ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନୁପଜଗ୍ରାହ ପାଣ୍ଡଵଃ। ମହତା ମେଘଵର୍ଣେନ ନାଗାନୀକେନ ପୃଷ୍ଠତଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପାଣ୍ଡବ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛରୁ ବଡ଼ ମେଘପରି କଳା ହାତୀଦଳ ସହିତ ସହଯୋଗ କଲେ।
ଏଵଂ ସଂନୋଦ୍ଯ ସର୍ଵାମି ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ପାର୍ଷତଃ। ଭୀମସେନସ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଷ୍ଣି ସତ୍ପୁରୁଷୈର୍ଵୃତଃ
ଏପରି ନିଜ ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ପ୍ରେରିତ କରି, ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧାମାନେ ଘିରି ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ନ ହି ପଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ଲୋକେ କଶ୍ଚନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଭୀମସାତ୍ଯକଯୋରନ୍ଯଃ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ
ପଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ ଭୀମ ଓ ସତ୍ୟକି ଚାଉଁଠି ଆଉ କେହି ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ନାହିଁ।
ସୋଽପଶ୍ଯଚ୍ଚ କଲିଙ୍ଗେଷୁ ଚରନ୍ତମରିସୂଦନଃ । ଭୀମସେନଂ ମହାବାହୁଂ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା
ସେଠାରେ କଳିଂଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାର୍ଷତ, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ଦଳାଇଥିବା, ଭୀମସେନଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ଶତ୍ରୁଦଳନ କରୁଥିବା, ଚାଲିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ନନର୍ଦ ବହୁଧା ରାଜନ୍ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚାସୀତ୍ପରଂତପଃ। ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ଚ ସମରେ ସିଂହନାଦଂ ନନାଦ ଚ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଜା, ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଖୁସି ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ ଓ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସ ଚ ପାରାଵତାଶ୍ଵସ୍ଯ ରଥେ ହେମପରିଷ୍କୃତେ। କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନଃ ସମାଶ୍ଵସତ୍
ପାର୍ଷତଙ୍କ ପାରାବତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣା, ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ରଥ ଓ କୋବିଦାର ଝଣ୍ଡା ଦେଖି, ଭୀମସେନଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତି ହେଲା।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଲିଙ୍ଗୈଃ ସମଭିଦ୍ରୁତମ୍ ।। ଭୀମସେନମମେଯାତ୍ମା ତ୍ରାଣାଯାଜୌ ସମଭ୍ଯଯାତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭୀମସେନ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା, କଳିଂଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଯିଲେ।
ତୌ ଦୂରାତ୍ସାତ୍ଯକିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଵୃକୋଦରୌ । କଲିଙ୍ଗାନ୍ସମରେ ଵୀରୌ ଯୋଧଯେତାଂ ମନସ୍ଵିନୌ
ଦୂରରୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୃକୋଦର, ସତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଯୋଧା, କଳିଂଗମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶୈନେଯୋ ଜଵେନ ଜଯତାଂ ଵରଃ। ପାର୍ଥପାର୍ଷତଯୋଃ ପାର୍ଷିଂ ଜଗ୍ରାହ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସତ୍ୟକି ତେଜରେ ଏଠାକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଓ ପାର୍ଷତଙ୍କର ରଥର ପଛ ଧରିଲେ, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ।
ସ କୃତ୍କଵା ଦାରୁଣଂ କର୍ମ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ । ଆସ୍ଥିତୋ ରୌଦ୍ରମାତ୍ମାନଂ କଲିଙ୍ଗାନନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ
ସେ କବଚ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ନେଇ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦୃଢ ମନଭାବ ନେଇ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
କଲିଙ୍ଗପ୍ରଭଵାଂ ଚୈଵ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମାମ୍। ରୁଧିରସ୍ଯନ୍ଦିନୀଂ ତତ୍ର ଭୀମଃ ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀମ୍
ଭୀମ ଏଠାରେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଥିବା, ରୁଧିର ଭାରି ନଦୀ ଚାଲିବାରେ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ ।
ଅନ୍ତରେଣ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଵାହିନୀମ୍। ତାଂ ସଂତତାର ଦୁସ୍ତାରାଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
କଳିଙ୍ଗ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ଭୀମସେନ ଏହି ଅପାର ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ ।
ଭୀମସେନଂ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାକ୍ରୋଶଂସ୍ତାଵକା ନୃପ। କାଲୋଽଯଂ ଭୀମରୂପେଣ କଲିଙ୍ଗୈଃ କସହ ଯୁଧ୍ଯତେ
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ତୁମ ସେନା ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ରାଜା: 'ଭୀମର ରୂପରେ କାଳ ନିଜେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି!'
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ନିନଦଂ ରଣେ। ଅଭ୍ଯଯାତ୍ତ୍ଵରିତୋ ଭୀମଂ ଵ୍ଯୂଢାନୀକଃ ସମଂତତଃ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ତୁରନ୍ତ ଭୀମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ସେନା ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା ।
ତଂ ସାତ୍ଯକିର୍ଭୀମସେନୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରଥଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍
ସାତ୍ୟକି, ଭୀମସେନ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପ୍ରିଷତପୁତ୍ର, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସୁନାରେ ସଜିତ ରଥକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ।
ପରିଵାର୍ଯ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ତରସା ରଣେ। ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈର୍ଘୋରୈର୍ଭୀଷ୍ମମାନର୍ଚ୍ଛୁରୋଜସା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଘେରି, ତିନି ତିନି ଭୟଙ୍କର ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଲେ ।
ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ଯତମାନାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ
ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତିନି ତିନି ସିଧା ତୀରରେ ପ୍ରତିହତ କରିଲେ ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସନ୍ନିଵାର୍ଯ ମହାରଥାନ୍ । ହଯାନ୍କାଞ୍ଚନସନ୍ନାହାନ୍ଭୀମସ୍ଯ ନ୍ଯହନଚ୍ଛରୈଃ
ତାପରେ, ହଜାର ତୀର ଦେଇ, ସେ ମହାରଥମାନେ ଦୂରେ ହଟିଲେ, ଭୀମଙ୍କର ସୁନାରେ ସଜିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ ।
ହତାଶ୍ଵେ ସ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ଭୀମସେନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ତରସା ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଗଲାପରେ, ଭୀମସେନ ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଶକ୍ତି ଶକ୍ତିରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କର ରଥକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ ।
ଅପ୍ରାପ୍ତାମଥ ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ । ତ୍ରିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ସା ପୃଥିଵ୍ଯାମଶୀର୍ଯତ
ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ତିନି ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ, ଏହା ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଗଲା ।
ତତଃ ଶୈକ୍ଯାଯସୀଂ ଗୁର୍ଵୀ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲଵାନ୍ଗଦାମ୍ । ଭୀମସେନସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ମନୁଜର୍ଷଭ
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ଭାରି ଲୋହାର ଗଦା ଧରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳିୟାନ୍, ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଲାଉଛି ।
ସାତ୍ଯକୋଽପି ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା । ଗାଙ୍ଗେଯସାରଥିଂ ତୂର୍ଣଂ ପାତଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ତୁରନ୍ତ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କର ସାରଥିକୁ ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ନିହତେ ତସ୍ମିନ୍ସାରଥୌ ରଥିନାଂ ଵରଃ । ଵାତାଯମାନୈସ୍ତୈରଶ୍ଵୈରପନୀତୋ ରଣାଜିରାତ୍
ଭୀଷ୍ମ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାରଥି ମରିଗଲାପରେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ବାୟୁରେ ଚାଲି, ଯୁଦ୍ଧସ୍ଥଳରୁ ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ ।
ଭୀମସେନସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ନପଯାତେ ମହାଵ୍ରତେ । ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ଯଥା ଵହ୍ନିର୍ଦହନ୍କକ୍ଷମିଵୈଧିତଃ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ଦୂରେ ହଟିଗଲାପରେ, ଭୀମସେନ ଶୁଷ୍କ ଘାସର ତୁଡ଼ିକୁ ଦହିବା ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଜଳିଉଠିଲେ ।
ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗାନ୍ସେନାମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ। ନୈନମଭ୍ଯୁତ୍ସହନ୍କେଚିତ୍ତାଵକା ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗମାନେ ମାରି, ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତୁମ ସେନାର କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିକଟିବାର ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ, ଭାରତମାନଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତମାରୋପ୍ଯ ସ୍ଵରଥେ ରଥିନାଂ ଵରଃ। ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମପୋଵାହକ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖିଥିବାବେଳେ, ନିଜ ରଥରେ ଯଶସ୍ବୀ ଭୀମକୁ ବସାଇ ନେଲେ ।
ସଂପୂଜ୍ଯମାନଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୈର୍ମତ୍ସ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସମେଯାଦଥ ସାତ୍ଯକିମ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ମାନେ ଯେତେବେଳେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀମସେନଂ ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ । ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ଯଦୁଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତାପରେ ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ଯଦୁବଂଶର ବାଘ ଭିମସେନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କାଲିଙ୍ଗରାଜଶ୍ଚ ରାଜପୁତ୍ରଶ୍ଚ କେତୁମାନ । ଶକ୍ରଦେଵଶ୍ଚ କାଲିଙ୍ଗଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ମୃଧେ ହତାଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କଳିଙ୍ଗରାଜ, ରାଜପୁତ୍ର କେତୁମାନ, କଳିଙ୍ଗ ଶକ୍ରଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ କଳିଙ୍ଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵବାହୁବଲଵୀର୍ଯେଣ ନାଗାଶ୍ଵରଥସଂକୁଲଃ । ମହାପୁରୁଷଭୂଯିଷ୍ଠୋ ଧୀରଯୋଧନିଷେଵିତଃ
ତୁମର ନିଜ ଭୁଜଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥମାନେ ଭିତରେ, ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।