ବଭୌ ମହାମନ୍ତ୍ରହୁତାର୍ଚିମାଲୀ ସଦୋଗତଃ ସନ୍ଭଗଵାନିଵାଗ୍ନିଃ । ତତଃ ସ ତୂର୍ଣଂ ରୁଧିରୋଦଫେନାଂ କୃତ୍ଵା ନଦୀମାଶୁ ରଣେ ରିପୂଣାମ୍
ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରର ଜ୍ୱଳନା ଆଗ୍ନିକୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେ ଯୋଦ୍ଧା, ନିଜ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ରକ୍ତ ଓ ଝାଲ ଭରି ନଦୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ଜଗାମ ସୌଭଦ୍ରମତୀତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାରଥଂ ପାର୍ଥମଦୀନସତ୍ଵଃ । ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଵିକ୍ରମେଣ ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତେନ ଶିଲାଶିତେନ
ଭୀଷ୍ମ, ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ଶୂରତାର ମହାରଥୀ, ସଉଭଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗ୍ରସର ହେଲେ । ତାପରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପରେ ହସି ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପଥର ମୁଣ୍ଡି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ।
ଵିପାଠଜାଲେନ ମହାସ୍ତ୍ରଜାଲଂ ଵିନାଶଯାମାସ କିରୀଟମାଲୀ। ତମୁତ୍ତମଂ ସର୍ଵଧନୁର୍ଧରାଣା- ମସକ୍ତକର୍ମା କପିରାଜକେତୁଃ
ସେ ତୀରର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ମହାସ୍ତ୍ରର ଜାଲିକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା । ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କପି ଝଣ୍ଡା ଧାରୀ, ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ।
ଭୀଷ୍ମଂ ମହାତ୍ମାଽଭିଵଵର୍ଷ ତୂର୍ଣଂ ଶରୌଘଜାଲୈର୍ଵିମଲୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲୈଃ। ତଥୈଵ ଭୀଷ୍ମାହତମନ୍ତରିକ୍ଷେ ମହାସ୍ତ୍ରଜାଲଂ କପିରାଜକେତୋଃ
ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ ତୁରନ୍ତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀର ଓ ନିର୍ମଳ ଭଲ୍ଲର ଝଡ଼ରେ ଭର୍ଷିଲେ । ଏହିପରି, କପି ଝଣ୍ଡା ଧାରୀଙ୍କ ମହାସ୍ତ୍ର ଜାଲିକୁ ଭୀଷ୍ମ ଆକାଶରେ ଭଙ୍ଗ କଲେ ।
ତଦ୍ଦ୍ଵୈରଥଂ ଭୀଷ୍ମଧନଞ୍ଜଯାଭ୍ଯାମ୍
ଏହିପରି ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱୟରଥୀ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ।
ଦ୍ରୌଣିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶତ୍ଯଶ୍ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ମାରିଷଃ। ପୁତ୍ରଃ ସାଂଯମନେଶ୍ଚୈଵ ସୌଭଦ୍ରଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଚିତ୍ରସେନ ଏବଂ ସାଉମ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ରାଜା, ସଉଭଦ୍ରକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ସଂସକ୍ତମତିତେଜୋଭିସ୍ତମେକଂ ଦଦୃଶୁର୍ଜନାଃ। ପଞ୍ଚଭିର୍ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଗଜୈଃ ସିଂହଶିଶୁଂ ଯଥା
ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଯୁବକ ପାଞ୍ଚଟି ବାଘ ଭଳି ମଣିଷ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ଯେପରି ଏକ ସିଂହଶିଶୁ ଅନେକ ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ ।
ନାତିଲକ୍ଷ୍ଯତଯା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଶୌର୍ଯେ ନ ପରାକ୍ରମେ । ବଭୂଵ ସଦୃଶଃ କାର୍ଷ୍ଣେର୍ନାସ୍ତ୍ରେ ନାପି ଚ ଲାଘଵେ
କୌଶଳ, ଶୂରତା, ପ୍ରତାପ, ଅସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷତା କିମ୍ବା ତ୍ୱରିତତାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ସମାନ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ ।
ତଥା ତମାତ୍ମଜଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିକ୍ରମନ୍ତମରିନ୍ଦମମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥଃ ସୁସଂଯତ୍ତଂ ସିଂହନାଦମଥାନଦତ୍
ଏପରି, ନିଜ ପୁଅକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଶୂରତାରେ ଦେଖି, ପାର୍ଥ ସିଂହ ଦ୍ୱନି କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଉଘାଡ଼ିଲେ ।
ପୀଡଯାନଂ ତୁ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପୌତ୍ରଂ ତଵ ଵିଶାଂପତେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଦୀଯା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପଉତ୍ର ତା ସେନାକୁ ଭଲି ଦବାଇ ଦେଖିଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଲୋକମାନେ ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ଧ୍ଵଜିନୀଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଦୀନଶତ୍ରୁରଦୀନଵତ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ସ ସୌଭଦ୍ରସ୍ତେଜସା ଚ ବଲେନ ଚ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଅଦମ୍ୟ ଶତ୍ରୁ, ଦିନା ନହେଇ, ସଉଭଦ୍ର ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଲାଘଵମାର୍ଗସ୍ଥମାଦିତ୍ଯସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ । ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ମହଚ୍ଚାପଂ ସମରେ ଯୁଧ୍ଯତଃ ପରୈଃ
ସଉଭଦ୍ରଙ୍କ ମହାଧନୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ତ୍ୱରିତ ଗତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ସ ଦ୍ରୌଣିମିଷୁଣୈକେନ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଶଲ୍ଯଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ । ଧ୍ଵଜଂ ସାଂଯମନେଶ୍ଵୈଵ ସୋଽଷ୍ଟାଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦେ ତତଃ
ସଉଭଦ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏକ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ଶଲ୍ୟକୁ ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏବଂ ଅଠ ତୀରରେ ସାଉମ୍ୟଙ୍କ ପୁଅର ଝଣ୍ଡାକୁ କାଟି ଦେଲେ ।
ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡାଂ ମହାଶକ୍ତିଂ ପ୍ରେଷିତାଂ ସୌମଦତ୍ତିନ । ଶିତେନୋରଗସଂକାଶାଂ ପତ୍ରିଣାଭିଜଘାନ ତାମ୍
ସୌମଦତ୍ତି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଥିବା ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ, ସଉଭଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସର୍ପ ଭଳି ତୀରରେ ଭେଦି ଦେଲେ ।
ଶଲ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାଵେଗାନସ୍ଯତଃ ସମରେ ଶରାନ୍। `ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଲ୍ଲେନ ତୀଵ୍ରଵେଗନ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ' ଜଘାନାର୍ଜୁନଦାଯାଦଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହଯାନ୍
ଶଲ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଫାଲ୍ଗୁନିଙ୍କ ପୁଅ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟି ଦେଲେ ଏବଂ ଚାରି ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ରୌଣିଃ ସାଂଯମନିଃ ଶଲଃ। ନାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଂ ସଂରବ୍ଧାଃ କାର୍ଷ୍ଣେର୍ବାହୁବଲୋଦଯାତ୍
ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ସାଉମ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶଳ, ତେଜରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅର ଉତ୍ତଳ ବାହୁଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତତସ୍ତ୍ରିଗର୍ତା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଦ୍ରାଶ୍ଚ ସହ କେକଯୈଃ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସାହସ୍ରାସ୍ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ତାପରେ, ତ୍ରିଗର୍ତ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟମାନେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପ୍ରାୟ ପ୍ରତିଶ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଏକଠା ହେଲେ ।
ଧନୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ମୁଖ୍ଯା ଅଜେଯାଃ ଶତ୍ରୁଭିର୍ଯୁଧି। ସହ ପୁତ୍ରଂ ଜିଘାଂସନ୍ତଂ ପରିଵଵ୍ରୁଃ କିରୀଟିନମ୍
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅଜୟ, ସେନାପତିମାନେ ତୁମର ପୁଅକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ମୁକୁଟ ଧାରୀକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ତୌ ତୁ ତତ୍ର ପିତାପୁତ୍ରୌ ପରିକ୍ଷିପ୍ତୌ ମହାରଥୌ । ଦଦର୍ଶ ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚଲ୍ଯଃ ସେନାପତିରରିନ୍ଦମ
ସେଠାରେ, ରାଜା, ପିତା-ପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଖାଗଲେ; ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ସ ଵାରଣରଥୋଘାନାଂ ସହସ୍ରୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ଵାଜିଭିଃ ପତ୍ତିଭିଶ୍ଚୈଵ ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଅନେକ ହଜାର ହାତୀ ଓ ରଥ, ଏବଂ ଶତ-ହଜାର ଘୋଡା ଓ ପଦାଟୀ ସେନାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ପାରାଵତାଶ୍ଵଃ ସ ରଥମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା' ଧନୁର୍ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନୋଦଯିତ୍ଵା ଚ ଵାହିନୀମ୍ । ଯଯୌ ତଂ ମଦ୍ରକାନୀକଂ କେକଯାଂଶ୍ଚ ପରଂତପ
ପରାବତ ରଙ୍ଗର ଘୋଡା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ନାୟକ, ତୀର ତଣି ରୋଷରେ ଦଳକୁ ଆଗେଇ ଦେଇ, ମଦ୍ର ଓ କେକୟା ସେନାପ୍ରତି ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତେନ କୀର୍ତିମତା ଗୁପ୍ତମନୀକଂ ଦୃଢଧନ୍ଵନା। ସଂରବ୍ଧରଥନାଗାଶ୍ଵଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନମଶୋଭତ
ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ନିଜ ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ଚମକୁଥିଲେ।
ସୋଽର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖେ ଯାନ୍ତଂ ପାଞ୍ଚାଲକୁଲଵର୍ଧନଃ । ତ୍ରିଭିଃ ଶାରଦ୍ଵତଂ ବାଣୈର୍ଜତ୍ରଦେଶେ ସମାର୍ପଯତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା, ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ଗର୍ବ, ଶାରଦ୍ୱତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ କଣ୍ଠାଞ୍ଚଳରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ମଦ୍ରକାନ୍ହତ୍ଵା ଦଶୈଵ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ । ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷଂ ଜଘାନାଶୁ ଭଲ୍ଲେନ କୃତଵର୍ମଣଃ
ତାପରେ, ଦଶ ମଦ୍ର ଯୋଧାକୁ ଦଶ ତୀରରେ ମାରି, କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦଳକୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶୀଘ୍ର ଆঘାତ କରିଦେଲେ।
ଦମନଂ ଚାପି ଦାଯାଦଂ ପୌରଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଜଘାନ ଵିମଲାଗ୍ନେଣ ନାରାଚେନ ପରଂତପଃ
ପାଉରବ ବଂଶର ମହାନ ଦାୟାଦ ଦମନଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ତୀରରେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରି ମାରିଦେଲେ।
ତତଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍ । ଅଵିଧ୍ଯତ୍ରିଂଶତା ବାଣୈର୍ଦଶଭିଶ୍ଚାସ୍ଯ ସାରଥିମ୍
ପରେ ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋଷିତ, ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କୁ ତିରିଶ ତୀରରେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଦଶ ତୀରରେ ଘାୟ କରିଦେଲେ।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍। ଭଲ୍ଲେନ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ନିଚକର୍ତାସ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଘାୟ ହୋଇଥିବା ମହାନ ଧନୁର୍ଧର, ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଧନୁକୁ ଚିରିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ସମାର୍ପଯତ୍ । ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚାସ୍ଯାଵଧୀଦ୍ରାଜନ୍ନୁଭୌ ତୌ ପାର୍ଷ୍ଣିସାରଥୀ
ତାପରେ, ଶୀଘ୍ରତାରେ ପଚିଶ ତୀରରେ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଘୋଡା ଓ ଦୁଇଟି ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ରାଜା।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରତେ ତିଷ୍ଠନ୍ଦଦର୍ଶ ଭରତର୍ଷଭ । ପୁତ୍ରଃ ସାଂଯମନେଃ ପୁତ୍ରଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଘୋଡା ମରିଯାଇଥିବା ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ, ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହାଘୋରଂ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵରମାଯସମ୍ । ପଦାତିସ୍ତୂର୍ଣମାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ରଥସ୍ଯଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋହା ତଳୱାର ନେଇ, ପଦାଟୀ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।