ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଶରଵର୍ଷାଣି ସୃଜନ୍ତମନିଶଂ ଯୁଧି । ପ୍ରତପନ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯଂ ମଧ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ସେନଯୋଃ
ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିରନ୍ତର ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା, ଦୁଇ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା,
ଵାରନ୍ଵରାନ୍ଵିନିଘ୍ନନ୍ତଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍। ଯୁଗାନ୍ତମିଵ କୁର୍ଵାଣଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ବଲେ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ି ମରୁଥିବା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତ ଆସିଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନା ଉପରେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣୋ ଭଗଵାନ୍କେଶଵଃ ପରଵୀରହା। ଅଚିନ୍ତଯଦମେଯାତ୍ମା ନାସ୍ତି ଯୌଧିଷ୍ଠିରଂ ବଲମ୍
ଏହା ସହିପାରିଲେନି, ପୂଜ୍ୟ କେଶବ, ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ, ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ।'
ଏକାହ୍ନା ହି ରଣେ ଭୀଷ୍ମୋ ନାଶଯେଦ୍ଦେଵଦାନଵାନ୍। କିଂ ନୁ ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ସବଲାନ୍ସପଦାନୁଗାନ୍
ଏକ ଦିନରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ନାଶ କରିପାରିବେ; ତେବେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଓ ସହଯୋଗୀମାନେ, କଣ କରିପାରିବେ?
ଦ୍ରଵତେ ଚ ମହାସୈନ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏତେ ଚ କୌରଵାସ୍ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରଭଗ୍ନାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୋମକାନ୍
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମହାସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ଏବଂ ସୋମକମାନେ ଚିରିଯିବାକୁ ଦେଖି, କୌରବମାନେ ତ୍ୱରିତ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତି ରଣେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷଯନ୍ତଃ ପିତାମହମ୍ । ସୋହଂ ଭୀଷ୍ମଂ ନିହନ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥାଯ ଦଂଶିତଃ
ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛି।
ଭାରମେତଂ ଵିନେଷ୍ଯାମି ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଅର୍ଜୁନୋ ହି ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵଧ୍ଯମାନୋଽପି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ଏହି ଭାର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରୁ ହଟାଇଦେବି, କାରଣ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାଭିଜାନାତି ରଣେ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍। ତଥା ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ଭୂଯ ଏଵ ପିତାମହଃ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରାନ୍ପାର୍ଥରଥଂ ପ୍ରତି
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ଥିବାରୁ ସେ କରିବାକୁ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ପିତାମହ ଆଉଥରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପାର୍ଥଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତେଷାଂ ବହୁତ୍ଵାସୁ ଭୃସଂ ଶରାଣାଂ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ପିହିତା ବଭୂଵୁଃ । ନ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ନ ଦିଶୋ ନ ଭୂମି- ର୍ନ ଭାସ୍କରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ରଶ୍ମିମାଲୀକ
ଅନେକ ବାଣର ଭିଡ଼ରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଢାକିଯାଇଥିଲା; ଆକାଶ, ଦିଗ, ଭୂମି କିମ୍ବା ରଶ୍ମିମାଳା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌଣସିଠିରୁ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଵଵୁଶ୍ଚ ଵାତାସ୍ତୁମୁଲାଃ ସଧୂମା ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷୁଭିତା ବଭୂଵୁଃ। ଦ୍ରୋଣୋ ଵିକର୍ଣୋଽଥ ଜଯଦ୍ରଥଶ୍ଚ ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ କୃତଵର୍ମା କୃପଶ୍ଚ
ତୀବ୍ର ବାତାସ ଧୂଆଁ ସହିତ ବହୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଦ୍ରୋଣ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଜୟଦ୍ରଥ, ଭୂରିଶ୍ରବା, କୃତବର୍ମା ଓ କୃପ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁରମ୍ବଷ୍ଠପତିଶ୍ଚ ରାଜା ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦୌ ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚ। ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚ ସୌଵୀରଗଣାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଵସାତଯଃ କ୍ଷୁଦ୍ରକମାଲଵାଶ୍ଚ
ଶ୍ରୁତାୟୁ, ଅମ୍ବଷ୍ଠମାନଙ୍କ ପତି, ରାଜା, ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, ସୁଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବଦିଗର ସମସ୍ତ ସେନା, ସୌବୀର ଦଳ, ବସାତ, କ୍ଷୁଦ୍ରକ ଓ ମାଳବ ମାନେ—
କିରୀଟିନଂ ତ୍ଵରମାଣାଭିସ୍ରୁ- ର୍ନିଦେଶଗାଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ। ତଂ ଵାଜିପାଦାତରଥୌଘଜାଲୈ- ରନେକସାହସ୍ରଶତୈର୍ଦଦର୍ଶ
ସେମାନେ ସମ୍ରାଟ୍ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରି, ମୁକୁଟଧାରୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏବଂ ସେ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ହଜାର ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଭିତରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି।
କିରୀଟିନଂ ସଂପରିଵାର୍ଯମାଣଂ ଶିନେର୍ନପ୍ତା ଵାରଣଯୂଥପୈଶ୍ଚ। ତତସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାର୍ଜୁନଵାସୁଦେଵୌ ପଦାତିନାଗାଶ୍ଵରଥୈଃ ସମନ୍ତାତ୍
ମୁକୁଟଧାରୀଙ୍କୁ ଶିନିଙ୍କ ନାତି ଓ ହସ୍ତୀଦଳର ନାୟକମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି; ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପଦାତି, ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିଲେ—
ଅଭିଦ୍ରୁତୌ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠୌ ଶିନିପ୍ରଵୀରୋଽଭିସସାର ତୂର୍ଣମ୍। ସ ତାନ୍ଯନୀକାନି ମହାଧନୁଷ୍ମାନ୍ ଶିନିପ୍ରଵୀରଃ ସହସାଽଭିପତ୍ଯ
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିନିଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବଂଶଜ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଝପଟିଲେ; ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଶିନିପୁତ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ସେନା ଉପରେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଚକାର ସାହାଯ୍ଯମଥାର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଥା ଵୃତ୍ରନିଷୂଦନସ୍ଯ। ଵିଶୀର୍ଣନାଗାଶ୍ଵରଥଧ୍ଵଜୌଘଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିତ୍ରାସିତସର୍ଵଯୋଧମ୍
ତାପରେ ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ବୃତ୍ର ନାଶକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଭୟରେ ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରାନୀକମଭିଦ୍ରଵନ୍ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂଦୃଶ୍ଯ ଶିନିପ୍ରଵୀରଃ । କ୍ଵ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯାସ୍ଯଥ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସତାଂ ପୁରସ୍ତାତ୍କଥିତଃ ପୁରାଣୈଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଶିନିଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବଂଶଜ କହିଲେ: 'ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ଏହା ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପୁରୁଣା ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଥିରେ କଥା ହୋଇଛି।'
ମା ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତ୍ଯଜତ ପ୍ରଵୀରାଃ ସ୍ଵଂ ଵୀରଧର୍ମଂ ପରିପାଲଯଧ୍ଵମ୍। ତାନ୍ଵାସଵାନନ୍ତରଜୋ ନିଶାମ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯାନ୍ଦ୍ରଵତଃ ସମନ୍ତାତ୍
'ହେ ବୀରମାନେ, ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ; ତୁମର ବୀରଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର।' ଏହା ଶୁଣି, ଅନନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି—
ପାର୍ଥସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟଵା ମୃଦୁଯୁଦ୍ଧାତାଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସମୁଦୀର୍ଯମାଣମ୍। ଅମୃଷ୍ଯମାଣଃ ସ ତତୋ ମହାତ୍ମା ଯଶସ୍ଵିନଂ ସର୍ଵଦଶାର୍ହଭର୍ତା
ପାର୍ଥଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ମହାତ୍ମା, ଦଶାର୍ହମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଭୁ, ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ—
ଉଵାଚ ଶୈନେଯମଭିପ୍ରଶଂସନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁରୂନାପତତଃ ସମଗ୍ରାନ୍। ଯେ ଯାନ୍ତି ତେ ଯାନ୍ତୁ ଶିନିପ୍ରଵୀର ଯେଽପି ସ୍ଥିତାଃ ସାତ୍ଵତ ତେଽପି ଯାନ୍ତୁ
କୌରବମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶିନିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ: 'ଯେଉଁମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାଉନ୍ତୁ, ହେ ଶିନିବୀର; ଯେଉଁମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ହେ ସାତ୍ୱତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଉନ୍ତୁ!'
ଭୀଷ୍ମଂ ରଥାତ୍ପଶ୍ଯ ନିପାତ୍ଯମାନଂ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସଗଣଂ ମଯାଽଦ୍ଯ। ନ ସାରଥେଃ ସାତ୍ଵତ କୌରଵାଣାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ରଣେଽଦ୍ଯ କଶ୍ଚିତ୍
'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରଥରୁ ଫେଲାଯାଉଥିବା ଦେଖ, ଏବଂ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ ଆଜି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯଦି ମୁଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଉଛି, କୌରବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସାରଥି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୋ ହାତରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ସାତ୍ୱତ!'
ତସ୍ମାଦହଂ ଗୃହ୍ଯ ରଥାଙ୍ଗମୁଗ୍ରଂ ପ୍ରାଣଂ ହରିଷ୍ଯାମି ମହାଵ୍ରତସ୍ଯ। ନିହତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ସଗଣଂ ତଥାଜୌ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଶୈନେଯ ରଥପ୍ରଵୀରୌ
'ସେଇପାଇଁ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ରଥଚକ୍ର ଧରି, ସେ ମହାବ୍ରତୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଦେବି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ ଓ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶିନିପୁତ୍ର, ସେମାନେ ରଥଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ସଂପାଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଃ
'ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବି!'
ଇତୀଦମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାନୁଭାଵଃ ସସ୍ମାର ଚକ୍ରଂ ନିଶିତଂ ପୁରାଣମ୍। ସୁଦର୍ଶନଂ ଚିନ୍ତିତମାତ୍ରମେଵ ତସ୍ଯାଗ୍ରହସ୍ତଂ ସ୍ଵଯମାରୁରୋହ
ଏପରି କହି, ସେ ମହାନୁଭାବ ପୁରୁଣା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଏହି ଚକ୍ର ଭାବିଲେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ହାତରେ ଆସିଗଲା।
ତଚ୍ଚକ୍ରପଦ୍ମଂ ପ୍ରଗୃହୀତମାଜୌ ରରାଜ ନାରାଯଣବାହୁନାଲମ୍। ଯଥାଦିପଦ୍ମଂ ତରୁଣାର୍କଵର୍ଣଂ ରରାଜ ନାରାଯଣନାଭିଜାତମକ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବାହୁରେ ଧରାଯାଇଥିବା ସେଇ ଚକ୍ର ରବିକିରଣର ରଙ୍ଗରେ ତରୁଣ ପଦ୍ମପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା; ଯେପରି ନାରାୟଣଙ୍କ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗେ।
ତତ୍କୃଷ୍ଣକୋପୋଦଯସୂର୍ଯବୁଦ୍ଧଂ କ୍ଷୁରାନ୍ତତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରସୁଜାତପତ୍ରମ୍। ତେସ୍ଯୈଵ ଦେହୋରୁସରଃପ୍ରରୂଢଂ ରରାଜ ନାରାଯଣବାହୁନାଲମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା, କ୍ଷୁରପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଓ ସୁନ୍ଦର ପଙ୍ଖୁଡ଼ିଥିବା ସେ ଚକ୍ର, ତାଙ୍କର ଦେହର ବିଶାଳ ହ୍ରଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବାହୁରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା।
ଵେଗେନ କୃଷ୍ମଃ ପ୍ରସସାର ଭୀଷ୍ମମ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଥିଲେ।
ଘନୋ ଯଥା ଖେ ତଡିତାଵନଦ୍ଧଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ବନ୍ଧ ମେଘ ଦେଖାଯାଏ।
ତମାତ୍ତଚକ୍ରଂ ପ୍ରଣଦନ୍ତମୁଚ୍ଚୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଵରଜଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ । ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଭୃଶଂ ଵିନେଦୁଃ କ୍ଷଯଂ କୁରୂଣାମିଵ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା
ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, କ୍ରୋଧିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ବିଲାପ କଲେ, କୌରବମାନେ ନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି।
ସ ଵାସୁଦେଵଃ ପ୍ରଗୃହୀତଚକ୍ରଃ ସଂଵର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ନିଵ ସର୍ଵଲୋକମ୍। ଅଭ୍ଯୁତ୍ପତଁଲ୍ଲୋକଗୁରୁର୍ବଭାସେ ଭୂତାନି ଧକ୍ଷ୍ଯନ୍ନିଵ ଧୂମକେତୁଃ
ବାସୁଦେବ ଚକ୍ର ଧରି ଏମିତି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ ଭଳି ଲାଗିଲା। ସେ ଜଗତର ଗୁରୁ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଜଳାଇଦେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଧୂମକେତୁ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
ଗୋଵିନ୍ଦମାଜାଵଵିମୂଢଚେତାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।