗର ଘୋଡା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ନାୟକ, ତୀର ତଣି ରୋଷରେ ଦଳକୁ ଆଗେଇ ଦେଇ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟା ସେନାପ୍ରତି ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତେନ କୀର୍ତିମତା ଗୁପ୍ତମନୀକଂ ଦୃଢଧନ୍ଵନା। ସଂରବ୍ଧରଥନାଗାଶ୍ଵଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନମଶୋଭତ
ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ନିଜ ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ଚମକୁଥିଲେ।
ସୋଽର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖେ ଯାନ୍ତଂ ପାଞ୍ଚାଲକୁଲଵର୍ଧନଃ । ତ୍ରିଭିଃ ଶାରଦ୍ଵତଂ ବାଣୈର୍ଜତ୍ରଦେଶେ ସମାର୍ପଯତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା, ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ଗର୍ବ, ଶାରଦ୍ୱତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ କଣ୍ଠାଞ୍ଚଳରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ମଦ୍ରକାନ୍ହତ୍ଵା ଦଶୈଵ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ । ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷଂ ଜଘାନାଶୁ ଭଲ୍ଲେନ କୃତଵର୍ମଣଃ
ତାପରେ, ଦଶ ମଦ୍ର ଯୋଧାକୁ ଦଶ ତୀରରେ ମାରି, କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦଳକୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶୀଘ୍ର ଆঘାତ କରିଦେଲେ।
ଦମନଂ ଚାପି ଦାଯାଦଂ ପୌରଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଜଘାନ ଵିମଲାଗ୍ନେଣ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ପାଉରବ ବଂଶର ମହାନ ଦାୟାଦ ଦମନଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ତୀରରେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରି ମାରିଦେଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍ । ଅଵିଧ୍ଯତ୍ରିଂଶତା ବାଣୈର୍ଦଶଭିଶ୍ଚାସ୍ଯ ସାରଥିମ୍
ପରେ ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋଷିତ, ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କୁ ତିରିଶ ତୀରରେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଦଶ ତୀରରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍। ଭଲ୍ଲେନ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ନିଚକର୍ତାସ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଘାୟ ହୋଇଥିବା ମହାନ ଧନୁର୍ଧର, ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଧନୁକୁ ଚିରିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ସମାର୍ପଯତ୍ । ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚାସ୍ଯାଵଧୀଦ୍ରାଜନ୍ନୁଭୌ ତୌ ପାର୍ଷ୍ଣିସାରଥୀ
ତାପରେ, ଶୀଘ୍ରତାରେ ପଚିଶ ତୀରରେ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଘୋଡା ଓ ଦୁଇଟି ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ରାଜା।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରତେ ତିଷ୍ଠନ୍ଦଦର୍ଶ ଭରତର୍ଷଭ । ପୁତ୍ରଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଘୋଡା ମରିଯାଇଥିବା ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ, ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହାଘୋରଂ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରମାଯସମ୍ । ପଦାତିସ୍ତୂର୍ଣମାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ରଥସ୍ଯଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋହା ତଳୱାର ନେଇ, ପଦାଟୀ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଂ ମହୌଘମିଵାଯାନ୍ତଂ ସ୍ଵାତ୍ପତନ୍ତମିଵୋରଗମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତାଵରଣନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ କାଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟମିଵାନ୍ତକମ୍
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ପରି ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଶିକାର ପରି ଚାଲିଥିବା ସର୍ପ ପରି, ତଳୱାର ଘୁମାଇ ଚମକୁଥିଲେ; ସେ କାଳର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୀପ୍ଯମାନମିଵାଦିତ୍ଯଂ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମମ୍ । ଅପଶ୍ଯନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଦ ହାତୀର ଶକ୍ତି ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପୃଷତ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦଃ ପ୍ରତୀପମଭିଧାଵତଃ। ଶିତନିସ୍ତ୍ରିଂଶହସ୍ତସ୍ଯ ଶରାଵରଣଧାରିଣଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ଦାୟାଦ ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି ତୀରର ଢାଳ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ବାଣଵେଗମତୀତସ୍ଯ ତଥାଭ୍ଯାଶମୁପେଯୁଷଃ । ତ୍ଵରନ୍ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବିଭେଦ ଗଦଯା ଶିରଃ
ତୀରର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସୁଥିବା ସେ, କ୍ରୋଧିତ ଦଳପତି ଶୀଘ୍ରତାରେ ଗଦାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ସୁପ୍ରଭଂ ଚ ଶରାଵରମ୍ । ହତସ୍ଯ ପତତୋ ହସ୍ତାଦ୍ଵେଗେନ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି
ରାଜା, ମରିଯାଇ ଝଡ଼ିପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଓ ତୀରର ଢାଳ ହାତରୁ ତଳକୁ ଝଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ଗଦାଗ୍ରେଣ ସ ଲେଭେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍। ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ମହାତ୍ମା ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ଗଦାର ଶିଖରରେ ମାରି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୀମ ପରାକ୍ରମ ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହେଷ୍ଵାସେ ଶଲ୍ଯପୁତ୍ରେ ମହାରଥେ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମାରିଷ
ଶଳ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ମହାରଥୀ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଗଲେ, ତୁମର ସେନାରେ ଏକ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା, ମାରିଷ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତାମାତ୍ମଜମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ରାଗରେ ଭରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଞ୍ଚାଲ ସେନାପତିଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତୌ ତତ୍ର ସମରେ ଶୂରୌ ସମେତୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ । ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵରାଜାନଃ କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଶୂରବିର, ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହାରା, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦଳ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଷତଂ ପରଵୀରହା। ଆଜଘାନ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍
ତାପରେ ସାଂୟମନି, ରାଗରେ ଭରି, ପାର୍ଷତଙ୍କୁ — ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ — ତିନିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାହାତୀକୁ ତିନିଟି ଅଙ୍କୁଶ ଦେଇ ମାରାଯାଏ।