ପାତଯାମାସ ଖଙ୍ଗେନ ସଧ୍ଵଜାନପି ପାଣ୍ଡଵଃ। ମୁହୁରୁତ୍ପତତୋ ଦିକ୍ଷୁ ଧାଵତଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃକ
ପାଣ୍ଡବ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ପତାକାଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କିଛିକ୍ଷଣ ଉଡ଼ି ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ମାର୍ଗାଂଶ୍ଚ ଚରତଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଵ୍ଯସ୍ମଯନ୍ତ ରଣେ ଜନାଃ । ସ ଜଘାନ ପଦା କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ଯାନ୍ଯାନପୋଥଯତ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚମତ୍କାର ଚଳନ ଦେଖି ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ କିଛିକୁ ପାଦରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଚିତ୍ରାଇଦେଲେ, ଆଉ କିଛିକୁ ଭଲି ମାରିଦେଲେ।
ଖହ୍ଗେନାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ନାଦେନାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଭୀଷଯନ୍। ଊରୁଵେଗେନ ଚାପ୍ଯନ୍ଯାନ୍ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ତାଲୱାରରେ କେତେକଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ, ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଉରୁବଳରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅପରେ ଚୈନମାଲୋକ୍ଯ ଭଯାତ୍ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତାଃ। ଏଵଂ ସା ବହୁଲା ସେନା କଲିଙ୍ଗାନାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଭୀମସେନମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ତତଃ କାଲିଙ୍ଗଯୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରମୁଖେ ଭରତର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ରଖି, ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହିପରି, କଳିଙ୍ଗ ସେନାର ମୁଣ୍ଡରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଶ୍ରୁତାଯୁଷମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମସେନଃ ସମଭ୍ଯଯାତ୍। ତମାଯାନ୍ତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କାଲିଙ୍ଗୋ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ଶ୍ରୁତାୟୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୀମସେନ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କଳିଙ୍ଗ ନବଟି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଭୀମସେନମମେଯାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ । କଲିଙ୍ଗବାଣାଭିହତସ୍ତୋତ୍ରାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ତୀର ଘାତ କଲେ। କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ଭୀମ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ହାତୀ ପରି ବେଦନାଭୋଗ କଲେ।
ଭୀମସେନଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ କ୍ରୋଦେନାଗ୍ନିରିଵୈଧିତଃ। ଅଥାଶୋକଃ ସମାଦାଯ ରଥଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍
ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଉଠିଲେ। ଏବେ ଅଶୋକ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥ ଆଣିଲେ।
ଭୀମଂ ସଂପାଦଯାମାସ ରଥେନ ରଥସାରଥିଃ। ତାମରୁହ୍ଯ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ କୌନ୍ତେଯଃ ଶତ୍ରୁସୂଦନଃ
ରଥଚାଳକ ତୁରନ୍ତ ଭୀମଙ୍କ ପାଖକୁ ରଥ ନେଲେ। ଏହି ତୀବ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
କଲିଙ୍ଗମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ତିଷ୍ଠିତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ । ତତଃ ଶ୍ରୁତାଯୁର୍ବଲାଵାନ୍ଭୀମାଯ ନିଶିତାଞ୍ଶରାନ୍
ଭୀମ କଳିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏତିବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ କ୍ରୋଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍। ସ କାର୍ମୁକଵରୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ନଵଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
କ୍ରୋଧରେ, ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ଶ୍ରୁତାୟୁଷ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁରୁ ନବଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଭୀମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସମାହତୋ ମହାରାଜ କଲିଙ୍ଗେନ ମହାତ୍ମନା । ସଂଚୁକ୍ରୁଶେ ଭୃଶଂ ଭୀମୋ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ
ମହାପ୍ରାଣ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆହତ ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କୁହୁଡ଼ିଲେ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସାପ ପରି।
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାପମାଯମ୍ଯ ବଲଵଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। କଲିଙ୍ଗମଵଧୀତ୍ପାର୍ଥୋ ଭୀମଃ ସପ୍ତଭିରାଯସୈଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଧନୁ ଟାଣି, ସାତଟି ଲୋହା ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କ୍ଷୁରାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ଚ କଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାବଲୌ । ସତ୍ଯଦେଵଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ଦୁଇଟି କ୍ଷୁରଧାର ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଚକ୍ର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟଦେବ ଓ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନମେଯାତ୍ମା ନାସଚୈର୍ନିଶିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । କେତୁମନ୍ତଂ ରଣେ ଭୀମୋଽଗମଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ପୁଣି ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ କେତୁମନ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ କଲିଙ୍ଗାଃ ସନ୍ନଦ୍ଧା ଭୀମସେନମମର୍ଷଣମ୍ । ଅନୀକୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସମଵାରଯନ୍
ତାପରେ ସଜ୍ଜିତ କଳିଙ୍ଗମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେନି, ଅନେକ ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଳରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଗଦାଖଙ୍ଗତୋମରର୍ଷ୍ଟିପରଶ୍ଵଥୈଃ । କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀମସେନମଵାକିରନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, କଳିଙ୍ଗମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଗଦା, ତାଲୱାର, ତୋମର, ଭାଲ, କୁଟାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ସଂନିଵାର୍ଯ ସ ତାଂ ଘୋରାଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍। ଗଦାମାଦାଯ ତରସା ସଂନିପତ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଭୀମ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମଃ ସପ୍ତଶତାନ୍ଵୀରାନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ । ପୁନଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିସାହସ୍ରାନ୍କଲିଙ୍ଗାନରିମର୍ଦନଃ
ଭୀମ ସପ୍ତଶତ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ପୁଣି ଦୁଇହଜାର କଳିଙ୍ଗକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ଏଵଂ ସ ତାନ୍ଯନୀକାନି କଲିଙ୍ଗାନାଂ ପୁନଃପୁନଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ପୁଣିପୁଣି, ସେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ବିଭେଦ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ମହାରଥମ୍ । ହତାରୋହାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାଃ ପାଣ୍ଡଵେନ କୃତା ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୃତଗତିରେ ଆଗେଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବ ହାତୀମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅରୋହୀ ମରିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ କରିଦେଲେ।
ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁରନୀକେଷୁ ମେଘା ଵାତହତା ଇଵ। ମୃଦ୍ଗନ୍ତଃ ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ଵିନଦନ୍ତଃ ଶରାତୁରାଃ
ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେନାମାନେ ନିଜ ଦଳକୁ ବିକିରିଦେଲେ, ପବନରେ ଉଡ଼ିଯିବା ମେଘମାନଙ୍କ ପରି।
ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବାହୁଃ ଖଙ୍ଗହସ୍ତୋ ମହାଭୁଜଃକ । ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ମହାଘୋଷଂ ଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରାଧ୍ମାପଯଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଭୀମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ତଳୱାର ଧରି, ଖୁସି ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗସୈନ୍ଯାନାଂ ମନାଂସି ସମକମ୍ପଯତ୍ । ମୋହଶ୍ଚାପି କଲିଙ୍ଗାନାମାଵିଵେଶ ପରଂତପ
ସେ ସମସ୍ତ କଳିଂଗ ସେନାର ହୃଦୟକୁ କମ୍ପିଦେଲେ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ କଳିଂଗମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ପ୍ରାକମ୍ପନ୍ତ ଚ ସୈନ୍ଯାନି ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଭୀମେନ ସମରେ ରାଜନ୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରେଣେଵ ସର୍ଵଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଯାନମାନେ ସବୁଠାରେ କମ୍ପିଗଲେ, ରାଜା, ଏକ ଦଳପତି ହାତୀ ଦେଖିଲେ ପରି।
ମାର୍ଗାନ୍ବହୂନ୍ଵିଚରତା ଧାଵତା ଚ ତତସ୍ତତଃ। ମୁହୁରୁତ୍ପତତା ଚୈଵ ସଂମୋହଃ ସମପଦ୍ଯତ
ସେ ବହୁ ପଥରେ ଦୃତଗତିରେ ଚାଲି, ଏଠାଉଠି ଦୌଡ଼ି, କେବେ କେବେ ଉଡ଼ିଯିବାରେ, ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଭୀମସେନଭଯତ୍ରସ୍ତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଚ ସମକମ୍ପତ। କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣମସଂବାଧଂ ଗ୍ରାହେଣେଵ ମହତ୍ସରଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ତରସିଥିବା ସେନା କମ୍ପିଗଲା; ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ପରି ଭରିତ ଝିଅକୁ ଘୁରଣା କରିବାରେ ଯେପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ।
ତ୍ରାସିତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଭୀମେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା । ପୁନରାଵର୍ତମାନେଷୁ ଵିଦ୍ରଵତ୍ସୁ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ
ଭୀମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଦଳଦଳରେ ପଛକୁ ଫେରି ଦୌଡ଼ିଯିବାରେ,
ସର୍ଵକାଲିଙ୍ଗଯୋଧେଷୁ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଧ୍ଵଜିନୀପତିଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ଯୁଧ୍ଯଧ୍ଵମିତି ପାର୍ଷତଃ
ସମସ୍ତ କଳିଂଗ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦଳପତି ପାର୍ଷତ ନିଜ ସେନାକୁ କହିଲେ, 'ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ସେନାପତିଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଖଣ୍ଡିପ୍ରମୁଖା ଗଣାଃ। ଭୀମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ରଥାନୀକୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ
ସେନାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଶିଖଣ୍ଡି ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଳମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଦିଗକୁ ରଥଦଳ ସହିତ ଆଗେଇଯିବାକୁ ଲଗିଲେ।