ତତଃ ଶୈକ୍ଯାଯସୀଂ ଗୁର୍ଵୀ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲଵାନ୍ଗଦାମ୍ । ଭୀମସେନସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ମନୁଜର୍ଷଭ
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ଭାରି ଲୋହାର ଗଦା ଧରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳିୟାନ୍, ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଲାଉଛି ।
ସାତ୍ଯକୋଽପି ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା । ଗାଙ୍ଗେଯସାରଥିଂ ତୂର୍ଣଂ ପାତଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ତୁରନ୍ତ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କର ସାରଥିକୁ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ନିହତେ ତସ୍ମିନ୍ସାରଥୌ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ଵାତାଯମାନୈସ୍ତୈରଶ୍ଵୈରପନୀତୋ ରଣାଜିରାତ୍
ଭୀଷ୍ମ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାରଥି ମରିଗଲାପରେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ବାୟୁରେ ଚାଲି, ଯୁଦ୍ଧସ୍ଥଳରୁ ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ ।
ଭୀମସେନସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ନପଯାତେ ମହାଵ୍ରତେ । ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ଯଥା ଵହ୍ନିର୍ଦହନ୍କକ୍ଷମିଵୈଧିତଃ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ଦୂରେ ହଟିଗଲାପରେ, ଭୀମସେନ ଶୁଷ୍କ ଘାସର ତୁଡ଼ିକୁ ଦହିବା ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଜଳିଉଠିଲେ ।
ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗାନ୍ସେନାମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ। ନୈନମଭ୍ଯୁତ୍ସହନ୍କେଚିତ୍ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗମାନେ ମାରି, ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତୁମ ସେନାର କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିକଟିବାର ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ, ଭାରତମାନଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତମାରୋପ୍ଯ ସ୍ଵରଥେ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମପୋଵାହକ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖିଥିବାବେଳେ, ନିଜ ରଥରେ ଯଶସ୍ବୀ ଭୀମକୁ ବସାଇ ନେଲେ ।
ସଂପୂଜ୍ଯମାନଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୈର୍ମତ୍ସ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସମେଯାଦଥ ସାତ୍ଯକିମ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ମାନେ ଯେତେବେଳେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀମସେନଂ ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ଯଦୁଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତାପରେ ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ଯଦୁବଂଶର ବାଘ ଭିମସେନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କାଲିଙ୍ଗରାଜଶ୍ଚ ରାଜପୁତ୍ରଶ୍ଚ କେତୁମାନ । ଶକ୍ରଦେଵଶ୍ଚ କାଲିଙ୍ଗଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ମୃଧେ ହତାଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କଳିଙ୍ଗରାଜ, ରାଜପୁତ୍ର କେତୁମାନ, କଳିଙ୍ଗ ଶକ୍ରଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ କଳିଙ୍ଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵବାହୁବଲଵୀର୍ଯେଣ ନାଗାଶ୍ଵରଥସଂକୁଲଃ । ମହାପୁରୁଷଭୂଯିଷ୍ଠୋ ଧୀରଯୋଧନିଷେଵିତଃ
ତୁମର ନିଜ ଭୁଜଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥମାନେ ଭିତରେ, ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
ମହାଵ୍ଯୂହଃ କଲିଙ୍ଗାନାମେକେନ ମୃଦିତସ୍ତ୍ଵଯା । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶିନେର୍ନପ୍ତା ଦୀର୍ଘବାହୁରରିନ୍ଦମ। ରଥାଦ୍ରଥମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ ପାଣ୍ଡଵମ୍
କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବ୍ୟୁହକୁ ତୁମେ ଏକା ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା। ଏଭଳି କହି, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଉତରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରଥମାସ୍ଥାଯ ପୁନରେଵ ମହାରଥଃ । ତାଵକାନଵଧୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସ୍ଯ ବଲମାଦଧତ୍
ତାପରେ ସେ ନିଜ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ମହାରଥୀ ଭିମଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ତୁମର ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋଽପରାହ୍ଣଭୂଯିଷ୍ଠେ ତସ୍ମିନ୍ନହନି ଭାରତ। ରଥନାଗାଶ୍ଵପତ୍ତୀନାଂ ସାଦିନାଂ ଚ ମହାକ୍ଷଯେ
ସେ ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ହେବା ସମୟରେ, ଭାରତ, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ପଦାତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ବିନାଶ ଘଟିଲା।
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରେଣ ଶଲ୍ଯେନ କୃପେଣ ଚ ମହାତ୍ମନା । ସମସଜ୍ଜତ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ତ୍ରିଭିରୈତୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ଶାଲ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମା କୃପା, ଏହି ତିନି ମହାରଥୀ ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।
ସ ଲୋକଵିଦିତାନଶ୍ଵାନ୍ନିଜଘାନ ମହାବଲଃ । ଦ୍ରୌଣେଃ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦଃ ଶିତୈର୍ଦଶଭିରାଶୁଗୈଃ
ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘୋଡାମାନେକୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ତେଜ ଅଗ୍ନିବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତଃ ଶଲ୍ଯରଥଂ ତୂର୍ଣମାସ୍ଥାଯ ହତଵାହନଃ । ଦ୍ରୌଣିଃ ପାଞ୍ଚାଲଦାଯାଦମଭ୍ଯଵର୍ଷଦଥେଷୁଭିଃ
ଏହାପରେ ଦ୍ରୌଣି, ନିଜ ଘୋଡାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଶାଲ୍ୟଙ୍କ ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼ି, ପାଞ୍ଚାଳ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷା କଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ତୁ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ରୌଣିନା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭାରତ। ସୌଭଦ୍ରୋଽଭ୍ଯପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିକିରନ୍ନିଶିତାଞ୍ଶରାନ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦ୍ରୌଣି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭାରତ, ସୌଭଦ୍ର ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଆସି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବିକିରଣ କଲେ।
ସ ଶଲ୍ଯଂ ପ़ଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କୃପଂ ଚ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମାନମଷ୍ଟାଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ପଚିଶଟି, କୃପାଙ୍କୁ ନଉଟି ଓ ଅଶ୍ୱଥାମାନଙ୍କୁ ଆଠଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଆର୍ଜୁନିଂ ତୁ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ରୌଣିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପତ୍ରିଣା। ଶଲ୍ଯୋଽଥ ଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ କୃପଶ୍ଚ ନିଶିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୌଣି ଶୀଘ୍ର ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ରକୁ ଏକଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ଶାଲ୍ୟ ଦଶଟି ଓ କୃପା ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଵ ପୌତ୍ରସ୍ତୁ ସୌଭଦ୍ରଂ ସମଵସ୍ଥିତମ୍ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ସଂହୃଷ୍ଟସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତୁମର ପୌତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦୌର୍ଯୋଧନିଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌଭଦ୍ରଂ ପରଵୀରହା । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ରାଜଂସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତରଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଶରୈଃ ପଞ୍ଚାଶତୈ ରାଜନ୍କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତୋଽଭ୍ଯଵିଧ୍ଯତ
ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଚାଶଟି ବାଣରେ ତୀବ୍ର ହସ୍ତଗତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପତ୍ରିଣା। ମୁଷ୍ଟିଦେଶେ ମହାରାଜ ତତସ୍ତେ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଶରେ ଏକଟି ବାଣରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ତଦ୍ଵିହାଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ ସୌଭଦ୍ରଂ ପରଵୀରହା। ଅନ୍ଯଦାଦତ୍ତଵାଂଶ୍ଚିତ୍ରଂ କାର୍ମୁକଂ ଵେଗଵତ୍ତରମ୍
ଭଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଛାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ସୌଭଦ୍ର ଏକ ନୂତନ, ଚମତ୍କାର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ତୌ ତତ୍ର ସମରେ ଯୁକ୍ତୌ କୃତପ୍ରତିକୃତୈଷିଣୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଶିସ୍ଵୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଜଘ୍ନତୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ସେଠାରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍। ପୀଡିତଂ ତଵ ପୌତ୍ରେଣ ପ୍ରାଯାତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ ତମର ପୁଅ, ମହାରଥୀ, ତମ ପଉତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାକୁ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ସନ୍ନିଵୃତ୍ତେ ତଵ ସୁତେ ସର୍ଵ ଏଵ ଜନାଧିପାଃ । ଆର୍ଜୁନିଂ ରଥଵଂଶେନ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପୁଅ ପଛକୁ ହଟିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ରଥ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଦେଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶୂରୈଃ ଶୂରୋ ଯୁଧି ସୁଦୁର୍ଜଯୈଃ । ନ ସ୍ମ ପ୍ରଵ୍ଯଥତେ ରାଜନ୍କୃଷ୍ଣତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଏହି ସୁରା ଏବଂ ଅପରିଜିତ ଯୋଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଘେରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ ଅର୍ଜୁନ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ରାଜା।
ସୌଭଦ୍ରମଥ ସଂସକ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ଧନଂଜଯଃ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ତ୍ରାତୁକାମଃ ସ୍ଵମାତ୍ମଜମ୍
ସେଠାରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତେଜ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତତଃ ସରଥନାଗାଶ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପୁରୋଗମାଃ । ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ରାଜାନଃ ସହିତାଃ ସଵ୍ଯସାଚିନମ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ସହିତ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକାଠି ହୋଇ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଇ ଗଲେ।