ଵେଗେନ ସାଽତୀଵ ପୃଥୁପ୍ରଵାହା ପରେତନାଗାଶ୍ଵଶରୀରରୋଧାଃ। ନରେନ୍ଦ୍ରମଞ୍ଜୋଚ୍ଛ୍ରିତମାଂସପଙ୍କାଃ ପ୍ରଭୂତରକ୍ଷୋଗଣଭୂତସେଵିତା
ସେ ନଦୀ ତୀବ୍ର ଓ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରବାହରେ, ମୃତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଦେହରେ ବାଧା ପାଇ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମାଂସ ତଟରେ ଚଢ଼ିଯାଇଥିଲା; ଏହା ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଓ ଦୂତମାନେ ଆସି ଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଶିରଃକପାଲାକୁଲକେଶଶାଦ୍ଵଲା ଶରୀରସଙ୍ଘାତସହସ୍ରଵାହିନୀ । ଵିଶୀର୍ଣନାନାକଵଚୋର୍ମିସଂକୁଲା ନରାଶ୍ଵନାଗାସ୍ଥିନିକୃତ୍ତଶର୍କରା
ସେ ନଦୀର ତଟ ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ, ଖୋପ ଓ କେଶ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା; ଏହାର ପାଣି ହଜାର ଦେହରେ ଗଠିତ, ଭିନ୍ନ କବଚର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିଲା, ମଣିଷ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର କାଟାଯାଇଥିବା ଅସ୍ଥି ଏହାର କଣ୍କଡ଼ ହୋଇଥିଲା।
ଶ୍ଵକଙ୍କଶାଲାଵୃକଗୃଧ୍ରକାକୈଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ତରକ୍ଷୁଭିଶ୍ଚ। ଉପେତକୂଲାଂ ଦଦୃଶୁର୍ମନୁଷ୍ଯାଃ କ୍ରୂରାଂ ମହାଵୈତରଣୀପ୍ରକାଶାମ୍
ମଣିଷମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ନଦୀର ତଟ ଶ୍ୱ, କଙ୍କ, ଶାଳ, ବଘୁ, କାଉଁଡ଼ିଆ, ମାଂସଭୋଜୀ ଓ ବାଘମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି; ଏହା ଦେଖି ମହା ଭୟଙ୍କର ବୈତରଣୀ ନଦୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପ୍ରଵର୍ତିତାମର୍ଜୁନବାଣସଙ୍ଘୈ- ର୍ମେଦୋଵସାସୃକପ୍ରଵହାଂ ସୁଭୀମାମ୍। ହତପ୍ରଵୀରାଂ ଚ ତଥୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନାଂ କୁରୂଣାମଥ ଫଲ୍ଗୁନେନ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ମେଦ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ନଦୀ ବହୁଥିଲା; ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌରବ ସେନା ଏପରି ଧ୍ୱଂସ ହେବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତେ ଚେଦିପାଞ୍ଚାଲକରୂଷମତ୍ସ୍ଯାଃ ପାର୍ଥାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସହିତାଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ । ଜଯପ୍ରଗଲ୍ଭାଃକ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରାଃ ସଂତ୍ରାସଯନ୍ତଃ କୁରୁଵୀରଯୋଧାନ୍
ତେଦିଅପି, ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, କରୂଷ, ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଏକାଠି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଲେ। ସେମାନେ ବିଜୟରେ ନିଶ୍ଚିତ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ହୁଁକାର କୁରୁ ସେନାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା।
ହତପ୍ରଵୀରାଣି ବଲାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିରୀଟିନା ଶତ୍ରୁଭଯାଵହେନ । ଵିତ୍ରାସ୍ଯ ସେନାଂ ଧ୍ଵଜିନୀପତୀନାଂ ସିଂହୋ ମୃଗାଣାମିଵ ଯୂଥସଙ୍ଘାନ୍
ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଓ ସେନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିହତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେନାପତିମାନେ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହରିଣମାନେ ଯେପରି ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ।
ଵିନେଦତୁସ୍ତାଵତିହର୍ଷଯୁକ୍ତୌ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଚ ଜନାର୍ଦନଶ୍ଚ। ତତୋ ରଵିଂ ସଂଵୃତରଶ୍ମିଜାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୃଶଂ ଶସ୍ତ୍ରପରିକ୍ଷତାଙ୍ଗାଃ
ତାପରେ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଢାକିଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ଦେହ ଶସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ଭଳି ଆହତ।
ତଦୈନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଵିତତଂ ଚ ଘୋର- ମସହ୍ଯମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଯୁଗାନ୍ତକଲ୍ପମ୍ । ଅଥାପଯାନଂ କୁରଵଃ ସଭୀଷ୍ମାଃ ସଦ୍ରୋଣଦୁର୍ଯୋଧନବାହ୍ଲିକାଶ୍ଚ
ତେବେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସହ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶେଷ ହେଉଛି ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଏହାକୁ ଦେଖି ବୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚକ୍ରୁର୍ନିଶାଂ ସନ୍ଧିଗତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଭାଵସୋର୍ଲୋହିତରାଗଯୁକ୍ତାମ୍। ଅଵାପଯ କୀର୍ତି ଚ ଯଶଶ୍ଚ ଲୋକେ ଵିଜିତ୍ଯ ଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚ ଧନଂଜଯୋଽପି
ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିତ ରାତି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟିଲେ। ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶ ଅର୍ଜନ କଲେ।
ଯଯୌ ନରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସହସୋଦରୈଶ୍ଚ ସମାପ୍ତକର୍ମା ଶିବିରଂ ନିଶାଯାମ୍। ତତଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲଃ କୁରୂଣାଂ ନିଶାମୁଖେ ଘୋରତମଃ ପ୍ରଣାଦଃ
ରାଜାମାନେ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ, କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଧନଞ୍ଜୟ ରାତିରେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ରାତି ଆରମ୍ଭରେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ରଣେ ରଥାନାମଯୁତଂ ନିହତ୍ଯ ହତା ଗଜାଃ ସପ୍ତଶତାର୍ଜୁନେନ । ପ୍ରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ସୌଵୀରଗଣାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ନିପାତିତାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରକମାଲଵାଶ୍ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଦଶ ହଜାର ରଥ ଓ ସାତ ଶଉ ହାତୀ ମାରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ସୌବୀର, କ୍ଷୁଦ୍ରକ ଓ ମାଳବ ଦଳ ମାଟିକୁ ଢେଳାଇଦେଲେ।
ମହତ୍କୃତଂ କର୍ମ ଧନଞ୍ଜଯେନ କର୍ତୁଂ ଯଥା ନାର୍ହତି କଶ୍ଚିଦନ୍ଯଃ। ଶ୍ରୁତାଯୁରମ୍ବଷ୍ଠପତିଶ୍ଚ ରାଜା ତଥୈଵ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଚିତ୍ରସେନୌ
ଏମିତି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଧନଞ୍ଜୟ କଲେ, ଯାହା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ ରାଜା, ତଥା ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଓ ଚିତ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ—
ଦ୍ରୋଣଃ କୃପଃ ସୈନ୍ଧଵବାହ୍ଲିକୌ ଚ ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶଲ୍ଯଶଲୌ ଚ ରାଜନ୍। ଅନ୍ଯେ ଚ ଯୋଧାଃ ଶତଶଃ ସମେତାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ପାର୍ଥେନ ରଣସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ
ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ସିନ୍ଧୁରାଜା, ବାହ୍ଲିକ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଶଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତଶଃ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କ୍ରୋଧିତ ପାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ସ୍ଵବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଜିତାଃ ସଭୀଷ୍ମାଃ କିରୀଟିନା ଲୋକମହାରଥେନ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ଶିବିରାଣି ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ଗଣା ଭାରତ ଯେ ତ୍ଵଦୀଯାଃ
ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଳରେ, ବୀଷ୍ମ ସହିତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଦେଲେ। ଏହିପରି କହି, ତୁମର ସମସ୍ତ ସେନା ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଉଲ୍କାସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ସୁସଂପ୍ରଦୀପ୍ତୈ- ର୍ଵିଭ୍ରାଜମାନୈଶ୍ଚ ତଥା ପ୍ରଦୀପ୍ରୈଃ। କିରୀଟିଵିତ୍ରାସିତସର୍ଵଯୋଧା ଚକ୍ରେ ନିଵେଶଂ ଧ୍ଵଜିନୀ କୁରୂଣାମ୍
ହଜାର ହଜାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ଓ ଦୀପର ଆଲୋକରେ, ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭୟରେ କୁରୁ ସେନା ନିଜ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ।
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଂ ନିଶାଂ ଭାରତ ଭାରତାନା- ମନୀକିନୀନାଂ ପ୍ରମୁଖେ ମହାତ୍ମା। ଯଯୌ ସପତ୍ନାନ୍ପ୍ରତି ଜାତକୋପୋ ଵୃତଃ ସମଗ୍ରେଣ ବଲେନ ଭୀଷ୍ମଃ
ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମହାତ୍ମା ବୀଷ୍ମ, ଭାରତ ସେନାର ମୁଖ୍ୟରେ ଥିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ସହିତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ତଂ ଦ୍ରୋଣଦୁର୍ଯୋଧନବାହ୍ଲିକାଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଚିତ୍ରସେନୌ। ଜଯଦ୍ରଥଶ୍ଚାତିବଲୋ ବଲୌଘୈ- ର୍ନୃପାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ପ୍ରଯଯୁଃ ସମନ୍ତାତ୍
ତାଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, ବାହ୍ଲିକ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଚିତ୍ରସେନ, ବଳଶାଳୀ ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଚାରିପାଖରୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ।
ସ ତୈର୍ମହଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାରଥୈଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵିଭିର୍ଵୀର୍ଯଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ରାଜନ୍। ରରାଜ ରାଜା ସ ତୁ ରାଜମୁଖ୍ଯୈ- ର୍ଵୃତଃ ସଦେଵୈରିଵ ଵଜ୍ରପାଣିଃ
ସେଇ ମହାରଥୀ, ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହି, ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର।
ତସ୍ମିନ୍ନନୀକପ୍ରମୁଖେ ଵିଷକ୍ତା ଦୋଧୂଯମାନାଶ୍ଚ ମହାପତାକାଃ । ସୁରକ୍ତପୀତାସିତପାଣ୍ଡୁରାଭା ମହାଗଜସ୍କନ୍ଧଗତା ଵିରେଜୁଃ
ସେଇ ସେନାର ମୁଖ୍ୟରେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପତାକାମାନେ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ବଡ଼ ହାତୀର ପିଠିରେ ଉଠାଯାଇ, ବାୟୁରେ ଫଡ଼ିଉଥିଲେ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସା ଵାହିନୀ ଶାନ୍ତନଵେନ ଗୁପ୍ତା ମହାରଥୈର୍ଵାରଣଵାଜିଭିଶ୍ଚ। ବଭୌ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନଯିତ୍ନୁକଲ୍ପା ଜଲାଗମେ ଦ୍ଯୌରିଵ ଜାତମେଘା
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ବୀଷ୍ମଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ମହାରଥୀ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେଇ ସେନା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମେଘରେ ଆକାଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ତତୋ ରଣାଯାଭିମୁଖୀ ପ୍ରଯାତା ପ୍ରତ୍ଯର୍ଜୁନଂ ଶାନ୍ତନଵାଭିଗୁପ୍ତା। ସେନାମହୋଗ୍ନା ସହସା କୁରୂଣାଂ ଵେଗୋ ଯଥା ଭୀମ ଇଵାପଗାଯାଃ
ତାପରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିବା କୁରୁ ସେନା ବଡ଼ ତୀବ୍ର ଓ ଅଶାନ୍ତ ନଦୀ ପରି ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।
ତଂ ଵ୍ଯାଲନାନାଵିଧଗୂଢସାରଂ ଗଜାଶ୍ଵପାଦାତରଥୌଘପକ୍ଷମ୍। ଵ୍ଯୂହଂ ମହାମେଘସମଂ ମହାତ୍ମା ଦଦର୍ଶ ଦୂରାତ୍କପିରାଜକେତୁଃ
ସେଇ ବନରାଜ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ମହାନ ଆତ୍ମା ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ବିପୁଳ ବ୍ୟୁହ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାପ ଲୁଚିଛି, ଏହାର ପାଖ ବଡ଼ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ରଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଛି, ଏହି ବ୍ୟୁହ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଵିନିର୍ଯଯୌ କେତୁମତା ରଥେନ ନରର୍ଷଭଃ ଶ୍ଵେତହଯେନ କାଲେ। ` ଜଯେ ଧୃତଃ ଶତ୍ରୁଵରୂଥିନୀନାଂ ଯଥା ସୁରେନ୍ଦ୍ରୋଽସୁରଵାହିନୀନାମ୍
ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା, ଚିହ୍ନିତ ପତାକା ଥିବା ରଥରେ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଲେ; ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଥିଲେ, ଯେପରିକି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁର ସେନାକୁ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥାଏ।
ନାରାଯଣେନେନ୍ଦ୍ର ଇଵାଭିଗୁପ୍ତଃ ଶଶୀଵ ସୂର୍ଯେଣ ସମେଯିଵାନ୍ଯଥା । ତଥା ମହାତ୍ମା ସହ କେଶଵେନ ଵରୀଥିନୀନାଂ ପ୍ରମୁଖେ ରରାଜ
ନାରାୟଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଆଲୋକିତ କରେ, ସେହିପରି ମହାତ୍ମା, କେଶବଙ୍କ ସହିତ, ବିଶାଳ ସେନାର ଆଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ସୋପସ୍କରଂ ସୋତ୍ତରବନ୍ଧୁରେଷଂ ଯତ୍ତଂ ଯଦୂନାମୃଷଭେଣ ସଙ୍ଖ୍ଯେ। କପିଧ୍ଵଜଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରଥଂ ଵିଷେଦୁଃ ସହୈଵ ପୁତ୍ରୈସ୍ତଵ କୌରଵେଯାଃ
ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ରଥ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂଭାରେ ସଜିତ, ମକଡ଼ ପତାକା ଦେଖି, ତୁମର କୌରବ ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ।
ପ୍ରକଲ୍ପିତଂ ଗୁପ୍ତମୁଦାଯୁଧେନ କିରୀଟିନା ଲୋକମହାରଥେନ । ତଂ ଵ୍ଯୂହରାଜଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତ୍ଵଦୀଯା- ଶ୍ଚତୁଶ୍ଚତୁର୍ଵ୍ଯାଲସହସ୍ରକୀର୍ଣମ୍
ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଗତର ମହାରଥୀ, ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଥର ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ତୁମର ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଗଠନ, ଚାରି ହଜାର ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା।
ଯଥୈଵ ପୂର୍ଵେଽହନି ଧର୍ମରାଜ୍ଞା ଵ୍ଯୂହଃ କୃତଃ କୌରଵସତ୍ତମେନ। ଯଥା ନ ଭୂତୋ ଭୁଵି ମାନୁଷେଷୁ ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ନ ଚ ସଂଶ୍ରୁତଶ୍ଚ
ଯେପରି ପୂର୍ବ ଦିନରେ ଧର୍ମରାଜ, କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ଗଠନ ଏପରି ଥିଲା, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା, ନା ଶୁଣିଥିଲେ, ନା ଦେଖିଥିଲେ।
ତତୋ ଯଥାଦେଶମୁପେତ୍ଯ ତସ୍ଥୁଃ ପାଞ୍ଚାଲମୁଖ୍ଯାଃ ସହ ଚେଦିମୁଖ୍ଯୈଃ। ତତଃ ସମାଦେଶସମାହତାନି ଭେରୀସହସ୍ରାଣି ଵିନେଦୁରାଜୌ
ତାପରେ, ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଏବଂ ଚେଦିମାନଙ୍କ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ସେନାରେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ହଜାର ହଜାର ଢୋଲ ଚାଲିଗଲା।
ଶଙ୍ଖସ୍ଵନାସ୍ତୂର୍ଯରଵାଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ ସର୍ଵେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ସସିଂହନାଦାଃ। ତତଃ ସବାଣାନି ମହାସ୍ଵନାନି ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣାନି ଧନୂଂଷି ଵୀରୈଃ
ସମସ୍ତ ସେନା ଭାଗରେ ଶଂଖ ଓ ତୁରୀର ଶବ୍ଦ, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଭଳି ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କଲା; ତାପରେ, ବୀରମାନେ ଧନୁଷ ତାଣି, ତୀର ଛାଡ଼ି, ମହାଶବ୍ଦ କରିଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଭେରୀପଣଵପ୍ରଣାଦା- ନନ୍ତର୍ଦଧୁଃ ଶଙ୍ଖମହାସ୍ଵନାଂଶ୍ଚ। ତଚ୍ଛଙ୍ଖଶବ୍ଦାଵୃତମନ୍ତରିକ୍ଷ- ମୁଦ୍ଧୂତଭୌମଦ୍ରୁତରେଣୁଜାଲମ୍
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଢୋଲ ଓ ଝାଞ୍ଜର ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା; ଆକାଶ ଶଂଖ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ପୃଥିବୀରୁ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି ମେଘ ଭଳି ଚାଲିଗଲା।