ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍। ସ କାର୍ମୁକଵରୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ନଵଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
କ୍ରୋଧରେ, ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ଶ୍ରୁତାୟୁଷ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁରୁ ନବଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଭୀମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସମାହତୋ ମହାରାଜ କଲିଙ୍ଗେନ ମହାତ୍ମନା । ସଂଚୁକ୍ରୁଶେ ଭୃଶଂ ଭୀମୋ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ
ମହାପ୍ରାଣ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆହତ ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କୁହୁଡ଼ିଲେ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସାପ ପରି।
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାପମାଯମ୍ଯ ବଲଵଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। କଲିଙ୍ଗମଵଧୀତ୍ପାର୍ଥୋ ଭୀମଃ ସପ୍ତଭିରାଯସୈଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଧନୁ ଟାଣି, ସାତଟି ଲୋହା ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କ୍ଷୁରାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ଚ କଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାବଲୌ । ସତ୍ଯଦେଵଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ଦୁଇଟି କ୍ଷୁରଧାର ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଚକ୍ର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟଦେବ ଓ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନମେଯାତ୍ମା ନାସଚୈର୍ନିଶିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । କେତୁମନ୍ତଂ ରଣେ ଭୀମୋଽଗମଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ପୁଣି ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ କେତୁମନ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ କଲିଙ୍ଗାଃ ସନ୍ନଦ୍ଧା ଭୀମସେନମମର୍ଷଣମ୍ । ଅନୀକୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସମଵାରଯନ୍
ତାପରେ ସଜ୍ଜିତ କଳିଙ୍ଗମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେନି, ଅନେକ ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଳରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଗଦାଖଙ୍ଗତୋମରର୍ଷ୍ଟିପରଶ୍ଵଥୈଃ । କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀମସେନମଵାକିରନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, କଳିଙ୍ଗମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଗଦା, ତାଲୱାର, ତୋମର, ଭାଲ, କୁଟାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ସଂନିଵାର୍ଯ ସ ତାଂ ଘୋରାଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍। ଗଦାମାଦାଯ ତରସା ସଂନିପତ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଭୀମ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମଃ ସପ୍ତଶତାନ୍ଵୀରାନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ । ପୁନଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିସାହସ୍ରାନ୍କଲିଙ୍ଗାନରିମର୍ଦନଃ
ଭୀମ ସପ୍ତଶତ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ପୁଣି ଦୁଇହଜାର କଳିଙ୍ଗକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ଏଵଂ ସ ତାନ୍ଯନୀକାନି କଲିଙ୍ଗାନାଂ ପୁନଃପୁନଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ପୁଣିପୁଣି, ସେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ବିଭେଦ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ମହାରଥମ୍ । ହତାରୋହାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାଃ ପାଣ୍ଡଵେନ କୃତା ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୃତଗତିରେ ଆଗେଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବ ହାତୀମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅରୋହୀ ମରିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ କରିଦେଲେ।
ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁରନୀକେଷୁ ମେଘା ଵାତହତା ଇଵ। ମୃଦ୍ଗନ୍ତଃ ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ଵିନଦନ୍ତଃ ଶରାତୁରାଃ
ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେନାମାନେ ନିଜ ଦଳକୁ ବିକିରିଦେଲେ, ପବନରେ ଉଡ଼ିଯିବା ମେଘମାନଙ୍କ ପରି।
ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବାହୁଃ ଖଙ୍ଗହସ୍ତୋ ମହାଭୁଜଃକ । ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ମହାଘୋଷଂ ଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରାଧ୍ମାପଯଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଭୀମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ତଳୱାର ଧରି, ଖୁସି ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗସୈନ୍ଯାନାଂ ମନାଂସି ସମକମ୍ପଯତ୍ । ମୋହଶ୍ଚାପି କଲିଙ୍ଗାନାମାଵିଵେଶ ପରଂତପ
ସେ ସମସ୍ତ କଳିଂଗ ସେନାର ହୃଦୟକୁ କମ୍ପିଦେଲେ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ କଳିଂଗମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ପ୍ରାକମ୍ପନ୍ତ ଚ ସୈନ୍ଯାନି ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଭୀମେନ ସମରେ ରାଜନ୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରେଣେଵ ସର୍ଵଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଯାନମାନେ ସବୁଠାରେ କମ୍ପିଗଲେ, ରାଜା, ଏକ ଦଳପତି ହାତୀ ଦେଖିଲେ ପରି।
ମାର୍ଗାନ୍ବହୂନ୍ଵିଚରତା ଧାଵତା ଚ ତତସ୍ତତଃ। ମୁହୁରୁତ୍ପତତା ଚୈଵ ସଂମୋହଃ ସମପଦ୍ଯତ
ସେ ବହୁ ପଥରେ ଦୃତଗତିରେ ଚାଲି, ଏଠାଉଠି ଦୌଡ଼ି, କେବେ କେବେ ଉଡ଼ିଯିବାରେ, ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଭୀମସେନଭଯତ୍ରସ୍ତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଚ ସମକମ୍ପତ। କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣମସଂବାଧଂ ଗ୍ରାହେଣେଵ ମହତ୍ସରଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ତରସିଥିବା ସେନା କମ୍ପିଗଲା; ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ପରି ଭରିତ ଝିଅକୁ ଘୁରଣା କରିବାରେ ଯେପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ।
ତ୍ରାସିତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଭୀମେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା । ପୁନରାଵର୍ତମାନେଷୁ ଵିଦ୍ରଵତ୍ସୁ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଦଳଦଳରେ ପଛକୁ ଫେରି ଦୌଡ଼ିଯିବାରେ,
ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗଯୋଧେଷୁ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଧ୍ଵଜିନୀପତିଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ଯୁଧ୍ଯଧ୍ଵମିତି ପାର୍ଷତଃ
ସମସ୍ତ କଳିଂଗ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦଳପତି ପାର୍ଷତ ନିଜ ସେନାକୁ କହିଲେ, 'ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ସେନାପତିଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଖଣ୍ଡିପ୍ରମୁଖା ଗଣାଃ। ଭୀମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ରଥାନୀକୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ
ସେନାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଶିଖଣ୍ଡି ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଳମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଦିଗକୁ ରଥଦଳ ସହିତ ଆଗେଇଯିବାକୁ ଲଗିଲେ।
ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନୁପଜଗ୍ରାହ ପାଣ୍ଡଵଃ। ମହତା ମେଘଵର୍ଣେନ ନାଗାନୀକେନ ପୃଷ୍ଠତଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପାଣ୍ଡବ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛରୁ ବଡ଼ ମେଘପରି କଳା ହାତୀଦଳ ସହିତ ସହଯୋଗ କଲେ।
ଏଵଂ ସଂନୋଦ୍ଯ ସର୍ଵାମି ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ପାର୍ଷତଃ। ଭୀମସେନସ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ପାର୍ଷ୍ଣି ସତ୍ପୁରୁଷୈର୍ଵୃତଃ
ଏପରି ନିଜ ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ପ୍ରେରିତ କରି, ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧାମାନେ ଘିରି ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ନ ହି ପଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ଲୋକେ କଶ୍ଚନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଭୀମସାତ୍ଯକଯୋରନ୍ଯଃ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ
ପଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ ଭୀମ ଓ ସତ୍ୟକି ଚାଉଁଠି ଆଉ କେହି ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ନାହିଁ।
ସୋଽପଶ୍ଯଚ୍ଚ କଲିଙ୍ଗେଷୁ ଚରନ୍ତମରିସୂଦନଃ । ଭୀମସେନଂ ମହାବାହୁଂ ପାର୍ଷତଃ ପରଵୀରହା
ସେଠାରେ କଳିଂଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାର୍ଷତ, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ଦଳାଇଥିବା, ଭୀମସେନଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ଶତ୍ରୁଦଳନ କରୁଥିବା, ଚାଲିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ନନର୍ଦ ବହୁଧା ରାଜନ୍ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚାସୀତ୍ପରଂତପଃ। ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ଚ ସମରେ ସିଂହନାଦଂ ନନାଦ ଚ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଜା, ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଖୁସି ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ ଓ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସ ଚ ପାରାଵତାଶ୍ଵସ୍ଯ ରଥେ ହେମପରିଷ୍କୃତେ। କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନଃ ସମାଶ୍ଵସତ୍
ପାର୍ଷତଙ୍କ ପାରାବତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣା, ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ରଥ ଓ କୋବିଦାର ଝଣ୍ଡା ଦେଖି, ଭୀମସେନଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତି ହେଲା।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଲିଙ୍ଗୈଃ ସମଭିଦ୍ରୁତମ୍ ।। ଭୀମସେନମମେଯାତ୍ମା ତ୍ରାଣାଯାଜୌ ସମଭ୍ଯଯାତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭୀମସେନ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା, କଳିଂଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଯିଲେ।
ତୌ ଦୂରାତ୍ସାତ୍ଯକିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଵୃକୋଦରୌ । କଲିଙ୍ଗାନ୍ସମରେ ଵୀରୌ ଯୋଧଯେତାଂ ମନସ୍ଵିନୌ
ଦୂରରୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୃକୋଦର, ସତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଯୋଧା, କଳିଂଗମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଶୈନେଯୋ ଜଵେନ ଜଯତାଂ ଵରଃ। ପାର୍ଥପାର୍ଷତଯୋଃ ପାର୍ଷିଂ ଜଗ୍ରାହ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ସତ୍ୟକି ତେଜରେ ଏଠାକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଓ ପାର୍ଷତଙ୍କର ରଥର ପଛ ଧରିଲେ, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ।
ସ କୃତ୍କଵା ଦାରୁଣଂ କର୍ମ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ । ଆସ୍ଥିତୋ ରୌଦ୍ରମାତ୍ମାନଂ କଲିଙ୍ଗାନନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ
ସେ କବଚ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ନେଇ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦୃଢ ମନଭାବ ନେଇ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।